Pad (पद) अवधी • Awadhi
सेइय सहित सनेह देह-भरि कामधेनु कलि कासी ।समनि-सोक-संताप-पाप-रुज,सकल-सुमंगल-रासी ॥मरजादा चहुँ ओर चरन बर सेवत सुरपुर-बासी ।तीरथ सर सुभ अंग, रोम सिवलिंग अमित अबिनासी ॥अंतरअयन अयन भल, थन फल, बच्छ बेद-बिस्वासी ।गल कं बल बरुना बिभाति जनु लूम लसति सरितासी ॥दंडपानि भैरव बिषान, मलरुचि खलगन- यदा-सी ।लोलदिनेस त्रिलोचन लोचन, करनघंट घंटा सी ॥मनिकर्निका-बदन-ससि सुंदर,सुरसरि मुख-सुषमा-सी ।स्वारथ-परमारथ-परिपूरन पंचकोस महिमा सी ॥बिस्वनाथ पालक कृपालु चित, लालति नित गिरिजा-सी ।सिद्ध सची सारद पूजहिं, मन जोगवति रहति रमा सी ॥पंचाच्छरी प्रान, मुद माधव , गब्य सुपंचनदा सी ।ब्रह्म जीव सम राम नाम जुग आखर-बिस्व-बिकासी ॥चारितु चरति करम कु करम कर मरत जीवगन घासी ।लहत परमपद पय पावन जेहि, चहत प्रपंच-उदासी ॥कहत पुरान रची के सव निज कर-करतूति कला-सी ।तुलसी बसि हरपुरी राम जपु जो भयो चहै सुपासी

इस पद में तुलसीदास काशी/विश्वनाथ के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा पाप, दोष और कलियुगीन संकट से मुक्ति पर है। आगे माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना और पवित्र तीर्थ और उसके आध्यात्मिक प्रभाव को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga भैरव
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys S683
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee काशी/विश्वनाथ
verse number in source 22
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति