Pad (पद) अवधी • Awadhi
काहे को फिरत मूढ़ मन धायो ।तजि हरि-चरन-सरोज सुधारस रबिकर-जल लय लायो ॥त्रिजग, देव, नर, असुर, अपर जग जोनि सकल भ्रमि आयो ।गृह, बनिता, सुत, बंधु भए बहु मातु पिता जिन्ह जायो ॥जाते निरय-निकाय निरंतर सोइ इन्ह तोहिं सिखायो ।तुव हित होइ कटै भव-बंधन, सो मगु तोहिं न बतायो ॥अजहुँ बिषय कहँ जतन करत, जद्यपि बहुबिधि डहँकायो ।पावक-काम भोग-घृत तें सठ, कै से परत बुझायौ ?॥बिषयहीन दुख, मिले बिपति अति, सुख सपनेहुँ नहिं पायो ।उभय प्रकार प्रेत-पावक ज्यों धन दुखप्रद स्रुति गायो ॥छिन छिन छीन होत जीवन, दुरलभ तनु बृथा गँवायो ।तुलसिदास हरि भजहि आस तजि, काल-उरग जग खायो

इस पद में तुलसीदास श्रीराम के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा अपनी दीनता, असहायता और दुःख पर है। आगे माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना और संसार-बन्धन से पार होने और आत्मिक मुक्ति को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga भैरवी
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys K821
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee श्रीराम
verse number in source 199
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति