Pad (पद) अवधी • Awadhi
जय जय भगीरथनन्दिनि, मुनि-चय चकोर-चन्दिनि,नर-नाग-बिबुध-बंदिनि, जय जह्नु बालिका ।बिष्णु-पद-सरोजजासि, ईस-सीस पर बिभासि,त्रिपथगासि, पुन्यरासि, पाप-छालिका ॥बिमल बिपुल बहसि बारि, सीतल त्रयताप-हारि,भँवर बर, बिभंगतर , तरंग-मालिका ।पुरजन-पूजोपहार सोभित ससि-धवल धार,भंजन भव-भार, भक्ति-कल्प-थालिका ॥निज-तटबासी बिहंग, जल-थल-चर पसु पतंग,कीट, जटिल तापस सब सरिस पालिका ।तुलसी तव तीर तीर सुमिरत रघुबंस बीर,बिचरत मति देहि मोह-महिष कालिका!

इस पद में तुलसीदास गंगा के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर पाप, दोष और कलियुगीन संकट से मुक्ति तथा माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना पर है। आगे पवित्र तीर्थ और उसके आध्यात्मिक प्रभाव और नाम-स्मरण और निरंतर साधना को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga रामकली
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys J412
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee गंगा
verse number in source 17
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति