Pad (पद) अवधी • Awadhi
जयति बात-संजात, बिख्यात-बिक्रम, बृहद्बाहु, बलबिपुल, बालधिबिसाला ।जातरूपाचलाकार-बिग्रह लसत-लोम-बिद्युल्लता-ज्वालमाला ॥जयति बालार्क बर-बदन, पिंगल नयन, कपिस-कर्क स-जटाजूटधारी ।बिकट भ्रुकु टी, बज्र दसन नख, वैरि-मदमत्त-कुं जर-पुंज-कुं जरारी !॥जयति भीमार्जुन-ब्यालसूदन-गर्बहर, धनंजय-रथ-त्राण-के तू ।भीष्म-द्रोन-करनादि-पालित कालदृक सुयोधन-चमू-निधन-हेतू ॥जयति गतराज-दातार, हरतार संसार-संकट, दनुज-दर्पहारी ।ईति अति भीति-ग्रह-प्रेत-चौरानल-ब्याधिबाधा समन घोर मारी ॥जयति निगमागम व्याकरण-करलिपि, काव्य-कौतुक-कला-कोटि-सिंधो ।सामगायक, भक्त-काम-दायक, बामदेव-श्रीराम-प्रिय-प्रेम बंधो ॥जयति धर्मांशु-संदग्ध संपाति-नवपच्क्ष-लोचन-दिव्य-देह-दाता ।कालकलि-पाप-संताप-संकु ल सदा-प्रणत तुलसीदास-तात-माता

इस पद में तुलसीदास हनुमान के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा पाप, दोष और कलियुगीन संकट से मुक्ति पर है। आगे माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना और संसार-बन्धन से पार होने और आत्मिक मुक्ति को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga धनाश्री
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys J313
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee हनुमान
verse number in source 28
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति