Pad (पद) अवधी • Awadhi
बैजनाथ की सटीक विनयपत्रिका में 41 वाँ पद निम्नलिखित है, जो अन्यप्रतियों में नहीं है –जयति श्रीजानकी भानुकु ल-भानु की प्राणप्रिय-वल्लभे तरणि भूपे ?राम-आनंद-चैतन्यघन-विग्रहा-शक्ति अहृादिनी साररूपे ॥चित्त चरण चिंतनि जेहि धरत ही दूर हो काम भय कोह मद मोह माया।रुद्र बिधि विष्णु सुरसिद्ध बंदित पदे जयति सर्वेश्वरी रामजाया ॥कर्म जप जोग विज्ञान बैराग्य लहि मोक्ष हित योगि जे प्रभु मनावैं ।जयति बैदेहि सब-शक्ति-शिरभूषणे ते न तब दृष्टि बिन कबहुँ पावैं ।कोटि ब्रह्मांड जगदीश को ईश जेहि निगम मुनि बुद्धि ते अगम गावैं ।विदित यह गाथ अहदान कु लमाथ सो नाथ तब दान लै हाथ न आवैं ॥दिव्य शत वर्ष जप ध्यान जब शि धन्यो राम गुरुरूप मिले पथ बताओ।चितै हित लीन लखि कृपा कीनी तबै, देबि, अति दुर्लभहिं दरस पायो॥जयति श्री स्वामिनी सीय शुभनामिनी दामिनी कोटि जिन देह दरसै ।इंदिरा आदि दै मत्त-गजगामिनी देव-भामिनी सबै पाँव परसैं ॥दुखित लखि भक्त बिन दरस निज रूप तप यजन यतन ते सुलभ नाहीं।कृपा करि पूर्ण नवकं ज-दल-लोचना प्रकट भइ जनकनृप अजिर माहीं।रमित तब बिपिन प्रियप्रेम प्रगटन करन लंकपति ब्याज कछु खेल ठान्यो।गोपिका कृष्ण तब तुल्य बहु यतन करि तोहि मिलि ईश आनंद मान्यो॥हीन तब सुमुख के संग रहि रंक सो बिमुख जो देव नहिं नाह नेरो।अधम उद्धरणि यह जानि गहि शरण तब दास तुलसी भयो आय चेरो

इस पद में तुलसीदास जानकी/सीता के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा अपनी दीनता, असहायता और दुःख पर है। आगे माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना और नाम-स्मरण और निरंतर साधना को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga धनाश्री
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys B453
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee जानकी/सीता
verse number in source 41 (बैजनाथ-पाठ)
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति