Pad (पद) अवधी • Awadhi
जयति सच्चिदव्यापकानंद यद्ब्रह्म-विग्रह-व्यक्त लीलावतारी ।विकल ब्रह्मादि,सुर,सिद्ध,संकोचवश,विमल गुण-गेह नर-देह-धारी ॥जयति कोशलाधीश-कल्याण, कोशलसुता कु शल, कै वल्य-फल चारुचारी ।बेद-बोधित कर्म-धर्म-धरनी-धेनु-बिप्र-सेवक साधु-मोदकारी ॥जयति ऋषि-मख-पाल,शमन सज्जन-साल, शापवश मुनिवधू-पापहारी ।भंजि भवचाप, दलि दाप भूपावली, सहित भृगुनाथ नतमाथ भारी ॥जयति धारमिक-धुर धीर-रघुवीर गुर-मातु-पितु-बंधु-वचनानुसारी ।चित्रकू टाद्रि-विन्ध्याद्रि-दंडकविपिन-धन्यकृत, पुन्यकानन-बिहारी ॥जयति पाकारिसुत-काक-करतूति-फलदानि, खनि गर्त गोपित बिराधा।दिव्य-देवी-वेष देखि, लखि निशिचरी जनु विडंबित करी विश्वबाधा ॥जयति खर-त्रिशिर-दूषण चतुर्दश-सहस-सुभट-मारीच-संहारकर्ता ।गृध्र-शबरी-भक्ति-विवश करुणासिंधु, चरित-निरुपाधि, त्रिविधार्तिहर्ता ॥जयति मद-अंध कु कबंध बधि, बालि बलशालि बधि, करन सुग्रीव राजा ।सुभट-मर्क ट-भालु-कटक-संघट सजत, नमत, पद रावणानुज निवाजा ॥जयति पाथोधि-कृत-सेतु कौतुक हेतु, काल-मन अगम लई ललकि लंका ।सकु ल सानुज सदल दलित दशकं ठ रण, लोक-लोकप किए रहित-शंका ॥जयति सौमित्रि-सीता-सचिव-सहित चले पुष्पकारुढ निज राजधानी ।दासतुलसी मुदित अवधबासी सकल, राम भे भूप, वैदेहि रानी

इस पद में तुलसीदास श्रीराम के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा पाप, दोष और कलियुगीन संकट से मुक्ति पर है। आगे माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना और संसार-बन्धन से पार होने और आत्मिक मुक्ति को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga केदारा
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys J362
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee श्रीराम
verse number in source 43
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति