Pad (पद) अवधी • Awadhi
जयति राज-राजेंद्र राजीवलोचन,राम-नाम-कलि-कामतरु, साम-शाली ।अनय-अंभोधि-कुं भज, निशाचर-निकर-तिमिर-घनघोर-खर-किरणमाली ॥जयति मुनि-देव नरदेव दसरत्थ के ,देव-मुनि-वंद्य किए अवध-बासी ।लोक नायक-कोक-शोक-संकट-शमन,भानुकु ल-कमल कानन-हिकासी ॥जयति शृंगार-सर तामरस-दाम द्युति-देह, गुणगेह, विश्वोपकारी ॥सकल सौभाग्य-सौंदर्य-सुषमारुप,मनोभव कोटि-गर्वापहारी ॥जयति सुभग सारंग-सु-निखंग-सायक-सक्ति,चारु-चर्मासि-बर-वर्म-धारी ।धर्मधुर धीर रघुवीर भुजबल अतुल,हेलया दलित भूभार भारी ॥जयति कलधौत-मणि-मुकु ट,कुं डल,तिलक-झलक-भलि-भाल बिधु-बदन-शोभा ।दिव्य-भूषन-बसन पीत, उपवीत,किए ध्यान कल्याण-भाजन न को भा ॥जयति भरत-सौमित्रि-शत्रुघ्न-सेवित सुमुख,सचिव-सेवक-सुखद-सर्वदाता ॥अधम आरत दीन पतित पातक-पीन,सकृत नतमात्र कहि पाहि पाता ॥जयति जय भुवन दसचारि जस जगमगत,पुन्यमय, धन्य जय राम-राजा ।चरित-सुरसरित कवि-मुख्य गिरि निःसरितपिबत मज्जत मुदित सत समाजा ॥जयति वर्णाश्रमाचार-पर नारि-नर,सत्य-शम-दम-दया-दानशीला ।विगत-दुख-दोष, संतोष सुख सर्वदा,सुनत गावत राम-राजलीला ॥जयति वैराग्य-विज्ञान-वारांनिधेनमत नर्मद पाप-ताप-हर्ता ।दास तुलसी चरण शरण संशय-हरण,देहि अवलंब वैदेहि-भर्ता

इस पद में तुलसीदास श्रीराम के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा अपनी दीनता, असहायता और दुःख पर है। आगे पाप, दोष और कलियुगीन संकट से मुक्ति और राम के चरणों, नाम और भक्ति की याचना को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga केदारा
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys J374
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee श्रीराम
verse number in source 44
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति