Pad (पद) अवधी • Awadhi
दनुज-बन-दहन, गुन-गहन, गोविंद, नंदादि-आनंद-दाताऽबिनाशी ।संभु सिव रुद्र संकर भयकर भीम घोर-तेजायतन क्रोध-रासी ॥अनँत भगवंत जगदंत अंतक-त्रास-समन श्रीरमन भुवनाभिरामं ।भूधराधीश जगदीश ईसान विज्ञानघन ज्ञान-कल्यान-धामं ॥वामनाव्यक्त पावन परावर विभो , प्रकट परमातमा प्रकृति-स्वामी ।चंद्रशेखर शूलपाणि हर अनघ अज अमित अविछिन्न वृषभेश-गामी ॥नीलजलदाभ तनु स्याम बहु-काम-छवि, राम राजीवलोचन कृपाला ।कबुं-कर्पूर-वपु धवल निर्मल मौलि, जटा सुर-तटिनि, सित सुमन-माला ॥वसन किंजल्क-धर चक्र सारंग-दर-कं ज-कौमोदकी अति बिशाला ।मार-करि-मत्त-मृगराज त्रयनयन हर नौमि अपहरन-संसार-जाला ॥कृष्ण करुणाभवन, दवन कालीय-खल विपुल कं सादि निर्वशकारी ।त्रिपुर-मद-भंगकर, मत्तगज-चर्म-धर, अन्धकोरग-ग्रसन पन्नगारी ॥ब्रह्म व्यापक अकल सकल-पुर परम हित ज्ञान-गोतीत गुण-वृत्ति-हर्त्ता ।सिंधुसुत-गर्व-गिरि-वज्र, गौरीस, भव, दक्ष-मख-अखिल-विध्वंसकर्त्ता ॥भक्तिप्रिय भक्तजन-कामधुक-धेनु हरि हरन-दुर्घट-बिकट-बिपति-भारी ।सुखद नर्मद वरद विरज अनवद्यऽखिल , विपिन-आनंद-वीथिन-विहारी ॥रुचिर हरिसंकरी-नाम मंत्रावली द्वंद्वदुख-हरनि आनंदखानी ।विष्णु-सिव-लोक-सोपान सम सर्वदा वदति तुलसीदास विसद बानी

इस पद में तुलसीदास श्रीराम के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा अपनी दीनता, असहायता और दुःख पर है। आगे माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना और नाम-स्मरण और निरंतर साधना को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga रामकली
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys D541
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee श्रीराम
verse number in source 49
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति