Pad (पद) अवधी • Awadhi
भानुकु ल-कमल-रवि, कोटि-कं र्दप-छवि, काल-कलि-व्यालमिव-वैनतेयं ।प्रबल भुजदंड-परचंड कोदंड-धर, तूनवर विसिष बलमप्रमेयं ॥अरुन राजीवदल-नयन सुषमा अयन श्याम-तनु-कांति वर-वारिदाभं ।तत्प-कांचन-वस्त्र, शस्त्र-विद्या-निपुन सिद्ध-सुर-सेव्य पाथोजनाभं ॥अखिल लावन्य-गृह विश्व-विग्रह परम प्रौढ गुनगूढ़ महिमा उदारं ।दुर्धर्ष, दुस्तर, दुर्ग , स्वर्ग-अपवर्ग-पति, भग्न-संसार-पादप कु ठारं ॥सापवश मुनिबधू-मुक्तकृत, विप्रहित,यज्ञ-रक्षन-दच्छ पच्छकर्ता ।जनक-नृप-सदसि-सिवचाप-भंजन, उग्र भार्गवागर्व-गरिमापहर्त्ता ॥गुरु-गिरा-गौरवामर-सुदुस्त्यज-राज्य त्यक्त श्री सहित सौमित्रि-भ्राता ।संग जनकात्मजा, मनुजमनुसृत्य , अज, दुष्ट-वध-निरत, त्रैलोक्यत्राता ॥दंडकारन्य-कृत-पुन्य- पावन चरन, हरन मारीच-मायाकु रंगं ।बालि-बल-मत्त गजराज-इव के सरी, सुहृद-सुग्रीव-दुख-रासि-भंगं ॥रिच्छ मर्क ट विकट सुभट उभ्दट, समर सैल-संकास रिपु-त्रासकारी ।बद्ध पयोधि, सुर निकर-मोचन, सकु ल-दलन दससीस-भुजबीस भारी ॥दुष्ट-विबुधारि-संघात- महि-भार-अपहरन अवतार कारन अनूपं ।अमल अनवद्य अद्वैत निर्गुन सगुन ब्रह्म सुमिरामि नरभूप-रूपं ॥सेष स्रुति शारदा संभु नारद सनक गनत गुन, अंत नहीं तव चरित्रं ।सोइ राम कामारि प्रिय अवधपति सर्वदा दासतुलसी-त्रास-निधि वहित्रं

इस पद में तुलसीदास श्रीराम के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा अपनी दीनता, असहायता और दुःख पर है। आगे पाप, दोष और कलियुगीन संकट से मुक्ति और माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga रामकली
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys B527
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee श्रीराम
verse number in source 50
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति