Pad (पद) अवधी • Awadhi
जानकीनाथ रघुनाथ रागादि-तम-तरणि, तारुण्यतनुतेजधामं ।सच्चिदानंद आनंदकं दाकरं विश्व-विस्राम रामाभिरामं ॥नीलनव-वारिधर सुभग-सुभ-कांतिकर पीत-कौसेय-बर-बसन-धारी ।रत्न-हाटक-जटित मुकु ट मंडित मौलि भान-सुत-सदृश उद्योतकारी ॥स्रवन कुं डल, भाल तिलक, भूरुचिर अति,अरुन अंभोज लोचन विसालं ।वक्त्र-आलोक-त्रैलोक्य सोकापहं, मार-रिपु-हृदय-मानस-मरालं ॥नासिका चारु, सुकपोल, द्विज वज्रद्यति, अधर बिंबोपमा, मधुर हासं ।कं ठ दर , चिबुक बर, वचन गंभीरतर, सत्य-संकल्प सुरत्रास-नासं ॥सुमन सुविचित्र नव तुलसिकादल-युतं मृदुल वनमाल उर भ्राजमानं ।भ्रमत आमोदबस मत्त-मधुकर-निकर मधुरतर मुखर कु र्वन्ति गानं ॥सुभग श्रीवत्स के यूर कं कन-हार, किंकनी-रटनि कटि-तट रसालं ।बाम दिसि जनकजासीन सिंहासनं कनक-मृदुवल्लित तरु-तमालं ॥आजानु-भुजदंड, कोदंड-मंडित वाम बाहु, दक्षिण पाणि बानमेकं ।अखिल मुनि-निकर सुरसिद्ध गंधर्व वर नमत नर नाग अवनिप अनेकं ॥अनघ अविछिन्न सर्वज्ञ सर्वेश खलु सर्वतोभद्र दाताऽसमाकं ।प्रणतजन-खेद-विच्छेद-विद्या-निपुन नौमि श्रीराम सौमित्रि-साकं ॥युगल पदपद्म सुखसद्म पद्मालयं, चिन्ह कु लिसादि सोभाति-भारी ।हनुमंत-हृदि-विमल-कृत परममंदिर सदा दासतुलसी सरन-सोकहारी

इस पद में तुलसीदास श्रीराम के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना तथा विनम्र निवेदन और आत्मसमर्पण पर है। कवि अपनी स्थिति को केवल शिकायत के रूप में नहीं, बल्कि प्रभु-कृपा पर पूर्ण निर्भरता के रूप में रखते हैं। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga रामकली
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys J525
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee श्रीराम
verse number in source 51
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति