Pad (पद) अवधी • Awadhi
कोशलाधीस जगदीस जगदेकहित अमितगुन बिपुल विस्तार-लीला ।गायंति तव चरित सुपवित्र श्रुति सेष सुक संभु सनकादि मुनि मननसीला ॥वारिचर-वपुषधरि, भक्त-निस्तार-पर, धरनि कृत नाव महिमातिगुर्वी ।सकल यज्ञांसमय उग्र-विग्रह क्रोड , मर्दि दनुजेस उद्धरन उर्वी ॥कमठ अति विकट तनु, कठिन पृष्ठोपरी भ्रमत मंदर कं डु-सुख मुरारी ।प्रकटकृत अमृत, गो इंदिरा, इंदु, वृंदारका-वृंद-आनंदकारी ॥मनुज-मुनि-सिद्ध-सुर-नाग-त्रासक दुष्ट दनुज द्विज-धर्म-मर्य्याद-हर्त्ता ।अतुल मृगराज-वपु धरति, विद्दरित अरि, भक्त प्रहलाद-अहलाद-कर्त्ता ॥छलन बलि कपट-बटुरूप वामन ब्रह्म, भुवन पर्य्यत पद तीनि-करणं ।चरण-नख-नीर-त्रैलोक्य-पावन परम, बिबुध-जननी-दुसह-शोक-हरणं ॥क्षत्रियाधीस-करिनिकर-वर-के सरी परसुधर विप्र-ससि-जलदरूपं ।बीस-भुजदंड-दससीस खंडन चंड-वेग-सायक नौमि राम-भूपं ॥भूमि-भर-भार-हर प्रकट परमातमा ब्रह्म नररूपधर भक्तहेतू ।वृष्णि-कु ल-कु मुद-राके स राधारमन कं स-बंसाटवी-धूमके तू ॥प्रबल पाखंड-महि-मंडलाकु ल देखि निंद्यकृत्-अखिल-मख कर्म-जालं ।शुद्ध बोधैक घन-ज्ञान-गुनधाम अज बुद्ध अवतार बंदे कृपालं ॥कालकलि-जनित-मल-मलिनमन सर्व-नर, मोह-निसि-निबिड़यवनांधकारं ।विष्णुयश-पुत्र कल्की-दिवाकर उदित दासतुलसी हरण विपति-भारं

इस पद में तुलसीदास श्रीराम के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा पाप, दोष और कलियुगीन संकट से मुक्ति पर है। आगे माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना और शरणागति और कृपा की प्रत्यक्ष याचना को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga रामकली
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys K673
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee श्रीराम
verse number in source 52
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति