Pad (पद) अवधी • Awadhi
बंदौ रघुपति करुना-निधान ।जाते छू टै भव भेद-ग्यान ॥रघुबंस-कु मुद सुखप्रद निसेस ।सेवित पद-पंकज अज महेस ॥निज भगत-हृदय-पाथोज-भृंग ।लावन्य बपुष अगनित अनंग ॥अति प्रबल मोह-तम-मारतंड ।अज्ञान-गहन-पावक प्रचंड ॥अभिमान-सिंधु-कुं भज उदार ।सुररंजन, भंजन भूमिभार ॥रागादि-सर्पगन-पन्नगारि ।कं दर्प-नाग-मृगपति मुरारि ॥भव-जलधि-पोत चरनारबिंद ।जानकी-रमन आनंद-कं द ॥हनुमंत-प्रेम-बापी-मराल ।निष्काम कामधुक गो दयाल ॥त्रैलोक्य-तिलक गुनगहन राम ।कह तुलसिदास बिश्राम-धाम

इस पद में तुलसीदास श्रीराम के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर राम के चरणों, नाम और भक्ति की याचना तथा माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना पर है। आगे संसार-बन्धन से पार होने और आत्मिक मुक्ति और विनम्र निवेदन और आत्मसमर्पण को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga वसन्त
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys B137
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee श्रीराम
verse number in source 64
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति