Pad (पद) अवधी • Awadhi
सेवहु सिव-चरन-सरोज-रेनु ।कल्यान-अखिल-प्रद कामधेनु ॥कर्पूर-गौर, करुना-उदार ।संसार-सार,भुजगेन्द्र-हार ॥सुख-जनम-भूमि महिमा अपार ।निर्गुन, गुननायक,निराकार ॥त्रयनयन,मयन-मर्दन, महेस ।अहँकार-निहार-उदित-दिनेस ॥बर बाल-निसाकर मौलि भ्राज ।त्रैलोक-सोकहर, प्रमथराज ॥जिन कहँ बिधि सुगति न लिखी भाल ।तिनकी गति कासीपति कृपाल ॥उपकारी कोऽपर हर-समान? ।सुर-असुर जरत कृत गरल-पान ॥बहु कल्प उपायन करिय अनेक ।बिनु संभु-कृपा नहिं भव-बिबेक ॥विज्ञान-भवन, गिरिसुता-रमन ।कह तुलसिदास मम त्रास-समन

इस पद में तुलसीदास शिव के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना पर है। आगे शरणागति और कृपा की प्रत्यक्ष याचना और संसार-बन्धन से पार होने और आत्मिक मुक्ति को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga वसन्त
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys S186
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee शिव
verse number in source 13
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति