Pad (पद) अवधी • Awadhi
देखो देखो बन बन्यो आजु उमाकं त ।मानों देखन तुमहिं आई ऋतु बसंत॥जनु तनुदुति चंपक-कु सुम-माल ।बर बसन नील नूतन तमाल ॥कल कदलि जंघ, पद कमल लाल ।सूचति कटि के हरि, गति मराल ॥भूषन प्रसून बहु बिबिध रंग ।नूपूर किंकिनि कलरव-बिहंग ॥कर नवल बकु ल-पल्लव रसाल ।श्रीफल कु च, कं चुकि लता-जाल ॥आनन सरोज, कच मधुप-पुंज ।लोचन बिसाल नव नील-कं ज ॥पिक-बचन चरित बर बर्हि कीर ।सित सुमन हास,लीला समीर ॥कह तुलसिदास सुनु सिव सुजान ।उर बसि प्रपंच रचै पंचबान ॥करि कृपा हरिय भ्रम-फं द-काम ।जेहि हृदय बसहिं सुखरासि राम

इस पद में तुलसीदास शिव के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना तथा शरणागति और कृपा की प्रत्यक्ष याचना पर है। आगे विनम्र निवेदन और आत्मसमर्पण को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga वसन्त
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys D232
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee शिव
verse number in source 14
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति