Pad (पद) अवधी • Awadhi
जयति अंजनी-गर्भ-अंभोधि-संभूत-विधु विबुध-कु ल-कै रवानंदकारी ।के सरी-चारु-लोचन चकोरक-सुखद, लोकगन-शोक-संतापहारी ॥जयति जय बालकपि-के लि-कौतुक-उदित-चंडकर-मंडल-ग्रासकर्त्ता।राहु-रवि-शक्र-पवि-गर्व-खर्वीकरन, सरन भयहरण, जय भुवन-भर्ता ॥जयति रनधीर रघुवीर-हित देवमनि रुद्र अवतार संसार-पाता ।विप्र-सुर-सिद्ध-मुनि-आशिषाकार-वपुष विमल-गुन-बुद्धि-वारिधि विधाता ॥जयति सुग्रीव-सिच्छादि-रच्छन-निपुन, बालि-बलशालि-बध-मुख्य-हेतू ।जलधि-लंघन सिंह, सिंहिंका-मद-मथन, रजनिचर-नगर-उत्पात-के तू॥जयति भूनन्दिनी-सोच-मोचन, बिपिन-दलन घननादवस-बिगतसंका ।लूमलीला-अनल-ज्वालमालाकु लित, होलिकाकरण लंके स-लंका ॥जयति सौमित्र रघुनंदनानंदकर, रिच्छ-कपि-कटक-संघट-बिधाई ।बद्ध-वारिधि-सेतु, अमर-मंगल-हेतु, भानुकु लके तु-रन-विजयदाई ॥जयति जय वज्रतनु, दसन, नख, मुख बिकट, चंड-भुजदंड, तरु-सैल-पानी ।समर-तैलिक-यंत्र तिल-तमीचर-निकर पेरि डारे सुभट घालि घानी ॥जयति दसकं ठ-घटकरन-बारिद-नाद-कदन-कारन कालनेमि-हंता ।अघट-घटना-सुघट, सुघट-बिघटन बिकट, भूमि-पाताल-जल-गगन-गंता ॥जयति विस्ब-विख्यात बानैत, बिरुदावली, बिदुष बरनत बेद बिमल-बानी ।दास तुलसी-त्रास-समन सीतारमन-संग सोभित राम राजधानी

इस पद में तुलसीदास हनुमान के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा पाप, दोष और कलियुगीन संकट से मुक्ति पर है। आगे माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना और संसार-बन्धन से पार होने और आत्मिक मुक्ति को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga धनाश्री
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys J314
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee हनुमान
verse number in source 25
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति