Pad (पद) अवधी • Awadhi
जयति मर्लटाधीस मृगराज-बिक्रम महादेव मुद-मंगलालय कपाली ।मोह-मद-कोह-कामादि-खल-संकु ल-घोर-संसार-निशि किरनमाली॥जयति लसदंजनादितिज कपि-के सरी-कश्यप-प्रभव-जगदार्तिहर्ता ।लोक-लोकप-कोक-कोकनद-सोकहर-हंस हनुमान कल्यानकर्ता ॥जयति सुबिसाल बिकराल-बिग्रह, बज्रसार सर्वांग भुजदंड भारी ।कु लिस नख दसन बर, लसति बालधि बृहद्‌बैरि-सस्त्रास्त्रधर कु धरधारी॥जयति जानकी-शोच-संताप-मोचन,रामलक्षिमणानंद-बारिज-बिकासी।कीस-कौतुक-के लि-लूम-लंका-दहन,दलन कानन तरुण तेजरासी ॥जयति पाथोधि-पाषाण-जलयान-कर,यातुधान-प्रचुर-हरष-हाता ।दुष्ट-रावण-कुं भकर्ण-पाकारिजित्-मर्मभित्-कर्म-परिपाक-दाता ॥जयति भुवननैकभूषण, विभीषण-वरद-बिहित कृत, राम-संग्राम साका ।जयति पर-यत्रंमंत्राभिचार-प्रसन, कारमनि-कू ट-कृत्यादि-हंता ।शाकिनी-डाकिनी-पूतना-प्रेत-बैताल-भूत-प्रमथ-यूथ-यंता ॥पुष्पकारूढ़-सौमित्रि-सीता-सहित-भानु-कु लभानु-कीरति-पताका ॥जयति वेदान्तबिद बिबिध-बिद्या-बिशद-बेद-बेदांग-बिद्, ब्रह्मवादी ।ज्ञान-बैराग्य-बिज्ञान-भाजन विभो! बिमल गुण गनत शुक नारदादी ॥जयति काल-गुन-कर्म-माया-मथन, निश्चल-ज्ञान-व्रत, सत्यरत, धर्म्मचारी ।सिद्ध-सुरवृंद-जोगींद्र-सेवति सदा दास-तुलसी प्रणत भय-तमारी

इस पद में तुलसीदास हनुमान के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना पर है। आगे संसार-बन्धन से पार होने और आत्मिक मुक्ति और विनम्र निवेदन और आत्मसमर्पण को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga धनाश्री
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys J317
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee हनुमान
verse number in source 26
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति