Pad (पद) अवधी • Awadhi
देहि सतसंग निज-अंग, श्रीरंग , भवभंग-कारन, सरन-सोकहारी ।येतु भवदंघ्रि पल्लव-समाश्रित सदा भक्तिरत विगतसंशय मुरारी ॥असुर सुर नाग नर यक्ष गंधर्व खग रजनिचर सिद्ध ये चापि अन्ये ।संत-संसर्ग त्रयवर्गपर परमपद प्राप , निप्राप्य गति त्वयि प्रसन्ने ॥वृत्र बलि बाण प्रहलाद मय व्याध गज गृद्ध द्विजबन्धु निजधर्म-त्यागी ।साधुपद-सलिल-निर्धूत-कल्मष सकल,स्वपच यवनादि कै वल्य-भागी ॥शांत निरपेक्ष निर्मम निरामय अगुन शब्द ब्रह्मैक पर-ब्रह्मज्ञानी ।दक्ष, समदृक स्वदृक विगत-अति स्वपरमति परमरति तव विरतिचक्रपानी॥विश्व उपकारहित व्यग्र-चित सर्वदा, त्यक्तमदमन्यु, कृत-पुन्यरासी ।यत्र तिष्ठन्ति तत्रैव अज शर्व हरि सहित गच्छन्ति क्षीराब्धिवासी ॥वेद-पय-सिंधु, सुविचार-मंदर महा, अखिल-मुनिवृंद निमर्थनकर्त्ता ।सार-सतसंगमुद्-धृत्य इति निश्चिंतं वदति श्रीकृष्ण वैदर्भिभर्त्ता ॥सोक संदेह भय हर्षतम तर्षगण साधु-सद्युक्ति-विच्छेदकारी ।यथा रघुनाथ-सायक निसाचरमू-निचय-निर्दलन-पटु वेग-भारी ॥यत्र कु त्रापि मम जन्म निज कर्मवश भ्रमत जगयोनि संकट अनेकम् ।तत्र त्वद्भक्ति सज्जन-समागम सदा भवतु मे राम-विश्राममेकम् ॥प्रबल भव-जनित-त्रैव्याधि-भेषज भगति, भक्त भैषज्यमद्वैतदरसी ।संत-भगवंत अंतर निरंतर नहीं किमपि मति-मलिन कह दासतुलसी

इस पद में तुलसीदास श्रीराम के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना तथा शरणागति और कृपा की प्रत्यक्ष याचना पर है। आगे संसार-बन्धन से पार होने और आत्मिक मुक्ति और विनम्र निवेदन और आत्मसमर्पण को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga रामकली
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys D863
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee श्रीराम
verse number in source 57
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति