Pad (पद) अवधी • Awadhi
सकल-सुखकं द आनंदवन-पुण्यकृत बिंदुमाधव द्वंद्व-बिपति-हारी ।यस्यांघ्रिपाथोज अज संभु सनकादि सुक शेष मुनिवृंद अलि निलयकारी ॥अमल-मरकत श्याम,काम-सतकोटि-छबि, पीतपट तड़ित इव जलदनीलम् ।अरुण-शतपत्र-लोचन,विलोकनि-चारू, प्रणतजन-सुखद,करुणार्द्रशीलम् ॥काल-गजराज-मृगराज,दनुजेश-बन-दहन पावक, मोह-निशि-दिनेशम् ।चारिभुज चक्र कौमोदकी जलज दर सरसिजोपरि यथा राजहंसम् ॥मुकु ट कुं डल तिलक, अलक-अलिव्रातइव, भृकु टि-द्विज-अधरबरचारुनासा ।रुचिर सुकपोल, दर ग्रीव सुखसीव, हरि, इंदुकर-कुं दमिव मधुरहासा ॥उरसि बनमाल सुबिशाल, नवमंजरी भ्राज श्रीवत्स-लांछन उदारम् ।परम ब्रह्मण्य,अति धन्य गतमन्यु अज अमित बल विपुल महिमा अपारम् ॥हार के यूर, कर कनक-कं कड़, रतन-जटित मणि मेखला कटिप्रदेशम् ।युगल पद नूपुरा मुखर कलहंसवत, सुभग सर्वांग सौन्दर्य-वेषम् ॥सकल-सौभाग्य-संयुक्त त्रैलोक्य-श्री, दक्ष-दिशि रुचिर बारीश-कन्या ।बसत विबुधापगा निकट तट सदन बर, नयन निरखंति नर तेऽति धन्या ॥अखिल मंगल-भवन,निबिड़ संशय-शमन, दमन-व्रजिनाटवी ,कष्टहर्त्ता ।विश्वधृत विश्वहित अजिद गोतीत शिव विश्व-पालन-हरण-विश्वकर्त्ता ॥ज्ञान-विज्ञान-वैराग्य-ऐश्वर्य निधि, सिद्धि अणिमादि दे भूरि दानम् ।ग्रसित-भव-व्याल अतित्रास तुलसीदास त्राहि श्रीराम उरगारियानम्

इस पद में तुलसीदास श्रीराम के सामने अत्यंत विनयपूर्ण और आत्मनिवेदनात्मक भाव रखते हैं। पद का मुख्य जोर दिव्य स्वरूप, गुण और महिमा तथा माया, मोह और अंतःशत्रुओं से छुटकारे की प्रार्थना पर है। आगे संसार-बन्धन से पार होने और आत्मिक मुक्ति को साधना और शरणागति के साथ जोड़ा गया है। अंततः भाव यही उभरता है कि बाहरी उपायों की अपेक्षा दैवी अनुग्रह, भक्ति और प्रभु के चरणों में स्थिर आश्रय ही जीवन को सार्थक कर सकता है।

Work Vinaya Patrika
Language अवधी · Awadhi
raga रामकली
work विनयपत्रिका
meter pad
composer गोस्वामी तुलसीदास
phonetic keys S276
region or dialect ब्रजभाषा
deity or addressee श्रीराम
verse number in source 61
Tags: गोस्वामी तुलसीदासविनयपत्रिकापदभक्ति