श्रीरामचरितमानस
बालकाण्ड
Back to Work अवधी (Awadhi)
श्लोक १
वर्णानामर्थसंघानां रसानां छन्दसामपि। मङ्गलानां च कर्त्तारौ वन्दे वाणीविनायकौ।।
श्लोक २
भवानीशङ्करौ वन्दे श्रद्धाविश्वासरूपिणौ। याभ्यां विना न पश्यन्ति सिद्धाःस्वान्तःस्थमीश्वरम्।।
श्लोक ३
वन्दे बोधमयं नित्यं गुरुं शङ्कररूपिणम्। यमाश्रितो हि वक्रोऽपि चन्द्रः सर्वत्र वन्द्यते।।
श्लोक ४
सीतारामगुणग्रामपुण्यारण्यविहारिणौ। वन्दे विशुद्धविज्ञानौ कबीश्वरकपीश्वरौ।।
श्लोक ५
उद्भवस्थितिसंहारकारिणीं क्लेशहारिणीम्। सर्वश्रेयस्करीं सीतां नतोऽहं रामवल्लभाम्।।
श्लोक ६
यन्मायावशवर्तिं विश्वमखिलं ब्रह्मादिदेवासुरा यत्सत्वादमृषैव भाति सकलं रज्जौ यथाहेर्भ्रमः। यत्पादप्लवमेकमेव हि भवाम्भोधेस्तितीर्षावतां वन्देऽहं तमशेषकारणपरं रामाख्यमीशं हरिम्।।
श्लोक ७
नानापुराणनिगमागमसम्मतं यद् रामायणे निगदितं क्वचिदन्यतोऽपि। स्वान्तःसुखाय तुलसी रघुनाथगाथा- भाषानिबन्धमतिमञ्जुलमातनोति।।
सोरठा १
जो सुमिरत सिधि होइ गन नायक करिबर बदन। करउ अनुग्रह सोइ बुद्धि रासि सुभ गुन सदन।।
सोरठा २
मूक होइ बाचाल पंगु चढइ गिरिबर गहन। जासु कृपाँ सो दयाल द्रवउ सकल कलि मल दहन।।
सोरठा ३
नील सरोरुह स्याम तरुन अरुन बारिज नयन। करउ सो मम उर धाम सदा छीरसागर सयन।।
सोरठा ४
कुंद इंदु सम देह उमा रमन करुना अयन। जाहि दीन पर नेह करउ कृपा मर्दन मयन।।
सोरठा ५
बंदउ गुरु पद कंज कृपा सिंधु नररूप हरि। महामोह तम पुंज जासु बचन रबि कर निकर।।
चौपाई १३
बंदउ गुरु पद पदुम परागा। सुरुचि सुबास सरस अनुरागा।।
चौपाई १४
अमिय मूरिमय चूरन चारू। समन सकल भव रुज परिवारू।।
चौपाई १५
सुकृति संभु तन बिमल बिभूती। मंजुल मंगल मोद प्रसूती।।
चौपाई १६
जन मन मंजु मुकुर मल हरनी। किएँ तिलक गुन गन बस करनी।।
चौपाई १७
श्रीगुर पद नख मनि गन जोती। सुमिरत दिब्य द्रृष्टि हियँ होती।।
चौपाई १८
दलन मोह तम सो सप्रकासू। बड़े भाग उर आवइ जासू।।
चौपाई १९
उघरहिं बिमल बिलोचन ही के। मिटहिं दोष दुख भव रजनी के।।
चौपाई २०
सूझहिं राम चरित मनि मानिक। गुपुत प्रगट जहँ जो जेहि खानिक।।
सोरठा १
जथा सुअंजन अंजि दृग साधक सिद्ध सुजान। कौतुक देखत सैल बन भूतल भूरि निधान।।
चौपाई २२
गुरु पद रज मृदु मंजुल अंजन। नयन अमिअ दृग दोष बिभंजन।।
चौपाई २३
तेहिं करि बिमल बिबेक बिलोचन। बरनउँ राम चरित भव मोचन।।
चौपाई २४
बंदउँ प्रथम महीसुर चरना। मोह जनित संसय सब हरना।।
चौपाई २५
सुजन समाज सकल गुन खानी। करउँ प्रनाम सप्रेम सुबानी।।
चौपाई २६
साधु चरित सुभ चरित कपासू। निरस बिसद गुनमय फल जासू।।
चौपाई २७
जो सहि दुख परछिद्र दुरावा। बंदनीय जेहिं जग जस पावा।।
चौपाई २८
मुद मंगलमय संत समाजू। जो जग जंगम तीरथराजू।।
चौपाई २९
राम भक्ति जहँ सुरसरि धारा। सरसइ ब्रह्म बिचार प्रचारा।।
चौपाई ३०
बिधि निषेधमय कलि मल हरनी। करम कथा रबिनंदनि बरनी।।
चौपाई ३१
हरि हर कथा बिराजति बेनी। सुनत सकल मुद मंगल देनी।।
चौपाई ३२
बटु बिस्वास अचल निज धरमा। तीरथराज समाज सुकरमा।।
चौपाई ३३
सबहिं सुलभ सब दिन सब देसा। सेवत सादर समन कलेसा।।
चौपाई ३४
अकथ अलौकिक तीरथराऊ। देइ सद्य फल प्रगट प्रभाऊ।।
सोरठा २
सुनि समुझहिं जन मुदित मन मज्जहिं अति अनुराग। लहहिं चारि फल अछत तनु साधु समाज प्रयाग।।
चौपाई ३६
मज्जन फल पेखिअ ततकाला। काक होहिं पिक बकउ मराला।।
चौपाई ३७
सुनि आचरज करै जनि कोई। सतसंगति महिमा नहिं गोई।।
चौपाई ३८
बालमीक नारद घटजोनी। निज निज मुखनि कही निज होनी।।
चौपाई ३९
जलचर थलचर नभचर नाना। जे जड़ चेतन जीव जहाना।।
चौपाई ४०
मति कीरति गति भूति भलाई। जब जेहिं जतन जहाँ जेहिं पाई।।
चौपाई ४१
सो जानब सतसंग प्रभाऊ। लोकहुँ बेद न आन उपाऊ।।
चौपाई ४२
बिनु सतसंग बिबेक न होई। राम कृपा बिनु सुलभ न सोई।।
चौपाई ४३
सतसंगत मुद मंगल मूला। सोइ फल सिधि सब साधन फूला।।
चौपाई ४४
सठ सुधरहिं सतसंगति पाई। पारस परस कुधात सुहाई।।
चौपाई ४५
बिधि बस सुजन कुसंगत परहीं। फनि मनि सम निज गुन अनुसरहीं।।
चौपाई ४६
बिधि हरि हर कबि कोबिद बानी। कहत साधु महिमा सकुचानी।।
चौपाई ४७
सो मो सन कहि जात न कैसें। साक बनिक मनि गुन गन जैसें।।
दोहा ३क
बंदउँ संत समान चित हित अनहित नहिं कोइ। अंजलि गत सुभ सुमन जिमि सम सुगंध कर दोइ।।
दोहा ३ख
संत सरल चित जगत हित जानि सुभाउ सनेहु। बालबिनय सुनि करि कृपा राम चरन रति देहु।।
चौपाई ५०
बहुरि बंदि खल गन सतिभाएँ। जे बिनु काज दाहिनेहु बाएँ।।
चौपाई ५१
पर हित हानि लाभ जिन्ह केरें। उजरें हरष बिषाद बसेरें।।
चौपाई ५२
हरि हर जस राकेस राहु से। पर अकाज भट सहसबाहु से।।
चौपाई ५३
जे पर दोष लखहिं सहसाखी। पर हित घृत जिन्ह के मन माखी।।
चौपाई ५४
तेज कृसानु रोष महिषेसा। अघ अवगुन धन धनी धनेसा।।
चौपाई ५५
उदय केत सम हित सबही के। कुंभकरन सम सोवत नीके।।
चौपाई ५६
पर अकाजु लगि तनु परिहरहीं। जिमि हिम उपल कृषी दलि गरहीं।।
चौपाई ५७
बंदउँ खल जस सेष सरोषा। सहस बदन बरनइ पर दोषा।।
चौपाई ५८
पुनि प्रनवउँ पृथुराज समाना। पर अघ सुनइ सहस दस काना।।
चौपाई ५९
बहुरि सक्र सम बिनवउँ तेही। संतत सुरानीक हित जेही।।
चौपाई ६०
बचन बज्र जेहि सदा पिआरा। सहस नयन पर दोष निहारा।।
सोरठा ४
उदासीन अरि मीत हित सुनत जरहिं खल रीति। जानि पानि जुग जोरि जन बिनती करइ सप्रीति।।
चौपाई ६२
मैं अपनी दिसि कीन्ह निहोरा। तिन्ह निज ओर न लाउब भोरा।।
चौपाई ६३
बायस पलिअहिं अति अनुरागा। होहिं निरामिष कबहुँ कि कागा।।
चौपाई ६४
बंदउँ संत असज्जन चरना। दुखप्रद उभय बीच कछु बरना।।
चौपाई ६५
बिछुरत एक प्रान हरि लेहीं। मिलत एक दुख दारुन देहीं।।
चौपाई ६६
उपजहिं एक संग जग माहीं। जलज जोंक जिमि गुन बिलगाहीं।।
चौपाई ६७
सुधा सुरा सम साधू असाधू। जनक एक जग जलधि अगाधू।।
चौपाई ६८
भल अनभल निज निज करतूती। लहत सुजस अपलोक बिभूती।।
चौपाई ६९
सुधा सुधाकर सुरसरि साधू। गरल अनल कलिमल सरि ब्याधू।।
चौपाई ७०
गुन अवगुन जानत सब कोई। जो जेहि भाव नीक तेहि सोई।।
सोरठा ५
भलो भलाइहि पै लहइ लहइ निचाइहि नीचु। सुधा सराहिअ अमरताँ गरल सराहिअ मीचु।।
चौपाई ७२
खल अघ अगुन साधू गुन गाहा। उभय अपार उदधि अवगाहा।।
चौपाई ७३
तेहि तें कछु गुन दोष बखाने। संग्रह त्याग न बिनु पहिचाने।।
चौपाई ७४
भलेउ पोच सब बिधि उपजाए। गनि गुन दोष बेद बिलगाए।।
चौपाई ७५
कहहिं बेद इतिहास पुराना। बिधि प्रपंचु गुन अवगुन साना।।
चौपाई ७६
दुख सुख पाप पुन्य दिन राती। साधु असाधु सुजाति कुजाती।।
चौपाई ७७
दानव देव ऊँच अरु नीचू। अमिअ सुजीवनु माहुरु मीचू।।
चौपाई ७८
माया ब्रह्म जीव जगदीसा। लच्छि अलच्छि रंक अवनीसा।।
चौपाई ७९
कासी मग सुरसरि क्रमनासा। मरु मारव महिदेव गवासा।।
चौपाई ८०
सरग नरक अनुराग बिरागा। निगमागम गुन दोष बिभागा।।
दोहा ४
जड़ चेतन गुन दोष मय बिस्व कीन्ह करतार।
संत हंक गुन गहहिं पय परिहरि बारि बिकार ॥
चौपाई ८२
अस बिबेक जब देइ बिधाता। तब तजि दोष गुनहिं मनु राता।।
चौपाई ८३
काल सुभाउ करम बरिआई। भलेउ प्रकृति बस चुकइ भलाई।।
चौपाई ८४
सो सुधारि हरिजन जिमि लेहीं। दलि दुख दोष बिमल जसु देहीं।।
चौपाई ८५
खलउ करहिं भल पाइ सुसंगू। मिटइ न मलिन सुभाउ अभंगू।।
चौपाई ८६
लखि सुबेष जग बंचक जेऊ। बेष प्रताप पूजिअहिं तेऊ।।
चौपाई ८७
उधरहिं अंत न होइ निबाहू। कालनेमि जिमि रावन राहू।।
चौपाई ८८
किएहुँ कुबेष साधु सनमानू। जिमि जग जामवंत हनुमानू।।
चौपाई ८९
हानि कुसंग सुसंगति लाहू। लोकहुँ बेद बिदित सब काहू।।
चौपाई ९०
गगन चढ़इ रज पवन प्रसंगा। कीचहिं मिलइ नीच जल संगा।।
चौपाई ९१
साधु असाधु सदन सुक सारीं। सुमिरहिं राम देहिं गनि गारी।।
चौपाई ९२
धूम कुसंगति कारिख होई। लिखिअ पुरान मंजु मसि सोई।।
चौपाई ९३
सोइ जल अनल अनिल संघाता। होइ जलद जग जीवन दाता।।
दोहा ५
ग्रह भेषज जल पवन पट पाइ कुजोग सुजोग।
होहिं कुबस्तु सुबस्तु जल लखहिं सुलच्छन लोग ॥
दोहा ६
सम प्रकास तम पाख दुहुँ नाम भेद बिधि कीन्ह।
ससि सोषक पोषक समुझि जग जस अपजस दीन्ह ॥
दोहा ७ग
जड़ चेतन जग जीव जत सकल राममय जानि। बंदउँ सब के पद कमल सदा जोरि जुग पानि।।
दोहा ७घ
देव दनुज नर नाग खग प्रेत पितर गंधर्ब। बंदउँ किंनर रजनिचर कृपा करहु अब सर्ब।।
चौपाई ९८
आकर चारि लाख चौरासी। जाति जीव जल थल नभ बासी।।
चौपाई ९९
सीय राममय सब जग जानी। करउँ प्रनाम जोरि जुग पानी।।
चौपाई १००
जानि कृपाकर किंकर मोहू। सब मिलि करहु छाड़ि छल छोहू।।
चौपाई १०१
निज बुधि बल भरोस मोहि नाहीं। तातें बिनय करउँ सब पाही।।
चौपाई १०२
करन चहउँ रघुपति गुन गाहा। लघु मति मोरि चरित अवगाहा।।
चौपाई १०३
सूझ न एकउ अंग उपाऊ। मन मति रंक मनोरथ राऊ।।
चौपाई १०४
मति अति नीच ऊँचि रुचि आछी। चहिअ अमिअ जग जुरइ न छाछी।।
चौपाई १०५
छमिहहिं सज्जन मोरि ढिठाई। सुनिहहिं बालबचन मन लाई।।
चौपाई १०६
जौ बालक कह तोतरि बाता। सुनहिं मुदित मन पितु अरु माता।।
चौपाई १०७
हँसिहहि कूर कुटिल कुबिचारी। जे पर दूषन भूषनधारी।।
चौपाई १०८
निज कवित केहि लाग न नीका। सरस होउ अथवा अति फीका।।
चौपाई १०९
जे पर भनिति सुनत हरषाही। ते बर पुरुष बहुत जग नाहीं।।
चौपाई ११०
जग बहु नर सर सरि सम भाई। जे निज बाढ़ि बढ़हिं जल पाई।।
चौपाई १११
सज्जन सकृत सिंधु सम कोई। देखि पूर बिधु बाढ़इ जोई।।
दोहा ८
भाग छोट अभिलाषु बड़ करउँ एक बिस्वास। पैहहिं सुख सुनि सुजन सब खल करहहिं उपहास।।
चौपाई ११३
खल परिहास होइ हित मोरा। काक कहहिं कलकंठ कठोरा।।
चौपाई ११४
हंसहि बक दादुर चातकही। हँसहिं मलिन खल बिमल बतकही।।
चौपाई ११५
कबित रसिक न राम पद नेहू। तिन्ह कहँ सुखद हास रस एहू।।
चौपाई ११६
भाषा भनिति भोरि मति मोरी। हँसिबे जोग हँसें नहिं खोरी।।
चौपाई ११७
प्रभु पद प्रीति न सामुझि नीकी। तिन्हहि कथा सुनि लागहि फीकी।।
चौपाई ११८
हरि हर पद रति मति न कुतरकी। तिन्ह कहुँ मधुर कथा रघुवर की।।
चौपाई ११९
राम भगति भूषित जियँ जानी। सुनिहहिं सुजन सराहि सुबानी।।
चौपाई १२०
कबि न होउँ नहिं बचन प्रबीनू। सकल कला सब बिद्या हीनू।।
चौपाई १२१
आखर अरथ अलंकृति नाना। छंद प्रबंध अनेक बिधाना।।
चौपाई १२२
भाव भेद रस भेद अपारा। कबित दोष गुन बिबिध प्रकारा।।
चौपाई १२३
कबित बिबेक एक नहिं मोरें। सत्य कहउँ लिखि कागद कोरे।।
दोहा ९
भनिति मोरि सब गुन रहित बिस्व बिदित गुन एक। सो बिचारि सुनिहहिं सुमति जिन्ह कें बिमल बिवेक।।
चौपाई १२५
एहि महँ रघुपति नाम उदारा। अति पावन पुरान श्रुति सारा।।
चौपाई १२६
मंगल भवन अमंगल हारी। उमा सहित जेहि जपत पुरारी।।
चौपाई १२७
भनिति बिचित्र सुकबि कृत जोऊ। राम नाम बिनु सोह न सोऊ।।
चौपाई १२८
बिधुबदनी सब भाँति सँवारी। सोन न बसन बिना बर नारी।।
चौपाई १२९
सब गुन रहित कुकबि कृत बानी। राम नाम जस अंकित जानी।।
चौपाई १३०
सादर कहहिं सुनहिं बुध ताही। मधुकर सरिस संत गुनग्राही।।
चौपाई १३१
जदपि कबित रस एकउ नाही। राम प्रताप प्रकट एहि माहीं।।
चौपाई १३२
सोइ भरोस मोरें मन आवा। केहिं न सुसंग बडप्पनु पावा।।
चौपाई १३३
धूमउ तजइ सहज करुआई। अगरु प्रसंग सुगंध बसाई।।
चौपाई १३४
भनिति भदेस बस्तु भलि बरनी। राम कथा जग मंगल करनी।।
पद १
मंगल करनि कलि मल हरनि तुलसी कथा रघुनाथ की।। गति कूर कबिता सरित की ज्यों सरित पावन पाथ की।। प्रभु सुजस संगति भनिति भलि होइहि सुजन मन भावनी।। भव अंग भूति मसान की सुमिरत सुहावनि पावनी।।
दोहा १०क
प्रिय लागिहि अति सबहि मम भनिति राम जस संग। दारु बिचारु कि करइ कोउ बंदिअ मलय प्रसंग।।
दोहा ११
स्याम सुरभि पय बिसद अति गुनद करहिं सब पान।
गिरा ग्राम्य सिय राम जस गावहिं सुनहिं सुजान ॥
चौपाई १३८
मनि मानिक मुकुता छबि जैसी। अहि गिरि गज सिर सोह न तैसी।।
चौपाई १३९
नृप किरीट तरुनी तनु पाई। लहहिं सकल सोभा अधिकाई।।
चौपाई १४०
तैसेहिं सुकबि कबित बुध कहहीं। उपजहिं अनत अनत छबि लहहीं।।
चौपाई १४१
भगति हेतु बिधि भवन बिहाई। सुमिरत सारद आवति धाई।।
चौपाई १४२
राम चरित सर बिनु अन्हवाएँ। सो श्रम जाइ न कोटि उपाएँ।।
चौपाई १४३
कबि कोबिद अस हृदयँ बिचारी। गावहिं हरि जस कलि मल हारी।।
चौपाई १४४
कीन्हें प्राकृत जन गुन गाना। सिर धुनि गिरा लगत पछिताना।।
चौपाई १४५
हृदय सिंधु मति सीप समाना। स्वाति सारदा कहहिं सुजाना।।
चौपाई १४६
जौं बरषइ बर बारि बिचारू। होहिं कबित मुकुतामनि चारू।।
दोहा ११
जुगुति बेधि पुनि पोहिअहिं रामचरित बर ताग। पहिरहिं सज्जन बिमल उर सोभा अति अनुराग।।
चौपाई १४८
जे जनमे कलिकाल कराला। करतब बायस बेष मराला।।
चौपाई १४९
चलत कुपंथ बेद मग छाँड़े। कपट कलेवर कलि मल भाँड़ें।।
चौपाई १५०
बंचक भगत कहाइ राम के। किंकर कंचन कोह काम के।।
चौपाई १५१
तिन्ह महँ प्रथम रेख जग मोरी। धींग धरमध्वज धंधक धोरी।।
चौपाई १५२
जौं अपने अवगुन सब कहऊँ। बाढ़इ कथा पार नहिं लहऊँ।।
चौपाई १५३
ताते मैं अति अलप बखाने। थोरे महुँ जानिहहिं सयाने।।
चौपाई १५४
समुझि बिबिधि बिधि बिनती मोरी। कोउ न कथा सुनि देइहि खोरी।।
चौपाई १५५
एतेहु पर करिहहिं जे असंका। मोहि ते अधिक ते जड़ मति रंका।।
चौपाई १५६
कबि न होउँ नहिं चतुर कहावउँ। मति अनुरूप राम गुन गावउँ।।
चौपाई १५७
कहँ रघुपति के चरित अपारा। कहँ मति मोरि निरत संसारा।।
चौपाई १५८
जेहिं मारुत गिरि मेरु उड़ाहीं। कहहु तूल केहि लेखे माहीं।।
चौपाई १५९
समुझत अमित राम प्रभुताई। करत कथा मन अति कदराई।।
दोहा १२
सारद सेस महेस बिधि आगम निगम पुरान। नेति नेति कहि जासु गुन करहिं निरंतर गान।।
चौपाई १६१
सब जानत प्रभु प्रभुता सोई। तदपि कहें बिनु रहा न कोई।।
चौपाई १६२
तहाँ बेद अस कारन राखा। भजन प्रभाउ भाँति बहु भाषा।।
चौपाई १६३
एक अनीह अरूप अनामा। अज सच्चिदानंद पर धामा।।
चौपाई १६४
ब्यापक बिस्वरूप भगवाना। तेहिं धरि देह चरित कृत नाना।।
चौपाई १६५
सो केवल भगतन हित लागी। परम कृपाल प्रनत अनुरागी।।
चौपाई १६६
जेहि जन पर ममता अति छोहू। जेहिं करुना करि कीन्ह न कोहू।।
चौपाई १६७
गई बहोर गरीब नेवाजू। सरल सबल साहिब रघुराजू।।
चौपाई १६८
बुध बरनहिं हरि जस अस जानी। करहि पुनीत सुफल निज बानी।।
चौपाई १६९
तेहिं बल मैं रघुपति गुन गाथा। कहिहउँ नाइ राम पद माथा।।
चौपाई १७०
मुनिन्ह प्रथम हरि कीरति गाई। तेहिं मग चलत सुगम मोहि भाई।।
दोहा १३
अति अपार जे सरित बर जौं नृप सेतु कराहिं। चढि पिपीलिकउ परम लघु बिनु श्रम पारहि जाहिं।।
चौपाई १७२
एहि प्रकार बल मनहि देखाई। करिहउँ रघुपति कथा सुहाई।।
चौपाई १७३
ब्यास आदि कबि पुंगव नाना। जिन्ह सादर हरि सुजस बखाना।।
चौपाई १७४
चरन कमल बंदउँ तिन्ह केरे। पुरवहुँ सकल मनोरथ मेरे।।
चौपाई १७५
कलि के कबिन्ह करउँ परनामा। जिन्ह बरने रघुपति गुन ग्रामा।।
चौपाई १७६
जे प्राकृत कबि परम सयाने। भाषाँ जिन्ह हरि चरित बखाने।।
चौपाई १७७
भए जे अहहिं जे होइहहिं आगें। प्रनवउँ सबहिं कपट सब त्यागें।।
चौपाई १७८
होहु प्रसन्न देहु बरदानू। साधु समाज भनिति सनमानू।।
चौपाई १७९
जो प्रबंध बुध नहिं आदरहीं। सो श्रम बादि बाल कबि करहीं।।
चौपाई १८०
कीरति भनिति भूति भलि सोई। सुरसरि सम सब कहँ हित होई।।
चौपाई १८१
राम सुकीरति भनिति भदेसा। असमंजस अस मोहि अँदेसा।।
चौपाई १८२
तुम्हरी कृपा सुलभ सोउ मोरे। सिअनि सुहावनि टाट पटोरे।।
दोहा १४क
सरल कबित कीरति बिमल सोइ आदरहिं सुजान। सहज बयर बिसराइ रिपु जो सुनि करहिं बखान।।
दोहा १४ख
सो न होइ बिनु बिमल मति मोहि मति बल अति थोर। करहु कृपा हरि जस कहउँ पुनि पुनि करउँ निहोर।।
दोहा १४ग
कबि कोबिद रघुबर चरित मानस मंजु मराल। बाल बिनय सुनि सुरुचि लखि मोपर होहु कृपाल।।
दोहा १४घ
बंदउँ मुनि पद कंजु रामायन जेहिं निरमयउ। सखर सुकोमल मंजु दोष रहित दूषन सहित।।
दोहा १४ङ
बंदउँ चारिउ बेद भव बारिधि बोहित सरिस। जिन्हहि न सपनेहुँ खेद बरनत रघुबर बिसद जसु।।
दोहा १४च
बंदउँ बिधि पद रेनु भव सागर जेहि कीन्ह जहँ। संत सुधा ससि धेनु प्रगटे खल बिष बारुनी।।
दोहा १४छ
बिबुध बिप्र बुध ग्रह चरन बंदि कहउँ कर जोरि। होइ प्रसन्न पुरवहु सकल मंजु मनोरथ मोरि।।
चौपाई १९०
पुनि बंदउँ सारद सुरसरिता। जुगल पुनीत मनोहर चरिता।।
चौपाई १९१
मज्जन पान पाप हर एका। कहत सुनत एक हर अबिबेका।।
चौपाई १९२
गुर पितु मातु महेस भवानी। प्रनवउँ दीनबंधु दिन दानी।।
चौपाई १९३
सेवक स्वामि सखा सिय पी के। हित निरुपधि सब बिधि तुलसीके।।
चौपाई १९४
कलि बिलोकि जग हित हर गिरिजा। साबर मंत्र जाल जिन्ह सिरिजा।।
चौपाई १९५
अनमिल आखर अरथ न जापू। प्रगट प्रभाउ महेस प्रतापू।।
चौपाई १९६
सो उमेस मोहि पर अनुकूला। करिहिं कथा मुद मंगल मूला।।
चौपाई १९७
सुमिरि सिवा सिव पाइ पसाऊ। बरनउँ रामचरित चित चाऊ।।
चौपाई १९८
भनिति मोरि सिव कृपाँ बिभाती। ससि समाज मिलि मनहुँ सुराती।।
चौपाई १९९
जे एहि कथहि सनेह समेता। कहिहहिं सुनिहहिं समुझि सचेता।।
चौपाई २००
होइहहिं राम चरन अनुरागी। कलि मल रहित सुमंगल भागी।।
दोहा १५
सपनेहुँ साचेहुँ मोहि पर जौं हर गौरि पसाउ। तौ फुर होउ जो कहेउँ सब भाषा भनिति प्रभाउ।।
चौपाई २०२
बंदउँ अवध पुरी अति पावनि। सरजू सरि कलि कलुष नसावनि।।
चौपाई २०३
प्रनवउँ पुर नर नारि बहोरी। ममता जिन्ह पर प्रभुहि न थोरी।।
चौपाई २०४
सिय निंदक अघ ओघ नसाए। लोक बिसोक बनाइ बसाए।।
चौपाई २०५
बंदउँ कौसल्या दिसि प्राची। कीरति जासु सकल जग माची।।
चौपाई २०६
प्रगटेउ जहँ रघुपति ससि चारू। बिस्व सुखद खल कमल तुसारू।।
चौपाई २०७
दसरथ राउ सहित सब रानी। सुकृत सुमंगल मूरति मानी।।
चौपाई २०८
करउँ प्रनाम करम मन बानी। करहु कृपा सुत सेवक जानी।।
चौपाई २०९
जिन्हहि बिरचि बड़ भयउ बिधाता। महिमा अवधि राम पितु माता।।
सोरठा १६
बंदउँ अवध भुआल सत्य प्रेम जेहि राम पद। बिछुरत दीनदयाल प्रिय तनु तृन इव परिहरेउ।।
चौपाई २११
प्रनवउँ परिजन सहित बिदेहू। जाहि राम पद गूढ़ सनेहू।।
चौपाई २१२
जोग भोग महँ राखेउ गोई। राम बिलोकत प्रगटेउ सोई।।
चौपाई २१३
प्रनवउँ प्रथम भरत के चरना। जासु नेम ब्रत जाइ न बरना।।
चौपाई २१४
राम चरन पंकज मन जासू। लुबुध मधुप इव तजइ न पासू।।
चौपाई २१५
बंदउँ लछिमन पद जलजाता। सीतल सुभग भगत सुख दाता।।
चौपाई २१६
रघुपति कीरति बिमल पताका। दंड समान भयउ जस जाका।।
चौपाई २१७
सेष सहस्त्रसीस जग कारन। जो अवतरेउ भूमि भय टारन।।
चौपाई २१८
सदा सो सानुकूल रह मो पर। कृपासिंधु सौमित्रि गुनाकर।।
चौपाई २१९
रिपुसूदन पद कमल नमामी। सूर सुसील भरत अनुगामी।।
चौपाई २२०
महावीर बिनवउँ हनुमाना। राम जासु जस आप बखाना।।
सोरठा १७
प्रनवउँ पवनकुमार खल बन पावक ग्यानधन। जासु हृदय आगार बसहिं राम सर चाप धर।।
चौपाई २२२
कपिपति रीछ निसाचर राजा। अंगदादि जे कीस समाजा।।
चौपाई २२३
बंदउँ सब के चरन सुहाए। अधम सरीर राम जिन्ह पाए।।
चौपाई २२४
रघुपति चरन उपासक जेते। खग मृग सुर नर असुर समेते।।
चौपाई २२५
बंदउँ पद सरोज सब केरे। जे बिनु काम राम के चेरे।।
चौपाई २२६
सुक सनकादि भगत मुनि नारद। जे मुनिबर बिग्यान बिसारद।।
चौपाई २२७
प्रनवउँ सबहिं धरनि धरि सीसा। करहु कृपा जन जानि मुनीसा।।
चौपाई २२८
जनकसुता जग जननि जानकी। अतिसय प्रिय करुना निधान की।।
चौपाई २२९
ताके जुग पद कमल मनावउँ। जासु कृपाँ निरमल मति पावउँ।।
चौपाई २३०
पुनि मन बचन कर्म रघुनायक। चरन कमल बंदउँ सब लायक।।
चौपाई २३१
राजिवनयन धरें धनु सायक। भगत बिपति भंजन सुख दायक।।
दोहा १८
गिरा अरथ जल बीचि सम कहिअत भिन्न न भिन्न। बदउँ सीता राम पद जिन्हहि परम प्रिय खिन्न।।
चौपाई २३३
बंदउँ नाम राम रघुवर को। हेतु कृसानु भानु हिमकर को।।
चौपाई २३४
बिधि हरि हरमय बेद प्रान सो। अगुन अनूपम गुन निधान सो।।
चौपाई २३५
महामंत्र जोइ जपत महेसू। कासीं मुकुति हेतु उपदेसू।।
चौपाई २३६
महिमा जासु जान गनराउ। प्रथम पूजिअत नाम प्रभाऊ।।
चौपाई २३७
जान आदिकबि नाम प्रतापू। भयउ सुद्ध करि उलटा जापू।।
चौपाई २३८
सहस नाम सम सुनि सिव बानी। जपि जेई पिय संग भवानी।।
चौपाई २३९
हरषे हेतु हेरि हर ही को। किय भूषन तिय भूषन ती को।।
चौपाई २४०
नाम प्रभाउ जान सिव नीको। कालकूट फलु दीन्ह अमी को।।
दोहा १९
बरषा रितु रघुपति भगति तुलसी सालि सुदास।
रामनाम बर बरन जुग सावन भादव मास ॥
चौपाई २४२
आखर मधुर मनोहर दोऊ। बरन बिलोचन जन जिय जोऊ।।
चौपाई २४३
सुमिरत सुलभ सुखद सब काहू। लोक लाहु परलोक निबाहू।।
चौपाई २४४
कहत सुनत सुमिरत सुठि नीके। राम लखन सम प्रिय तुलसी के।।
चौपाई २४५
बरनत बरन प्रीति बिलगाती। ब्रह्म जीव सम सहज सँघाती।।
चौपाई २४६
नर नारायन सरिस सुभ्राता। जग पालक बिसेषि जन त्राता।।
चौपाई २४७
भगति सुतिय कल करन बिभूषन। जग हित हेतु बिमल बिधु पूषन ।
चौपाई २४८
स्वाद तोष सम सुगति सुधा के। कमठ सेष सम धर बसुधा के।।
चौपाई २४९
जन मन मंजु कंज मधुकर से। जीह जसोमति हरि हलधर से।।
दोहा २०
एकु छत्रु एकु मुकुटमनि सब बरननि पर जोउ।
तुलसी रघुबर नाम के बरन बिराजत दोउ ॥
चौपाई २५१
समुझत सरिस नाम अरु नामी। प्रीति परसपर प्रभु अनुगामी।।
चौपाई २५२
नाम रूप दुइ ईस उपाधी। अकथ अनादि सुसामुझि साधी।।
चौपाई २५३
को बड़ छोट कहत अपराधू। सुनि गुन भेद समुझिहहिं साधू।।
चौपाई २५४
देखिअहिं रूप नाम आधीना। रूप ग्यान नहिं नाम बिहीना।।
चौपाई २५५
रूप बिसेष नाम बिनु जानें। करतल गत न परहिं पहिचानें।।
चौपाई २५६
सुमिरिअ नाम रूप बिनु देखें। आवत हृदयँ सनेह बिसेषें।।
चौपाई २५७
नाम रूप गति अकथ कहानी। समुझत सुखद न परति बखानी।।
चौपाई २५८
अगुन सगुन बिच नाम सुसाखी। उभय प्रबोधक चतुर दुभाषी।।
दोहा २१
राम नाम मनीदीप धरु जीह देहरी द्वार।
तुलसी भीतर बाहरेहुँ जौं चाहसि उजियार ॥
चौपाई २६०
नाम जीहँ जपि जागहिं जोगी। बिरति बिरंचि प्रपंच बियोगी।।
चौपाई २६१
ब्रह्मसुखहि अनुभवहिं अनूपा। अकथ अनामय नाम न रूपा।।
चौपाई २६२
जाना चहहिं गूढ़ गति जेऊ। नाम जीहँ जपि जानहिं तेऊ।।
चौपाई २६३
साधक नाम जपहिं लय लाएँ। होहिं सिद्ध अनिमादिक पाएँ।।
चौपाई २६४
जपहिं नामु जन आरत भारी। मिटहिं कुसंकट होहिं सुखारी।।
चौपाई २६५
राम भगत जग चारि प्रकारा। सुकृती चारिउ अनघ उदारा।।
चौपाई २६६
चहू चतुर कहुँ नाम अधारा। ग्यानी प्रभुहि बिसेषि पिआरा।।
चौपाई २६७
चहुँ जुग चहुँ श्रुति ना प्रभाऊ। कलि बिसेषि नहिं आन उपाऊ।।
दोहा २२
सकल कामना हीन जे राम भगति रस लीन।
नाम सुप्रेम पियूष हृद तिन्हहुँ किए मन मीन ॥
चौपाई २६९
अगुन सगुन दुइ ब्रह्म सरूपा। अकथ अगाध अनादि अनूपा।।
चौपाई २७०
मोरें मत बड़ नामु दुहू तें। किए जेहिं जुग निज बस निज बूतें।।
चौपाई २७१
प्रोढ़ि सुजन जनि जानहिं जन की। कहउँ प्रतीति प्रीति रुचि मन की।।
चौपाई २७२
एकु दारुगत देखिअ एकू। पावक सम जुग ब्रह्म बिबेकू।।
चौपाई २७३
उभय अगम जुग सुगम नाम तें। कहेउँ नामु बड़ ब्रह्म राम तें।।
चौपाई २७४
ब्यापकु एकु ब्रह्म अबिनासी। सत चेतन धन आनँद रासी।।
चौपाई २७५
अस प्रभु हृदयँ अछत अबिकारी। सकल जीव जग दीन दुखारी।।
चौपाई २७६
नाम निरूपन नाम जतन तें। सोउ प्रगटत जिमि मोल रतन तें।।
दोहा २३
निरगुन तें एहि भाँति बड़ नाम प्रभाउ अपार। कहउँ नामु बड़ राम तें निज बिचार अनुसार।।
चौपाई २७८
राम भगत हित नर तनु धारी। सहि संकट किए साधु सुखारी।।
चौपाई २७९
नामु सप्रेम जपत अनयासा। भगत होहिं मुद मंगल बासा।।
चौपाई २८०
राम एक तापस तिय तारी। नाम कोटि खल कुमति सुधारी।।
चौपाई २८१
रिषि हित राम सुकेतुसुता की। सहित सेन सुत कीन्ह बिबाकी।।
चौपाई २८२
सहित दोष दुख दास दुरासा। दलइ नामु जिमि रबि निसि नासा।।
चौपाई २८३
भंजेउ राम आपु भव चापू। भव भय भंजन नाम प्रतापू।।
चौपाई २८४
दंडक बनु प्रभु कीन्ह सुहावन। जन मन अमित नाम किए पावन।।।
चौपाई २८५
निसिचर निकर दले रघुनंदन। नामु सकल कलि कलुष निकंदन।।
दोहा २४
सबरी गीध सुसेवकनि सुगति दीन्हि रघुनाथ।
नाम उधारे अमित खल बेद बिदित गुन गाथ ॥
चौपाई २८७
राम सुकंठ बिभीषन दोऊ। राखे सरन जान सबु कोऊ।।
चौपाई २८८
नाम गरीब अनेक नेवाजे। लोक बेद बर बिरिद बिराजे।।
चौपाई २८९
राम भालु कपि कटकु बटोरा। सेतु हेतु श्रमु कीन्ह न थोरा।।
चौपाई २९०
नामु लेत भवसिंधु सुखाहीं। करहु बिचारु सुजन मन माहीं।।
चौपाई २९१
राम सकुल रन रावनु मारा। सीय सहित निज पुर पगु धारा।।
चौपाई २९२
राजा रामु अवध रजधानी। गावत गुन सुर मुनि बर बानी।।
चौपाई २९३
सेवक सुमिरत नामु सप्रीती। बिनु श्रम प्रबल मोह दलु जीती।।
चौपाई २९४
फिरत सनेहँ मगन सुख अपनें। नाम प्रसाद सोच नहिं सपनें।।
दोहा २५
ब्रह्म राम तें नामु बड़ बर दायक बर दानि।
राम चरित सत कोटि महँलिय महेस जियँजानि ॥
चौपाई २९६
नाम प्रसाद संभु अबिनासी। साजु अमंगल मंगल रासी।।
चौपाई २९७
सुक सनकादि सिद्ध मुनि जोगी। नाम प्रसाद ब्रह्मसुख भोगी।।
चौपाई २९८
नारद जानेउ नाम प्रतापू। जग प्रिय हरि हरि हर प्रिय आपू।।
चौपाई २९९
नामु जपत प्रभु कीन्ह प्रसादू। भगत सिरोमनि भे प्रहलादू।।
चौपाई ३००
ध्रुवँ सगलानि जपेउ हरि नाऊँ। पायउ अचल अनूपम ठाऊँ।।
चौपाई ३०१
सुमिरि पवनसुत पावन नामू। अपने बस करि राखे रामू।।
चौपाई ३०२
अपतु अजामिलु गजु गनिकाऊ। भए मुकुत हरि नाम प्रभाऊ।।
चौपाई ३०३
कहौं कहाँ लगि नाम बड़ाई। रामु न सकहिं नाम गुन गाई।।
दोहा २६
नामु राम को कलपतरु कलि कल्यान निवासु। जो सुमिरत भयो भाँग तें तुलसी तुलसीदासु।।
चौपाई ३०५
चहुँ जुग तीनि काल तिहुँ लोका। भए नाम जपि जीव बिसोका।।
चौपाई ३०६
बेद पुरान संत मत एहू। सकल सुकृत फल राम सनेहू।।
चौपाई ३०७
ध्यानु प्रथम जुग मखबिधि दूजें। द्वापर परितोषत प्रभु पूजें।।
चौपाई ३०८
कलि केवल मल मूल मलीना। पाप पयोनिधि जन मन मीना।।
चौपाई ३०९
नाम कामतरु काल कराला। सुमिरत समन सकल जग जाला।।
चौपाई ३१०
राम नाम कलि अभिमत दाता। हित परलोक लोक पितु माता।।
चौपाई ३११
नहिं कलि करम न भगति बिबेकू। राम नाम अवलंबन एकू।।
चौपाई ३१२
कालनेमि कलि कपट निधानू। नाम सुमति समरथ हनुमानू।।
दोहा २७
राम नाम नरकेसरी कनककसिपु कलिकाल। जापक जन प्रहलाद जिमि पालिहि दलि सुरसाल।।
चौपाई ३१४
भायँ कुभायँ अनख आलसहूँ। नाम जपत मंगल दिसि दसहूँ।।
चौपाई ३१५
सुमिरि सो नाम राम गुन गाथा। करउँ नाइ रघुनाथहि माथा।।
चौपाई ३१६
मोरि सुधारिहि सो सब भाँती। जासु कृपा नहिं कृपाँ अघाती।।
चौपाई ३१७
राम सुस्वामि कुसेवकु मोसो। निज दिसि दैखि दयानिधि पोसो।।
चौपाई ३१८
लोकहुँ बेद सुसाहिब रीतीं। बिनय सुनत पहिचानत प्रीती।।
चौपाई ३१९
गनी गरीब ग्रामनर नागर। पंडित मूढ़ मलीन उजागर।।
चौपाई ३२०
सुकबि कुकबि निज मति अनुहारी। नृपहि सराहत सब नर नारी।।
चौपाई ३२१
साधु सुजान सुसील नृपाला। ईस अंस भव परम कृपाला।।
चौपाई ३२२
सुनि सनमानहिं सबहि सुबानी। भनिति भगति नति गति पहिचानी।।
चौपाई ३२३
यह प्राकृत महिपाल सुभाऊ। जान सिरोमनि कोसलराऊ।।
चौपाई ३२४
रीझत राम सनेह निसोतें। को जग मंद मलिनमति मोतें।।
दोहा २८क
सठ सेवक की प्रीति रुचि रखिहहिं राम कृपालु। उपल किए जलजान जेहिं सचिव सुमति कपि भालु।।
दोहा २९
हौहु कहावत सबु कहत राम सहत उपहास। साहिब सीतानाथ सो सेवक तुलसीदास।।
चौपाई ३२७
अति बड़ि मोरि ढिठाई खोरी। सुनि अघ नरकहुँ नाक सकोरी।।
चौपाई ३२८
समुझि सहम मोहि अपडर अपनें। सो सुधि राम कीन्हि नहिं सपनें।।
चौपाई ३२९
सुनि अवलोकि सुचित चख चाही। भगति मोरि मति स्वामि सराही।।
चौपाई ३३०
कहत नसाइ होइ हियँ नीकी। रीझत राम जानि जन जी की।।
चौपाई ३३१
रहति न प्रभु चित चूक किए की। करत सुरति सय बार हिए की।।
चौपाई ३३२
जेहिं अघ बधेउ ब्याध जिमि बाली। फिरि सुकंठ सोइ कीन्ह कुचाली।।
चौपाई ३३३
सोइ करतूति बिभीषन केरी। सपनेहुँ सो न राम हियँ हेरी।।
चौपाई ३३४
ते भरतहि भेंटत सनमाने। राजसभाँ रघुबीर बखाने।।
दोहा ३०
प्रभु तरु तर कपि डार पर ते किए आपु समान।
तुलसी कहूँ न राम से साहिब सील निधान ॥
दोहा ३१
राम निकाई रावरी है सबही को नीक।
जौं यह साँची है सदा तौ नीको तुलसीक ॥
दोहा २९ग
एहि बिधि निज गुन दोष कहि सबहि बहुरि सिरु नाइ। बरनउँ रघुबर बिसद जसु सुनि कलि कलुष नसाइ।।
चौपाई ३३८
जागबलिक जो कथा सुहाई। भरद्वाज मुनिबरहि सुनाई।।
चौपाई ३३९
कहिहउँ सोइ संबाद बखानी। सुनहुँ सकल सज्जन सुखु मानी।।
चौपाई ३४०
संभु कीन्ह यह चरित सुहावा। बहुरि कृपा करि उमहि सुनावा।।
चौपाई ३४१
सोइ सिव कागभुसुंडिहि दीन्हा। राम भगत अधिकारी चीन्हा।।
चौपाई ३४२
तेहि सन जागबलिक पुनि पावा। तिन्ह पुनि भरद्वाज प्रति गावा।।
चौपाई ३४३
ते श्रोता बकता समसीला। सवँदरसी जानहिं हरिलीला।।
चौपाई ३४४
जानहिं तीनि काल निज ग्याना। करतल गत आमलक समाना।।
चौपाई ३४५
औरउ जे हरिभगत सुजाना। कहहिं सुनहिं समुझहिं बिधि नाना।।
दोहा ३०क
मै पुनि निज गुर सन सुनी कथा सो सूकरखेत। समुझी नहि तसि बालपन तब अति रहेउँ अचेत।।
दोहा ३०ख
श्रोता बकता ग्याननिधि कथा राम कै गूढ़। किमि समुझौं मै जीव जड़ कलि मल ग्रसित बिमूढ़।।
चौपाई ३४८
तदपि कही गुर बारहिं बारा। समुझि परी कछु मति अनुसारा।।
चौपाई ३४९
भाषाबद्ध करबि मैं सोई। मोरें मन प्रबोध जेहिं होई।।
चौपाई ३५०
जस कछु बुधि बिबेक बल मेरें। तस कहिहउँ हियँ हरि के प्रेरें।।
चौपाई ३५१
निज संदेह मोह भ्रम हरनी। करउँ कथा भव सरिता तरनी।।
चौपाई ३५२
बुध बिश्राम सकल जन रंजनि। रामकथा कलि कलुष बिभंजनि।।
चौपाई ३५३
रामकथा कलि पंनग भरनी। पुनि बिबेक पावक कहुँ अरनी।।
चौपाई ३५४
रामकथा कलि कामद गाई। सुजन सजीवनि मूरि सुहाई।।
चौपाई ३५५
सोइ बसुधातल सुधा तरंगिनि। भय भंजनि भ्रम भेक भुअंगिनि।।
चौपाई ३५६
असुर सेन सम नरक निकंदिनि। साधु बिबुध कुल हित गिरिनंदिनि।।
चौपाई ३५७
संत समाज पयोधि रमा सी। बिस्व भार भर अचल छमा सी।।
चौपाई ३५८
जम गन मुहँ मसि जग जमुना सी। जीवन मुकुति हेतु जनु कासी।।
चौपाई ३५९
रामहि प्रिय पावनि तुलसी सी। तुलसिदास हित हियँ हुलसी सी।।
चौपाई ३६०
सिवप्रय मेकल सैल सुता सी। सकल सिद्धि सुख संपति रासी।।
चौपाई ३६१
सदगुन सुरगन अंब अदिति सी। रघुबर भगति प्रेम परमिति सी।।
दोहा ३१
राम कथा मंदाकिनी चित्रकूट चित चारु।
तुलसी सुभग सनेह बन सिय रघुबीर बिहारु ॥
चौपाई ३६३
राम चरित चिंतामनि चारू। संत सुमति तिय सुभग सिंगारू।।
चौपाई ३६४
जग मंगल गुनग्राम राम के। दानि मुक्ति धन धरम धाम के॥
चौपाई ३६५
सदगुर ग्यान बिराग जोग के। बिबुध बैद भव भीम रोग के।।
चौपाई ३६६
जननि जनक सिय राम प्रेम के। बीज सकल ब्रत धरम नेम के।।
चौपाई ३६७
समन पाप संताप सोक के। प्रिय पालक परलोक लोक के।।
चौपाई ३६८
सचिव सुभट भूपति बिचार के। कुंभज लोभ उदधि अपार के।।
चौपाई ३६९
काम कोह कलिमल करिगन के। केहरि सावक जन मन बन के।।
चौपाई ३७०
अतिथि पूज्य प्रियतम पुरारि के। कामद घन दारिद दवारि के।।
चौपाई ३७१
मंत्र महामनि बिषय ब्याल के। मेटत कठिन कुअंक भाल के।।
चौपाई ३७२
हरन मोह तम दिनकर कर से। सेवक सालि पाल जलधर से।।
चौपाई ३७३
अभिमत दानि देवतरु बर से। सेवत सुलभ सुखद हरि हर से।।
चौपाई ३७४
सुकबि सरद नभ मन उडगन से। रामभगत जन जीवन धन से।।
चौपाई ३७५
सकल सुकृत फल भूरि भोग से। जग हित निरुपधि साधु लोग से।।
चौपाई ३७६
सेवक मन मानस मराल से। पावक गंग तंरग माल से।।
दोहा ३२
कुपथ कुतरक कुचालि कलि कपट दंभ पाषंड।
दहन राम गुन ग्राम जिमि ईंधन अनल प्रचंड ॥
दोहा ३३
राम चरित राकेस कर सरिस सुखद सब काहु।
सज्जन कुमुद चकोर चित हित बिसेषि बड़ लाहु ॥
चौपाई ३७९
कीन्हि प्रस्न जेहि भाँति भवानी। जेहि बिधि संकर कहा बखानी।।
चौपाई ३८०
सो सब हेतु कहब मैं गाई। कथाप्रबंध बिचित्र बनाई।।
चौपाई ३८१
जेहि यह कथा सुनी नहिं होई। जनि आचरजु करैं सुनि सोई।।
चौपाई ३८२
कथा अलौकिक सुनहिं जे ग्यानी। नहिं आचरजु करहिं अस जानी।।
चौपाई ३८३
रामकथा कै मिति जग नाहीं। असि प्रतीति तिन्ह के मन माहीं।।
चौपाई ३८४
नाना भाँति राम अवतारा। रामायन सत कोटि अपारा।।
चौपाई ३८५
कलपभेद हरिचरित सुहाए। भाँति अनेक मुनीसन्ह गाए।।
चौपाई ३८६
करिअ न संसय अस उर आनी। सुनिअ कथा सारद रति मानी।।
दोहा ३३
राम अनंत अनंत गुन अमित कथा बिस्तार। सुनि आचरजु न मानिहहिं जिन्ह कें बिमल बिचार।।
चौपाई ३८८
एहि बिधि सब संसय करि दूरी। सिर धरि गुर पद पंकज धूरी।।
चौपाई ३८९
पुनि सबही बिनवउँ कर जोरी। करत कथा जेहिं लाग न खोरी।।
चौपाई ३९०
सादर सिवहि नाइ अब माथा। बरनउँ बिसद राम गुन गाथा।।
चौपाई ३९१
संबत सोरह सै एकतीसा। करउँ कथा हरि पद धरि सीसा।।
चौपाई ३९२
नौमी भौम बार मधु मासा। अवधपुरीं यह चरित प्रकासा।।
चौपाई ३९३
जेहि दिन राम जनम श्रुति गावहिं। तीरथ सकल तहाँ चलि आवहिं।।
चौपाई ३९४
असुर नाग खग नर मुनि देवा। आइ करहिं रघुनायक सेवा।।
चौपाई ३९५
जन्म महोत्सव रचहिं सुजाना। करहिं राम कल कीरति गाना।।
दोहा ३४
मज्जहि सज्जन बृंद बहु पावन सरजू नीर। जपहिं राम धरि ध्यान उर सुंदर स्याम सरीर।।
चौपाई ३९७
दरस परस मज्जन अरु पाना। हरइ पाप कह बेद पुराना।।
चौपाई ३९८
नदी पुनीत अमित महिमा अति। कहि न सकइ सारद बिमलमति।।
चौपाई ३९९
राम धामदा पुरी सुहावनि। लोक समस्त बिदित अति पावनि।।
चौपाई ४००
चारि खानि जग जीव अपारा। अवध तजे तनु नहि संसारा।।
चौपाई ४०१
सब बिधि पुरी मनोहर जानी। सकल सिद्धिप्रद मंगल खानी।।
चौपाई ४०२
बिमल कथा कर कीन्ह अरंभा। सुनत नसाहिं काम मद दंभा।।
चौपाई ४०३
रामचरितमानस एहि नामा। सुनत श्रवन पाइअ बिश्रामा।।
चौपाई ४०४
मन करि विषय अनल बन जरई। होइ सुखी जौ एहिं सर परई।।
चौपाई ४०५
रामचरितमानस मुनि भावन। बिरचेउ संभु सुहावन पावन।।
चौपाई ४०६
त्रिबिध दोष दुख दारिद दावन। कलि कुचालि कुलि कलुष नसावन।।
चौपाई ४०७
रचि महेस निज मानस राखा। पाइ सुसमउ सिवा सन भाषा।।
चौपाई ४०८
तातें रामचरितमानस बर। धरेउ नाम हियँ हेरि हरषि हर।।
चौपाई ४०९
कहउँ कथा सोइ सुखद सुहाई। सादर सुनहु सुजन मन लाई।।
दोहा ३५
जस मानस जेहि बिधि भयउ जग प्रचार जेहि हेतु। अब सोइ कहउँ प्रसंग सब सुमिरि उमा बृषकेतु।।
चौपाई ४११
संभु प्रसाद सुमति हियँ हुलसी। रामचरितमानस कबि तुलसी।।
चौपाई ४१२
करइ मनोहर मति अनुहारी। सुजन सुचित सुनि लेहु सुधारी।।
चौपाई ४१३
सुमति भूमि थल हृदय अगाधू। बेद पुरान उदधि घन साधू।।
चौपाई ४१४
बरषहिं राम सुजस बर बारी। मधुर मनोहर मंगलकारी।।
चौपाई ४१५
लीला सगुन जो कहहिं बखानी। सोइ स्वच्छता करइ मल हानी।।
चौपाई ४१६
प्रेम भगति जो बरनि न जाई। सोइ मधुरता सुसीतलताई।।
चौपाई ४१७
सो जल सुकृत सालि हित होई। राम भगत जन जीवन सोई।।
चौपाई ४१८
मेधा महि गत सो जल पावन। सकिलि श्रवन मग चलेउ सुहावन।।
चौपाई ४१९
भरेउ सुमानस सुथल थिराना। सुखद सीत रुचि चारु चिराना।।
दोहा ३६
सुठि सुंदर संबाद बर बिरचे बुद्धि बिचारि। तेइ एहि पावन सुभग सर घाट मनोहर चारि।।
चौपाई ४२१
सप्त प्रबन्ध सुभग सोपाना। ग्यान नयन निरखत मन माना।।
चौपाई ४२२
रघुपति महिमा अगुन अबाधा। बरनब सोइ बर बारि अगाधा।।
चौपाई ४२३
राम सीय जस सलिल सुधासम। उपमा बीचि बिलास मनोरम।।
चौपाई ४२४
पुरइनि सघन चारु चौपाई। जुगुति मंजु मनि सीप सुहाई।।
चौपाई ४२५
छंद सोरठा सुंदर दोहा। सोइ बहुरंग कमल कुल सोहा।।
चौपाई ४२६
अरथ अनूप सुमाव सुभासा। सोइ पराग मकरंद सुबासा।।
चौपाई ४२७
सुकृत पुंज मंजुल अलि माला। ग्यान बिराग बिचार मराला।।
चौपाई ४२८
धुनि अवरेब कबित गुन जाती। मीन मनोहर ते बहुभाँती।।
चौपाई ४२९
अरथ धरम कामादिक चारी। कहब ग्यान बिग्यान बिचारी।।
चौपाई ४३०
नव रस जप तप जोग बिरागा। ते सब जलचर चारु तड़ागा।।
चौपाई ४३१
सुकृती साधु नाम गुन गाना। ते बिचित्र जल बिहग समाना।।
चौपाई ४३२
संतसभा चहुँ दिसि अवँराई। श्रद्धा रितु बसंत सम गाई।।
चौपाई ४३३
भगति निरुपन बिबिध बिधाना। छमा दया दम लता बिताना।।
चौपाई ४३४
सम जम नियम फूल फल ग्याना। हरि पत रति रस बेद बखाना।।
चौपाई ४३५
औरउ कथा अनेक प्रसंगा। तेइ सुक पिक बहुबरन बिहंगा।।
दोहा ३७
पुलक बाटिका बाग बन सुख सुबिहंग बिहारु। माली सुमन सनेह जल सींचत लोचन चारु।।
चौपाई ४३७
जे गावहिं यह चरित सँभारे। तेइ एहि ताल चतुर रखवारे।।
चौपाई ४३८
सदा सुनहिं सादर नर नारी। तेइ सुरबर मानस अधिकारी।।
चौपाई ४३९
अति खल जे बिषई बग कागा। एहिं सर निकट न जाहिं अभागा।।
चौपाई ४४०
संबुक भेक सेवार समाना। इहाँ न बिषय कथा रस नाना।।
चौपाई ४४१
तेहि कारन आवत हियँ हारे। कामी काक बलाक बिचारे।।
चौपाई ४४२
आवत एहिं सर अति कठिनाई। राम कृपा बिनु आइ न जाई।।
चौपाई ४४३
कठिन कुसंग कुपंथ कराला। तिन्ह के बचन बाघ हरि ब्याला।।
चौपाई ४४४
गृह कारज नाना जंजाला। ते अति दुर्गम सैल बिसाला।।
चौपाई ४४५
बन बहु बिषम मोह मद माना। नदीं कुतर्क भयंकर नाना।।
दोहा ३८
जे श्रद्धा संबल रहित नहि संतन्ह कर साथ। तिन्ह कहुँ मानस अगम अति जिन्हहि न प्रिय रघुनाथ।।
चौपाई ४४७
जौं करि कष्ट जाइ पुनि कोई। जातहिं नींद जुड़ाई होई।।
चौपाई ४४८
जड़ता जाड़ बिषम उर लागा। गएहुँ न मज्जन पाव अभागा।।
चौपाई ४४९
करि न जाइ सर मज्जन पाना। फिरि आवइ समेत अभिमाना।।
चौपाई ४५०
जौं बहोरि कोउ पूछन आवा। सर निंदा करि ताहि बुझावा।।
चौपाई ४५१
सकल बिघ्न ब्यापहि नहिं तेही। राम सुकृपाँ बिलोकहिं जेही।।
चौपाई ४५२
सोइ सादर सर मज्जनु करई। महा घोर त्रयताप न जरई।।
चौपाई ४५३
ते नर यह सर तजहिं न काऊ। जिन्ह के राम चरन भल भाऊ।।
चौपाई ४५४
जो नहाइ चह एहिं सर भाई। सो सतसंग करउ मन लाई।।
चौपाई ४५५
अस मानस मानस चख चाही। भइ कबि बुद्धि बिमल अवगाही।।
चौपाई ४५६
भयउ हृदयँ आनंद उछाहू। उमगेउ प्रेम प्रमोद प्रबाहू।।
चौपाई ४५७
चली सुभग कबिता सरिता सो। राम बिमल जस जल भरिता सो।।
चौपाई ४५८
सरजू नाम सुमंगल मूला। लोक बेद मत मंजुल कूला।।
चौपाई ४५९
नदी पुनीत सुमानस नंदिनि। कलिमल तृन तरु मूल निकंदिनि।।
दोहा ३९
श्रोता त्रिबिध समाज पुर ग्राम नगर दुहुँ कूल। संतसभा अनुपम अवध सकल सुमंगल मूल।।
चौपाई ४६१
रामभगति सुरसरितहि जाई। मिली सुकीरति सरजु सुहाई।।
चौपाई ४६२
सानुज राम समर जसु पावन। मिलेउ महानदु सोन सुहावन।।
चौपाई ४६३
जुग बिच भगति देवधुनि धारा। सोहति सहित सुबिरति बिचारा।।
चौपाई ४६४
त्रिबिध ताप त्रासक तिमुहानी। राम सरुप सिंधु समुहानी।।
चौपाई ४६५
मानस मूल मिली सुरसरिही। सुनत सुजन मन पावन करिही।।
चौपाई ४६६
बिच बिच कथा बिचित्र बिभागा। जनु सरि तीर तीर बन बागा।।
चौपाई ४६७
उमा महेस बिबाह बराती। ते जलचर अगनित बहुभाँती।।
चौपाई ४६८
रघुबर जनम अनंद बधाई। भवँर तरंग मनोहरताई।।
दोहा ४०
बालचरित चहु बंधु के बनज बिपुल बहुरंग। नृप रानी परिजन सुकृत मधुकर बारिबिहंग।।
चौपाई ४७०
सीय स्वयंबर कथा सुहाई। सरित सुहावनि सो छबि छाई।।
चौपाई ४७१
नदी नाव पटु प्रस्न अनेका। केवट कुसल उतर सबिबेका।।
चौपाई ४७२
सुनि अनुकथन परस्पर होई। पथिक समाज सोह सरि सोई।।
चौपाई ४७३
घोर धार भृगुनाथ रिसानी। घाट सुबद्ध राम बर बानी।।
चौपाई ४७४
सानुज राम बिबाह उछाहू। सो सुभ उमग सुखद सब काहू।।
चौपाई ४७५
कहत सुनत हरषहिं पुलकाहीं। ते सुकृती मन मुदित नहाहीं।।
चौपाई ४७६
राम तिलक हित मंगल साजा। परब जोग जनु जुरे समाजा।।
चौपाई ४७७
काई कुमति केकई केरी। परी जासु फल बिपति घनेरी।।
दोहा ४१
समन अमित उतपात सब भरतचरित जपजाग। कलि अघ खल अवगुन कथन ते जलमल बग काग।।
चौपाई ४७९
कीरति सरित छहूँ रितु रूरी। समय सुहावनि पावनि भूरी।।
चौपाई ४८०
हिम हिमसैलसुता सिव ब्याहू। सिसिर सुखद प्रभु जनम उछाहू।।
चौपाई ४८१
बरनब राम बिबाह समाजू। सो मुद मंगलमय रितुराजू।।
चौपाई ४८२
ग्रीषम दुसह राम बनगवनू। पंथकथा खर आतप पवनू।।
चौपाई ४८३
बरषा घोर निसाचर रारी। सुरकुल सालि सुमंगलकारी।।
चौपाई ४८४
राम राज सुख बिनय बड़ाई। बिसद सुखद सोइ सरद सुहाई।।
चौपाई ४८५
सती सिरोमनि सिय गुनगाथा। सोइ गुन अमल अनूपम पाथा।।
चौपाई ४८६
भरत सुभाउ सुसीतलताई। सदा एकरस बरनि न जाई।।
दोहा ४२
अवलोकनि बोलनि मिलनि प्रीति परसपर हास। भायप भलि चहु बंधु की जल माधुरी सुबास।।
चौपाई ४८८
आरति बिनय दीनता मोरी। लघुता ललित सुबारि न थोरी।।
चौपाई ४८९
अदभुत सलिल सुनत गुनकारी। आस पिआस मनोमल हारी।।
चौपाई ४९०
राम सुप्रेमहि पोषत पानी। हरत सकल कलि कलुष गलानी।।
चौपाई ४९१
भव श्रम सोषक तोषक तोषा। समन दुरित दुख दारिद दोषा।।
चौपाई ४९२
काम कोह मद मोह नसावन। बिमल बिबेक बिराग बढ़ावन।।
चौपाई ४९३
सादर मज्जन पान किए तें। मिटहिं पाप परिताप हिए तें।।
चौपाई ४९४
जिन्ह एहि बारि न मानस धोए। ते कायर कलिकाल बिगोए।।
चौपाई ४९५
तृषित निरखि रबि कर भव बारी। फिरिहहि मृग जिमि जीव दुखारी।।
दोहा ४३क
मति अनुहारि सुबारि गुन गनि मन अन्हवाइ। सुमिरि भवानी संकरहि कह कबि कथा सुहाइ।।
दोहा ४३ख
अब रघुपति पद पंकरुह हियँ धरि पाइ प्रसाद । कहउँ जुगल मुनिबर्ज कर मिलन सुभग संबाद।।
चौपाई ४९८
भरद्वाज मुनि बसहिं प्रयागा। तिन्हहि राम पद अति अनुरागा।।
चौपाई ४९९
तापस सम दम दया निधाना। परमारथ पथ परम सुजाना।।
चौपाई ५००
माघ मकरगत रबि जब होई। तीरथपतिहिं आव सब कोई।।
चौपाई ५०१
देव दनुज किंनर नर श्रेनी। सादर मज्जहिं सकल त्रिबेनीं।।
चौपाई ५०२
पूजहि माधव पद जलजाता। परसि अखय बटु हरषहिं गाता।।
चौपाई ५०३
भरद्वाज आश्रम अति पावन। परम रम्य मुनिबर मन भावन।।
चौपाई ५०४
तहाँ होइ मुनि रिषय समाजा। जाहिं जे मज्जन तीरथराजा।।
चौपाई ५०५
मज्जहिं प्रात समेत उछाहा। कहहिं परसपर हरि गुन गाहा।।
दोहा ४४
ब्रह्म निरूपम धरम बिधि बरनहिं तत्त्व बिभाग। कहहिं भगति भगवंत कै संजुत ग्यान बिराग।।
चौपाई ५०७
एहि प्रकार भरि माघ नहाहीं। पुनि सब निज निज आश्रम जाहीं।।
चौपाई ५०८
प्रति संबत अति होइ अनंदा। मकर मज्जि गवनहिं मुनिबृंदा।।
चौपाई ५०९
एक बार भरि मकर नहाए। सब मुनीस आश्रमन्ह सिधाए।।
चौपाई ५१०
जगबालिक मुनि परम बिबेकी। भरव्दाज राखे पद टेकी।।
चौपाई ५११
सादर चरन सरोज पखारे। अति पुनीत आसन बैठारे।।
चौपाई ५१२
करि पूजा मुनि सुजस बखानी। बोले अति पुनीत मृदु बानी।।
चौपाई ५१३
नाथ एक संसउ बड़ मोरें। करगत बेदतत्व सबु तोरें।।
चौपाई ५१४
कहत सो मोहि लागत भय लाजा। जौ न कहउँ बड़ होइ अकाजा।।
दोहा ४५
संत कहहि असि नीति प्रभु श्रुति पुरान मुनि गाव। होइ न बिमल बिबेक उर गुर सन किएँ दुराव।।
चौपाई ५१६
अस बिचारि प्रगटउँ निज मोहू। हरहु नाथ करि जन पर छोहू।।
चौपाई ५१७
राम नाम कर अमित प्रभावा। संत पुरान उपनिषद गावा।।
चौपाई ५१८
संतत जपत संभु अबिनासी। सिव भगवान ग्यान गुन रासी।।
चौपाई ५१९
आकर चारि जीव जग अहहीं। कासीं मरत परम पद लहहीं।।
चौपाई ५२०
सोपि राम महिमा मुनिराया। सिव उपदेसु करत करि दाया।।
चौपाई ५२१
रामु कवन प्रभु पूछउँ तोही। कहिअ बुझाइ कृपानिधि मोही।।
चौपाई ५२२
एक राम अवधेस कुमारा। तिन्ह कर चरित बिदित संसारा।।
चौपाई ५२३
नारि बिरहँ दुखु लहेउ अपारा। भयहु रोषु रन रावनु मारा।।
दोहा ४६
प्रभु सोइ राम कि अपर कोउ जाहि जपत त्रिपुरारि। सत्यधाम सर्बग्य तुम्ह कहहु बिबेकु बिचारि।।
चौपाई ५२५
जैसे मिटै मोर भ्रम भारी। कहहु सो कथा नाथ बिस्तारी।।
चौपाई ५२६
जागबलिक बोले मुसुकाई। तुम्हहि बिदित रघुपति प्रभुताई।।
चौपाई ५२७
राममगत तुम्ह मन क्रम बानी। चतुराई तुम्हारी मैं जानी।।
चौपाई ५२८
चाहहु सुनै राम गुन गूढ़ा। कीन्हिहु प्रस्न मनहुँ अति मूढ़ा।।
चौपाई ५२९
तात सुनहु सादर मनु लाई। कहउँ राम कै कथा सुहाई।।
चौपाई ५३०
महामोहु महिषेसु बिसाला। रामकथा कालिका कराला।।
चौपाई ५३१
रामकथा ससि किरन समाना। संत चकोर करहिं जेहि पाना।।
चौपाई ५३२
ऐसेइ संसय कीन्ह भवानी। महादेव तब कहा बखानी।।
दोहा ४७
कहउँ सो मति अनुहारि अब उमा संभु संबाद। भयउ समय जेहि हेतु जेहि सुनु मुनि मिटिहि बिषाद।।
चौपाई ५३४
एक बार त्रेता जुग माहीं। संभु गए कुंभज रिषि पाहीं।।
चौपाई ५३५
संग सती जगजननि भवानी। पूजे रिषि अखिलेस्वर जानी।।
चौपाई ५३६
रामकथा मुनीबर्ज बखानी। सुनी महेस परम सुखु मानी।।
चौपाई ५३७
रिषि पूछी हरिभगति सुहाई। कही संभु अधिकारी पाई।।
चौपाई ५३८
कहत सुनत रघुपति गुन गाथा। कछु दिन तहाँ रहे गिरिनाथा।।
चौपाई ५३९
मुनि सन बिदा मागि त्रिपुरारी। चले भवन सँग दच्छकुमारी।।
चौपाई ५४०
तेहि अवसर भंजन महिभारा। हरि रघुबंस लीन्ह अवतारा।।
चौपाई ५४१
पिता बचन तजि राजु उदासी। दंडक बन बिचरत अबिनासी।।
दोहा ४८क
ह्दयँ बिचारत जात हर केहि बिधि दरसनु होइ। गुप्त रुप अवतरेउ प्रभु गएँ जान सबु कोइ।।
दोहा ४८ख
संकर उर अति छोभु सती न जानहिं मरमु सोइ।। तुलसी दरसन लोभु मन डरु लोचन लालची।।
चौपाई ५४४
रावन मरन मनुज कर जाचा। प्रभु बिधि बचनु कीन्ह चह साचा।।
चौपाई ५४५
जौं नहिं जाउँ रहइ पछितावा। करत बिचारु न बनत बनावा।।
चौपाई ५४६
एहि बिधि भए सोचबस ईसा। तेहि समय जाइ दससीसा।।
चौपाई ५४७
लीन्ह नीच मारीचहि संगा। भयउ तुरत सोइ कपट कुरंगा।।
चौपाई ५४८
करि छलु मूढ़ हरी बैदेही। प्रभु प्रभाउ तस बिदित न तेही।।
चौपाई ५४९
मृग बधि बन्धु सहित हरि आए। आश्रमु देखि नयन जल छाए।।
चौपाई ५५०
बिरह बिकल नर इव रघुराई। खोजत बिपिन फिरत दोउ भाई।।
चौपाई ५५१
कबहूँ जोग बियोग न जाकें। देखा प्रगट बिरह दुख ताकें।।
दोहा ४९
अति विचित्र रघुपति चरित जानहिं परम सुजान। जे मतिमंद बिमोह बस हृदयँ धरहिं कछु आन।।
चौपाई ५५३
संभु समय तेहि रामहि देखा। उपजा हियँ अति हरपु बिसेषा।।
चौपाई ५५४
भरि लोचन छबिसिंधु निहारी। कुसमय जानिन कीन्हि चिन्हारी।।
चौपाई ५५५
जय सच्चिदानंद जग पावन। अस कहि चलेउ मनोज नसावन।।
चौपाई ५५६
चले जात सिव सती समेता। पुनि पुनि पुलकत कृपानिकेता।।
चौपाई ५५७
सतीं सो दसा संभु कै देखी। उर उपजा संदेहु बिसेषी।।
चौपाई ५५८
संकरु जगतबंद्य जगदीसा। सुर नर मुनि सब नावत सीसा।।
चौपाई ५५९
तिन्ह नृपसुतहि नह परनामा। कहि सच्चिदानंद परधमा।।
चौपाई ५६०
भए मगन छबि तासु बिलोकी। अजहुँ प्रीति उर रहति न रोकी।।
दोहा ५०
ब्रह्म जो व्यापक बिरज अज अकल अनीह अभेद। सो कि देह धरि होइ नर जाहि न जानत वेद।।
चौपाई ५६२
बिष्नु जो सुर हित नरतनु धारी। सोउ सर्बग्य जथा त्रिपुरारी।।
चौपाई ५६३
खोजइ सो कि अग्य इव नारी। ग्यानधाम श्रीपति असुरारी।।
चौपाई ५६४
संभुगिरा पुनि मृषा न होई। सिव सर्बग्य जान सबु कोई।।
चौपाई ५६५
अस संसय मन भयउ अपारा। होई न हृदयँ प्रबोध प्रचारा।।
चौपाई ५६६
जद्यपि प्रगट न कहेउ भवानी। हर अंतरजामी सब जानी।।
चौपाई ५६७
सुनहि सती तव नारि सुभाऊ। संसय अस न धरिअ उर काऊ।।
चौपाई ५६८
जासु कथा कुभंज रिषि गाई। भगति जासु मैं मुनिहि सुनाई।।
चौपाई ५६९
सोउ मम इष्टदेव रघुबीरा। सेवत जाहि सदा मुनि धीरा।।
पद २
मुनि धीर जोगी सिद्ध संतत बिमल मन जेहि ध्यावहीं। कहि नेति निगम पुरान आगम जासु कीरति गावहीं।। सोइ रामु ब्यापक ब्रह्म भुवन निकाय पति माया धनी। अवतरेउ अपने भगत हित निजतंत्र नित रघुकुलमनि।।
दोहा ५१
लाग न उर उपदेसु जदपि कहेउ सिवँ बार बहु। बोले बिहसि महेसु हरिमाया बलु जानि जियँ।।
चौपाई ५७२
जौं तुम्हरें मन अति संदेहू। तौ किन जाइ परीछा लेहू।।
चौपाई ५७३
तब लगि बैठ अहउँ बटछाहिं। जब लगि तुम्ह ऐहहु मोहि पाही।।
चौपाई ५७४
जैसें जाइ मोह भ्रम भारी। करेहु सो जतनु बिबेक बिचारी।।
चौपाई ५७५
चलीं सती सिव आयसु पाई। करहिं बिचारु करौं का भाई।।
चौपाई ५७६
इहाँ संभु अस मन अनुमाना। दच्छसुता कहुँ नहिं कल्याना।।
चौपाई ५७७
मोरेहु कहें न संसय जाहीं। बिधी बिपरीत भलाई नाहीं।।
चौपाई ५७८
होइहि सोइ जो राम रचि राखा। को करि तर्क बढ़ावै साखा।।
चौपाई ५७९
अस कहि लगे जपन हरिनामा। गई सती जहँ प्रभु सुखधामा।।
दोहा ५२
पुनि पुनि हृदयँ विचारु करि धरि सीता कर रुप। आगें होइ चलि पंथ तेहि जेहिं आवत नरभूप।।
चौपाई ५८१
लछिमन दीख उमाकृत बेषा चकित भए भ्रम हृदयँ बिसेषा।।
चौपाई ५८२
कहि न सकत कछु अति गंभीरा। प्रभु प्रभाउ जानत मतिधीरा।।
चौपाई ५८३
सती कपटु जानेउ सुरस्वामी। सबदरसी सब अंतरजामी।।
चौपाई ५८४
सुमिरत जाहि मिटइ अग्याना। सोइ सरबग्य रामु भगवाना।।
चौपाई ५८५
सती कीन्ह चह तहँहुँ दुराऊ। देखहु नारि सुभाव प्रभाऊ।।
चौपाई ५८६
निज माया बलु हृदयँ बखानी। बोले बिहसि रामु मृदु बानी।।
चौपाई ५८७
जोरि पानि प्रभु कीन्ह प्रनामू। पिता समेत लीन्ह निज नामू।।
चौपाई ५८८
कहेउ बहोरि कहाँ बृषकेतू। बिपिन अकेलि फिरहु केहि हेतू।।
दोहा ५३
राम बचन मृदु गूढ़ सुनि उपजा अति संकोचु। सती सभीत महेस पहिं चलीं हृदयँ बड़ सोचु।।
चौपाई ५९०
मैं संकर कर कहा न माना। निज अग्यानु राम पर आना।।
चौपाई ५९१
जाइ उतरु अब देहउँ काहा। उर उपजा अति दारुन दाहा।।
चौपाई ५९२
जाना राम सतीं दुखु पावा। निज प्रभाउ कछु प्रगटि जनावा।।
चौपाई ५९३
सतीं दीख कौतुकु मग जाता। आगें रामु सहित श्री भ्राता।।
चौपाई ५९४
फिरि चितवा पाछें प्रभु देखा। सहित बंधु सिय सुंदर वेषा।।
चौपाई ५९५
जहँ चितवहिं तहँ प्रभु आसीना। सेवहिं सिद्ध मुनीस प्रबीना।।
चौपाई ५९६
देखे सिव बिधि बिष्नु अनेका। अमित प्रभाउ एक तें एका।।
चौपाई ५९७
बंदत चरन करत प्रभु सेवा। बिबिध बेष देखे सब देवा।।
दोहा ५४
सती बिधात्री इंदिरा देखीं अमित अनूप। जेहिं जेहिं बेष अजादि सुर तेहि तेहि तन अनुरूप।।
चौपाई ५९९
देखे जहँ तहँ रघुपति जेते। सक्तिन्ह सहित सकल सुर तेते।।
चौपाई ६००
जीव चराचर जो संसारा। देखे सकल अनेक प्रकारा।।
चौपाई ६०१
पूजहिं प्रभुहि देव बहु बेषा। राम रूप दूसर नहिं देखा।।
चौपाई ६०२
अवलोके रघुपति बहुतेरे। सीता सहित न बेष घनेरे।।
चौपाई ६०३
सोइ रघुबर सोइ लछिमनु सीता। देखि सती अति भई सभीता।।
चौपाई ६०४
हृदय कंप तन सुधि कछु नाहीं। नयन मूदि बैठीं मग माहीं।।
चौपाई ६०५
बहुरि बिलोकेउ नयन उघारी। कछु न दीख तहँ दच्छकुमारी।।
चौपाई ६०६
पुनि पुनि नाइ राम पद सीसा। चलीं तहाँ जहँ रहे गिरीसा।।
दोहा ५५
गई समीप महेस तब हँसि पूछी कुसलात। लीन्ही परीछा कवन बिधि कहहु सत्य सब बात।।
चौपाई ६०८
सतीं समुझि रघुबीर प्रभाऊ। भय बस सिव सन कीन्ह दुराऊ।।
चौपाई ६०९
कछु न परीछा लीन्हि गोसाई। कीन्ह प्रनामु तुम्हारिहि नाई।।
चौपाई ६१०
जो तुम्ह कहा सो मृषा न होई। मोरें मन प्रतीति अति सोई।।
चौपाई ६११
तब संकर देखेउ धरि ध्याना। सतीं जो कीन्ह चरित सब जाना।।
चौपाई ६१२
बहुरि राममायहि सिरु नावा। प्रेरि सतिहि जेहिं झूँठ कहावा।।
चौपाई ६१३
हरि इच्छा भावी बलवाना। हृदयँ बिचारत संभु सुजाना।।
चौपाई ६१४
सतीं कीन्ह सीता कर बेषा। सिव उर भयउ बिषाद बिसेषा।।
चौपाई ६१५
जौं अब करउँ सती सन प्रीती। मिटइ भगति पथु होइ अनीती।।
दोहा ५६
परम पुनीत न जाइ तजि किएँ प्रेम बड़ पापु। प्रगटि न कहत महेसु कछु हृदयँ अधिक संतापु।।
चौपाई ६१७
तब संकर प्रभु पद सिरु नावा। सुमिरत रामु हृदयँ अस आवा।।
चौपाई ६१८
एहिं तन सतिहि भेट मोहि नाहीं। सिव संकल्पु कीन्ह मन माहीं।।
चौपाई ६१९
अस बिचारि संकरु मतिधीरा। चले भवन सुमिरत रघुबीरा।।
चौपाई ६२०
चलत गगन भै गिरा सुहाई। जय महेस भलि भगति दृढ़ाई।।
चौपाई ६२१
अस पन तुम्ह बिनु करइ को आना। रामभगत समरथ भगवाना।।
चौपाई ६२२
सुनि नभगिरा सती उर सोचा। पूछा सिवहि समेत सकोचा।।
चौपाई ६२३
कीन्ह कवन पन कहहु कृपाला। सत्यधाम प्रभु दीनदयाला।।
चौपाई ६२४
जदपि सतीं पूछा बहु भाँती। तदपि न कहेउ त्रिपुर आराती।।
दोहा ५७क
सतीं हृदय अनुमान किय सबु जानेउ सर्बग्य। कीन्ह कपटु मैं संभु सन नारि सहज जड़ अग्य।।57क।।
दोहा ५७ख
जलु पय सरिस बिकाइ देखहु प्रीति कि रीति भलि। बिलग होइ रसु जाइ कपट खटाई परत पुनि।।57ख।।
चौपाई ६२७
हृदयँ सोचु समुझत निज करनी। चिंता अमित जाइ नहि बरनी।।
चौपाई ६२८
कृपासिंधु सिव परम अगाधा। प्रगट न कहेउ मोर अपराधा।।
चौपाई ६२९
संकर रुख अवलोकि भवानी। प्रभु मोहि तजेउ हृदयँ अकुलानी।।
चौपाई ६३०
निज अघ समुझि न कछु कहि जाई। तपइ अवाँ इव उर अधिकाई।।
चौपाई ६३१
सतिहि ससोच जानि बृषकेतू। कहीं कथा सुंदर सुख हेतू।।
चौपाई ६३२
बरनत पंथ बिबिध इतिहासा। बिस्वनाथ पहुँचे कैलासा।।
चौपाई ६३३
तहँ पुनि संभु समुझि पन आपन। बैठे बट तर करि कमलासन।।
चौपाई ६३४
संकर सहज सरुप सम्हारा। लागि समाधि अखंड अपारा।।
दोहा ५८
सती बसहि कैलास तब अधिक सोचु मन माहिं। मरमु न कोऊ जान कछु जुग सम दिवस सिराहिं।।
चौपाई ६३६
नित नव सोचु सतीं उर भारा। कब जैहउँ दुख सागर पारा।।
चौपाई ६३७
मैं जो कीन्ह रघुपति अपमाना। पुनिपति बचनु मृषा करि जाना।।
चौपाई ६३८
सो फलु मोहि बिधाताँ दीन्हा। जो कछु उचित रहा सोइ कीन्हा।।
चौपाई ६३९
अब बिधि अस बूझिअ नहि तोही। संकर बिमुख जिआवसि मोही।।
चौपाई ६४०
कहि न जाई कछु हृदय गलानी। मन महुँ रामाहि सुमिर सयानी।।
चौपाई ६४१
जौ प्रभु दीनदयालु कहावा। आरती हरन बेद जसु गावा।।
चौपाई ६४२
तौ मैं बिनय करउँ कर जोरी। छूटउ बेगि देह यह मोरी।।
चौपाई ६४३
जौं मोरे सिव चरन सनेहू। मन क्रम बचन सत्य ब्रतु एहू।।
दोहा ५९
तौ सबदरसी सुनिअ प्रभु करउ सो बेगि उपाइ। होइ मरनु जेही बिनहिं श्रम दुसह बिपत्ति बिहाइ।।
चौपाई ६४५
एहि बिधि दुखित प्रजेसकुमारी। अकथनीय दारुन दुखु भारी।।
चौपाई ६४६
बीतें संबत सहस सतासी। तजी समाधि संभु अबिनासी।।
चौपाई ६४७
राम नाम सिव सुमिरन लागे। जानेउ सतीं जगतपति जागे।।
चौपाई ६४८
जाइ संभु पद बंदनु कीन्ही। सनमुख संकर आसनु दीन्हा।।
चौपाई ६४९
लगे कहन हरिकथा रसाला। दच्छ प्रजेस भए तेहि काला।।
चौपाई ६५०
देखा बिधि बिचारि सब लायक। दच्छहि कीन्ह प्रजापति नायक।।
चौपाई ६५१
बड़ अधिकार दच्छ जब पावा। अति अभिमानु हृदयँ तब आवा।।
चौपाई ६५२
नहिं कोउ अस जनमा जग माहीं। प्रभुता पाइ जाहि मद नाहीं।।
दोहा ६०
दच्छ लिए मुनि बोलि सब करन लगे बड़ जाग। नेवते सादर सकल सुर जे पावत मख भाग।।
चौपाई ६५४
किंनर नाग सिद्ध गंधर्बा। बधुन्ह समेत चले सुर सर्बा।।
चौपाई ६५५
बिष्नु बिरंचि महेसु बिहाई। चले सकल सुर जान बनाई।।
चौपाई ६५६
सतीं बिलोके ब्योम बिमाना। जात चले सुंदर बिधि नाना।।
चौपाई ६५७
सुर सुंदरी करहिं कल गाना। सुनत श्रवन छूटहिं मुनि ध्याना।।
चौपाई ६५८
पूछेउ तब सिवँ कहेउ बखानी। पिता जग्य सुनि कछु हरषानी।।
चौपाई ६५९
जौं महेसु मोहि आयसु देहीं। कुछ दिन जाइ रहौं मिस एहीं।।
चौपाई ६६०
पति परित्याग हृदय दुखु भारी। कहइ न निज अपराध बिचारी।।
चौपाई ६६१
बोली सती मनोहर बानी। भय संकोच प्रेम रस सानी।।
दोहा ६१
पिता भवन उत्सव परम जौं प्रभु आयसु होइ। तौ मै जाउँ कृपायतन सादर देखन सोइ।।
चौपाई ६६३
कहेहु नीक मोरेहुँ मन भावा। यह अनुचित नहिं नेवत पठावा।।
चौपाई ६६४
दच्छ सकल निज सुता बोलाई। हमरें बयर तुम्हउ बिसराई।।
चौपाई ६६५
ब्रह्मसभाँ हम सन दुखु माना। तेहि तें अजहुँ करहिं अपमाना।।
चौपाई ६६६
जौं बिनु बोलें जाहु भवानी। रहइ न सीलु सनेहु न कानी।।
चौपाई ६६७
जदपि मित्र प्रभु पितु गुर गेहा। जाइअ बिनु बोलेहुँ न सँदेहा।।
चौपाई ६६८
तदपि बिरोध मान जहँ कोई। तहाँ गएँ कल्यानु न होई।।
चौपाई ६६९
भाँति अनेक संभु समुझावा। भावी बस न ग्यानु उर आवा।।
चौपाई ६७०
कह प्रभु जाहु जो बिनहिं बोलाएँ। नहिं भलि बात हमारे भाएँ।।
दोहा ६२
कहि देखा हर जतन बहु रहइ न दच्छकुमारि। दिए मुख्य गन संग तब बिदा कीन्ह त्रिपुरारि।।
चौपाई ६७२
पिता भवन जब गई भवानी। दच्छ त्रास काहुँ न सनमानी।।
चौपाई ६७३
सादर भलेहिं मिली एक माता। भगिनीं मिलीं बहुत मुसुकाता।।
चौपाई ६७४
दच्छ न कछु पूछी कुसलाता। सतिहि बिलोकि जरे सब गाता।।
चौपाई ६७५
सतीं जाइ देखेउ तब जागा। कतहुँ न दीख संभु कर भागा।।
चौपाई ६७६
तब चित चढ़ेउ जो संकर कहेऊ। प्रभु अपमानु समुझि उर दहेऊ।।
चौपाई ६७७
पाछिल दुखु न हृदयँ अस ब्यापा। जस यह भयउ महा परितापा।।
चौपाई ६७८
जद्यपि जग दारुन दुख नाना। सब तें कठिन जाति अवमाना।।
चौपाई ६७९
समुझि सो सतिहि भयउ अति क्रोधा। बहु बिधि जननीं कीन्ह प्रबोधा।।
दोहा ६३
सिव अपमानु न जाइ सहि हृदयँ न होइ प्रबोध। सकल सभहि हठि हटकि तब बोलीं बचन सक्रोध।।
चौपाई ६८१
सुनहु सभासद सकल मुनिंदा। कही सुनी जिन्ह संकर निंदा।।
चौपाई ६८२
सो फलु तुरत लहब सब काहूँ। भली भाँति पछिताब पिताहूँ।।
चौपाई ६८३
संत संभु श्रीपति अपबादा। सुनिअ जहाँ तहँ असि मरजादा।।
चौपाई ६८४
काटिअ तासु जीभ जो बसाई। श्रवन मूदि न त चलिअ पराई।।
चौपाई ६८५
जगदातमा महेसु पुरारी। जगत जनक सब के हितकारी।।
चौपाई ६८६
पिता मंदमति निंदत तेही। दच्छ सुक्र संभव यह देही।।
चौपाई ६८७
तजिहउँ तुरत देह तेहि हेतू। उर धरि चंद्रमौलि बृषकेतू।।
चौपाई ६८८
अस कहि जोग अगिनि तनु जारा। भयउ सकल मख हाहाकारा।।
दोहा ६४
सती मरनु सुनि संभु गन लगे करन मख खीस। जग्य बिधंस बिलोकि भृगु रच्छा कीन्हि मुनीस।।
चौपाई ६९०
समाचार सब संकर पाए। बीरभद्रु करि कोप पठाए।।
चौपाई ६९१
जग्य बिधंस जाइ तिन्ह कीन्हा। सकल सुरन्ह बिधिवत फलु दीन्हा।।
चौपाई ६९२
भे जगबिदित दच्छ गति सोई। जसि कछु संभु बिमुख कै होई।।
चौपाई ६९३
यह इतिहास सकल जग जानी। ताते मैं संछेप बखानी।।
चौपाई ६९४
सतीं मरत हरि सन बरु मागा। जनम जनम सिव पद अनुरागा।।
चौपाई ६९५
तेहि कारन हिमगिरि गृह जाई। जनमीं पारबती तनु पाई।।
चौपाई ६९६
जब तें उमा सैल गृह जाईं। सकल सिद्धि संपति तहँ छाई।।
चौपाई ६९७
जहँ तहँ मुनिन्ह सुआश्रम कीन्हे। उचित बास हिम भूधर दीन्हे।।
दोहा ६५
सदा सुमन फल सहित सब द्रुम नव नाना जाति। प्रगटीं सुंदर सैल पर मनि आकर बहु भाँति।।
चौपाई ६९९
सरिता सब पुनित जलु बहहीं। खग मृग मधुप सुखी सब रहहीं।।
चौपाई ७००
सहज बयरु सब जीवन्ह त्यागा। गिरि पर सकल करहिं अनुरागा।।
चौपाई ७०१
सोह सैल गिरिजा गृह आएँ। जिमि जनु रामभगति के पाएँ।।
चौपाई ७०२
नित नूतन मंगल गृह तासू। ब्रह्मादिक गावहिं जसु जासू।।
चौपाई ७०३
नारद समाचार सब पाए। कौतुकहीं गिरि गेह सिधाए।।
चौपाई ७०४
सैलराज बड़ आदर कीन्हा। पद पखारि बर आसनु दीन्हा।।
चौपाई ७०५
नारि सहित मुनि पद सिरु नावा। चरन सलिल सबु भवनु सिंचावा।।
चौपाई ७०६
निज सौभाग्य बहुत गिरि बरना। सुता बोलि मेली मुनि चरना।।
दोहा ६६
त्रिकालग्य सर्बग्य तुम्ह गति सर्बत्र तुम्हारि।। कहहु सुता के दोष गुन मुनिबर हृदयँ बिचारि।।
चौपाई ७०८
कह मुनि बिहसि गूढ़ मृदु बानी। सुता तुम्हारि सकल गुन खानी।।
चौपाई ७०९
सुंदर सहज सुसील सयानी। नाम उमा अंबिका भवानी।।
चौपाई ७१०
सब लच्छन संपन्न कुमारी। होइहि संतत पियहि पिआरी।।
चौपाई ७११
सदा अचल एहि कर अहिवाता। एहि तें जसु पैहहिं पितु माता।।
चौपाई ७१२
होइहि पूज्य सकल जग माहीं। एहि सेवत कछु दुर्लभ नाहीं।।
चौपाई ७१३
एहि कर नामु सुमिरि संसारा। त्रिय चढ़हहिं पतिब्रत असिधारा।।
चौपाई ७१४
सैल सुलच्छन सुता तुम्हारी। सुनहु जे अब अवगुन दुइ चारी।।
चौपाई ७१५
अगुन अमान मातु पितु हीना। उदासीन सब संसय छीना।।
दोहा ६७
जोगी जटिल अकाम मन नगन अमंगल बेष।। अस स्वामी एहि कहँ मिलिहि परी हस्त असि रेख।।
चौपाई ७१७
सुनि मुनि गिरा सत्य जियँ जानी। दुख दंपतिहि उमा हरषानी।।
चौपाई ७१८
नारदहुँ यह भेदु न जाना। दसा एक समुझब बिलगाना।।
चौपाई ७१९
सकल सखीं गिरिजा गिरि मैना। पुलक सरीर भरे जल नैना।।
चौपाई ७२०
होइ न मृषा देवरिषि भाषा। उमा सो बचनु हृदयँ धरि राखा।।
चौपाई ७२१
उपजेउ सिव पद कमल सनेहू। मिलन कठिन मन भा संदेहू।।
चौपाई ७२२
जानि कुअवसरु प्रीति दुराई। सखी उछँग बैठी पुनि जाई।।
चौपाई ७२३
झूठि न होइ देवरिषि बानी। सोचहि दंपति सखीं सयानी।।
चौपाई ७२४
उर धरि धीर कहइ गिरिराऊ। कहहु नाथ का करिअ उपाऊ।।
दोहा ६८
कह मुनीस हिमवंत सुनु जो बिधि लिखा लिलार। देव दनुज नर नाग मुनि कोउ न मेटनिहार।।
चौपाई ७२६
तदपि एक मैं कहउँ उपाई। होइ करै जौं दैउ सहाई।।
चौपाई ७२७
जस बरु मैं बरनेउँ तुम्ह पाहीं। मिलहि उमहि तस संसय नाहीं।।
चौपाई ७२८
जे जे बर के दोष बखाने। ते सब सिव पहि मैं अनुमाने।।
चौपाई ७२९
जौं बिबाहु संकर सन होई। दोषउ गुन सम कह सबु कोई।।
चौपाई ७३०
जौं अहि सेज सयन हरि करहीं। बुध कछु तिन्ह कर दोषु न धरहीं।।
चौपाई ७३१
भानु कृसानु सर्ब रस खाहीं। तिन्ह कहँ मंद कहत कोउ नाहीं।।
चौपाई ७३२
सुभ अरु असुभ सलिल सब बहई। सुरसरि कोउ अपुनीत न कहई।।
चौपाई ७३३
समरथ कहुँ नहिं दोषु गोसाई। रबि पावक सुरसरि की नाई।।
दोहा ६९
जौं अस हिसिषा करहिं नर जड़ि बिबेक अभिमान। परहिं कलप भरि नरक महुँ जीव कि ईस समान।।
चौपाई ७३५
सुरसरि जल कृत बारुनि जाना। कबहुँ न संत करहिं तेहि पाना।।
चौपाई ७३६
सुरसरि मिलें सो पावन जैसें। ईस अनीसहि अंतरु तैसें।।
चौपाई ७३७
संभु सहज समरथ भगवाना। एहि बिबाहँ सब बिधि कल्याना।।
चौपाई ७३८
दुराराध्य पै अहहिं महेसू। आसुतोष पुनि किएँ कलेसू।।
चौपाई ७३९
जौं तपु करै कुमारि तुम्हारी। भाविउ मेटि सकहिं त्रिपुरारी।।
चौपाई ७४०
जद्यपि बर अनेक जग माहीं। एहि कहँ सिव तजि दूसर नाहीं।।
चौपाई ७४१
बर दायक प्रनतारति भंजन। कृपासिंधु सेवक मन रंजन।।
चौपाई ७४२
इच्छित फल बिनु सिव अवराधे। लहिअ न कोटि जोग जप साधें।।
दोहा ७०
अस कहि नारद सुमिरि हरि गिरिजहि दीन्हि असीस। होइहि यह कल्यान अब संसय तजहु गिरीस।।
चौपाई ७४४
कहि अस ब्रह्मभवन मुनि गयऊ। आगिल चरित सुनहु जस भयऊ।।
चौपाई ७४५
पतिहि एकांत पाइ कह मैना। नाथ न मैं समुझे मुनि बैना।।
चौपाई ७४६
जौं घरु बरु कुलु होइ अनूपा। करिअ बिबाहु सुता अनुरुपा।।
चौपाई ७४७
न त कन्या बरु रहउ कुआरी। कंत उमा मम प्रानपिआरी।।
चौपाई ७४८
जौं न मिलहि बरु गिरिजहि जोगू। गिरि जड़ सहज कहिहि सबु लोगू।।
चौपाई ७४९
सोइ बिचारि पति करेहु बिबाहू। जेहिं न बहोरि होइ उर दाहू।।
चौपाई ७५०
अस कहि परि चरन धरि सीसा। बोले सहित सनेह गिरीसा।।
चौपाई ७५१
बरु पावक प्रगटै ससि माहीं। नारद बचनु अन्यथा नाहीं।।
दोहा ७१
प्रिया सोचु परिहरहु सबु सुमिरहु श्रीभगवान। पारबतिहि निरमयउ जेहिं सोइ करिहि कल्यान।।
चौपाई ७५३
अब जौ तुम्हहि सुता पर नेहू। तौ अस जाइ सिखावन देहू।।
चौपाई ७५४
करै सो तपु जेहिं मिलहिं महेसू। आन उपायँ न मिटहि कलेसू।।
चौपाई ७५५
नारद बचन सगर्भ सहेतू। सुंदर सब गुन निधि बृषकेतू।।
चौपाई ७५६
अस बिचारि तुम्ह तजहु असंका। सबहि भाँति संकरु अकलंका।।
चौपाई ७५७
सुनि पति बचन हरषि मन माहीं। गई तुरत उठि गिरिजा पाहीं।।
चौपाई ७५८
उमहि बिलोकि नयन भरे बारी। सहित सनेह गोद बैठारी।।
चौपाई ७५९
बारहिं बार लेति उर लाई। गदगद कंठ न कछु कहि जाई।।
चौपाई ७६०
जगत मातु सर्बग्य भवानी। मातु सुखद बोलीं मृदु बानी।।
दोहा ७२
सुनहि मातु मैं दीख अस सपन सुनावउँ तोहि। सुंदर गौर सुबिप्रबर अस उपदेसेउ मोहि।।
चौपाई ७६२
करहि जाइ तपु सैलकुमारी। नारद कहा सो सत्य बिचारी।।
चौपाई ७६३
मातु पितहि पुनि यह मत भावा। तपु सुखप्रद दुख दोष नसावा।।
चौपाई ७६४
तपबल रचइ प्रपंच बिधाता। तपबल बिष्नु सकल जग त्राता।।
चौपाई ७६५
तपबल संभु करहिं संघारा। तपबल सेषु धरइ महिभारा।।
चौपाई ७६६
तप अधार सब सृष्टि भवानी। करहि जाइ तपु अस जियँ जानी।।
चौपाई ७६७
सुनत बचन बिसमित महतारी। सपन सुनायउ गिरिहि हँकारी।।
चौपाई ७६८
मातु पितुहि बहुबिधि समुझाई। चलीं उमा तप हित हरषाई।।
चौपाई ७६९
प्रिय परिवार पिता अरु माता। भए बिकल मुख आव न बाता।।
दोहा ७३
बेदसिरा मुनि आइ तब सबहि कहा समुझाइ।। पारबती महिमा सुनत रहे प्रबोधहि पाइ।।
चौपाई ७७१
उर धरि उमा प्रानपति चरना। जाइ बिपिन लागीं तपु करना।।
चौपाई ७७२
अति सुकुमार न तनु तप जोगू। पति पद सुमिरि तजेउ सबु भोगू।।
चौपाई ७७३
नित नव चरन उपज अनुरागा। बिसरी देह तपहिं मनु लागा।।
चौपाई ७७४
संबत सहस मूल फल खाए। सागु खाइ सत बरष गवाँए।।
चौपाई ७७५
कछु दिन भोजनु बारि बतासा। किए कठिन कछु दिन उपबासा।।
चौपाई ७७६
बेल पाती महि परइ सुखाई। तीनि सहस संबत सोई खाई।।
चौपाई ७७७
पुनि परिहरे सुखानेउ परना। उमहि नाम तब भयउ अपरना।।
चौपाई ७७८
देखि उमहि तप खीन सरीरा। ब्रह्मगिरा भै गगन गभीरा।।
दोहा ७४
भयउ मनोरथ सुफल तव सुनु गिरिजाकुमारि। परिहरु दुसह कलेस सब अब मिलिहहिं त्रिपुरारि।।
चौपाई ७८०
अस तपु काहुँ न कीन्ह भवानी। भउ अनेक धीर मुनि ग्यानी।।
चौपाई ७८१
अब उर धरहु ब्रह्म बर बानी। सत्य सदा संतत सुचि जानी।।
चौपाई ७८२
आवै पिता बोलावन जबहीं। हठ परिहरि घर जाएहु तबहीं।।
चौपाई ७८३
मिलहिं तुम्हहि जब सप्त रिषीसा। जानेहु तब प्रमान बागीसा।।
चौपाई ७८४
सुनत गिरा बिधि गगन बखानी। पुलक गात गिरिजा हरषानी।।
चौपाई ७८५
उमा चरित सुंदर मैं गावा। सुनहु संभु कर चरित सुहावा।।
चौपाई ७८६
जब तें सती जाइ तनु त्यागा। तब सें सिव मन भयउ बिरागा।।
चौपाई ७८७
जपहिं सदा रघुनायक नामा। जहँ तहँ सुनहिं राम गुन ग्रामा।।
दोहा ७५
चिदानन्द सुखधाम सिव बिगत मोह मद काम। बिचरहिं महि धरि हृदयँ हरि सकल लोक अभिराम।।
चौपाई ७८९
कतहुँ मुनिन्ह उपदेसहिं ग्याना। कतहुँ राम गुन करहिं बखाना।।
चौपाई ७९०
जदपि अकाम तदपि भगवाना। भगत बिरह दुख दुखित सुजाना।।
चौपाई ७९१
एहि बिधि गयउ कालु बहु बीती। नित नै होइ राम पद प्रीती।।
चौपाई ७९२
नैमु प्रेमु संकर कर देखा। अबिचल हृदयँ भगति कै रेखा।।
चौपाई ७९३
प्रगटै रामु कृतग्य कृपाला। रूप सील निधि तेज बिसाला।।
चौपाई ७९४
बहु प्रकार संकरहि सराहा। तुम्ह बिनु अस ब्रतु को निरबाहा।।
चौपाई ७९५
बहुबिधि राम सिवहि समुझावा। पारबती कर जन्मु सुनावा।।
चौपाई ७९६
अति पुनीत गिरिजा कै करनी। बिस्तर सहित कृपानिधि बरनी।।
दोहा ७६
अब बिनती मम सुनेहु सिव जौं मो पर निज नेहु। जाइ बिबाहहु सैलजहि यह मोहि मागें देहु।।
चौपाई ७९८
कह सिव जदपि उचित अस नाहीं। नाथ बचन पुनि मेटि न जाहीं।।
चौपाई ७९९
सिर धरि आयसु करिअ तुम्हारा। परम धरमु यह नाथ हमारा।।
चौपाई ८००
मातु पिता गुर प्रभु कै बानी। बिनहिं बिचार करिअ सुभ जानी।।
चौपाई ८०१
तुम्ह सब भाँति परम हितकारी। अग्या सिर पर नाथ तुम्हारी।।
चौपाई ८०२
प्रभु तोषेउ सुनि संकर बचना। भक्ति बिबेक धर्म जुत रचना।।
चौपाई ८०३
कह प्रभु हर तुम्हार पन रहेऊ। अब उर राखेहु जो हम कहेऊ।।
चौपाई ८०४
अंतरधान भए अस भाषी। संकर सोइ मूरति उर राखी।।
चौपाई ८०५
तबहिं सप्तरिषि सिव पहिं आए। बोले प्रभु अति बचन सुहाए।।
दोहा ७७
पारबती पहिं जाइ तुम्ह प्रेम परिच्छा लेहु। गिरिहि प्रेरि पठएहु भवन दूरि करेहु संदेहु।।
चौपाई ८०७
रिषिन्ह गौरि देखी तहँ कैसी। मूरतिमंत तपस्या जैसी।।
चौपाई ८०८
बोले मुनि सुनु सैलकुमारी। करहु कवन कारन तपु भारी।।
चौपाई ८०९
केहि अवराधहु का तुम्ह चहहू। हम सन सत्य मरमु किन कहहू।।
चौपाई ८१०
कहत बचत मनु अति सकुचाई। हँसिहहु सुनि हमारि जड़ताई।।
चौपाई ८११
मनु हठ परा न सुनइ सिखावा। चहत बारि पर भीति उठावा।।
चौपाई ८१२
नारद कहा सत्य सोइ जाना। बिनु पंखन्ह हम चहहिं उड़ाना।।
चौपाई ८१३
देखहु मुनि अबिबेकु हमारा। चाहिअ सदा सिवहि भरतारा।।
दोहा ७८
सुनत बचन बिहसे रिषय गिरिसंभव तब देह। नारद कर उपदेसु सुनि कहहु बसेउ किसु गेह।।
चौपाई ८१५
दच्छसुतन्ह उपदेसेन्हि जाई। तिन्ह फिरि भवनु न देखा आई।।
चौपाई ८१६
चित्रकेतु कर घरु उन घाला। कनककसिपु कर पुनि अस हाला।।
चौपाई ८१७
नारद सिख जे सुनहिं नर नारी। अवसि होहिं तजि भवनु भिखारी।।
चौपाई ८१८
मन कपटी तन सज्जन चीन्हा। आपु सरिस सबही चह कीन्हा।।
चौपाई ८१९
तेहि कें बचन मानि बिस्वासा। तुम्ह चाहहु पति सहज उदासा।।
चौपाई ८२०
निर्गुन निलज कुबेष कपाली। अकुल अगेह दिगंबर ब्याली।।
चौपाई ८२१
कहहु कवन सुखु अस बरु पाएँ। भल भूलिहु ठग के बौराएँ।।
चौपाई ८२२
पंच कहें सिवँ सती बिबाही। पुनि अवडेरि मराएन्हि ताही।।
दोहा ७९
अब सुख सोवत सोचु नहि भीख मागि भव खाहिं। सहज एकाकिन्ह के भवन कबहुँ कि नारि खटाहिं।।
चौपाई ८२४
अजहूँ मानहु कहा हमारा। हम तुम्ह कहुँ बरु नीक बिचारा।।
चौपाई ८२५
अति सुंदर सुचि सुखद सुसीला। गावहिं बेद जासु जस लीला।।
चौपाई ८२६
दूषन रहित सकल गुन रासी। श्रीपति पुर बैकुंठ निवासी।।
चौपाई ८२७
अस बरु तुम्हहि मिलाउब आनी। सुनत बिहसि कह बचन भवानी।।
चौपाई ८२८
सत्य कहेहु गिरिभव तनु एहा। हठ न छूट छूटै बरु देहा।।
चौपाई ८२९
कनकउ पुनि पषान तें होई। जारेहुँ सहजु न परिहर सोई।।
चौपाई ८३०
नारद बचन न मैं परिहरऊँ। बसउ भवनु उजरउ नहिं डरऊँ।।
चौपाई ८३१
गुर कें बचन प्रतीति न जेही। सपनेहुँ सुगम न सुख सिधि तेही।।
दोहा ८०
महादेव अवगुन भवन बिष्नु सकल गुन धाम। जेहि कर मनु रम जाहि सन तेहि तेही सन काम।।
चौपाई ८३३
जौं तुम्ह मिलतेहु प्रथम मुनीसा। सुनतिउँ सिख तुम्हारि धरि सीसा।।
चौपाई ८३४
अब मैं जन्मु संभु हित हारा। को गुन दूषन करै बिचारा।।
चौपाई ८३५
जौं तुम्हरे हठ हृदयँ बिसेषी। रहि न जाइ बिनु किएँ बरेषी।।
चौपाई ८३६
तौ कौतुकिअन्ह आलसु नाहीं। बर कन्या अनेक जग माहीं।।
चौपाई ८३७
जन्म कोटि लगि रगर हमारी। बरउँ संभु न त रहउँ कुआरी।।
चौपाई ८३८
तजउँ न नारद कर उपदेसू। आपु कहहि सत बार महेसू।।
चौपाई ८३९
मैं पा परउँ कहइ जगदंबा। तुम्ह गृह गवनहु भयउ बिलंबा।।
चौपाई ८४०
देखि प्रेमु बोले मुनि ग्यानी। जय जय जगदंबिके भवानी।।
दोहा ८१
तुम्ह माया भगवान सिव सकल जगत पितु मातु। नाइ चरन सिर मुनि चले पुनि पुनि हरषत गातु।।
चौपाई ८४२
जाइ मुनिन्ह हिमवंतु पठाए। करि बिनती गिरजहिं गृह ल्याए।।
चौपाई ८४३
बहुरि सप्तरिषि सिव पहिं जाई। कथा उमा कै सकल सुनाई।।
चौपाई ८४४
भए मगन सिव सुनत सनेहा। हरषि सप्तरिषि गवने गेहा।।
चौपाई ८४५
मनु थिर करि तब संभु सुजाना। लगे करन रघुनायक ध्याना।।
चौपाई ८४६
तारकु असुर भयउ तेहि काला। भुज प्रताप बल तेज बिसाला।।
चौपाई ८४७
तेंहि सब लोक लोकपति जीते। भए देव सुख संपति रीते।।
चौपाई ८४८
अजर अमर सो जीति न जाई। हारे सुर करि बिबिध लराई।।
चौपाई ८४९
तब बिरंचि सन जाइ पुकारे। देखे बिधि सब देव दुखारे।।
दोहा ८२
सब सन कहा बुझाइ बिधि दनुज निधन तब होइ। संभु सुक्र संभूत सुत एहि जीतइ रन सोइ।।
चौपाई ८५१
मोर कहा सुनि करहु उपाई। होइहि ईस्वर करिहि सहाई।।
चौपाई ८५२
सतीं जो तजी दच्छ मख देहा। जनमी जाइ हिमाचल गेहा।।
चौपाई ८५३
तेहिं तपु कीन्ह संभु पति लागी। सिव समाधि बैठे सबु त्यागी।।
चौपाई ८५४
जदपि अहइ असमंजस भारी। तदपि बात एक सुनहु हमारी।।
चौपाई ८५५
पठवहु कामु जाइ सिव पाहीं। करै छोभु संकर मन माहीं।।
चौपाई ८५६
तब हम जाइ सिवहि सिर नाई। करवाउब बिबाहु बरिआई।।
चौपाई ८५७
एहि बिधि भलेहि देवहित होई। मर अति नीक कहइ सबु कोई।।
चौपाई ८५८
अस्तुति सुरन्ह कीन्हि अति हेतू। प्रगटेउ बिषमबान झषकेतू।।
दोहा ८३
सुरन्ह कहीं निज बिपति सब सुनि मन कीन्ह बिचार। संभु बिरोध न कुसल मोहि बिहसि कहेउ अस मार।।
चौपाई ८६०
तदपि करब मैं काजु तुम्हारा। श्रुति कह परम धरम उपकारा।।
चौपाई ८६१
पर हित लागि तजइ जो देही। संतत संत प्रसंसहिं तेही।।
चौपाई ८६२
अस कहि चलेउ सबहि सिरु नाई। सुमन धनुष कर सहित सहाई।।
चौपाई ८६३
चलत मार अस हृदयँ बिचारा। सिव बिरोध ध्रुव मरनु हमारा।।
चौपाई ८६४
तब आपन प्रभाउ बिस्तारा। निज बस कीन्ह सकल संसारा।।
चौपाई ८६५
कोपेउ जबहि बारिचरकेतू। छन महुँ मिटे सकल श्रुति सेतू।।
चौपाई ८६६
ब्रह्मचर्ज ब्रत संजम नाना। धीरज धरम ग्यान बिग्याना।।
चौपाई ८६७
सदाचार जप जोग बिरागा। सभय बिबेक कटकु सब भागा।।
पद ३
भागेउ बिबेक सहाय सहित सो सुभट संजुग महि मुरे। सदग्रंथ पर्बत कंदरन्हि महुँ जाइ तेहि अवसर दुरे।। होनिहार का करतार को रखवार जग खरभरु परा। दुइ माथ केहि रतिनाथ जेहि कहुँ कोपि कर धनु सरु धरा।।
दोहा ८४
जे सजीव जग अचर चर नारि पुरुष अस नाम। ते निज निज मरजाद तजि भए सकल बस काम।।
चौपाई ८७०
सब के हृदयँ मदन अभिलाषा। लता निहारि नवहिं तरु साखा।।
चौपाई ८७१
नदीं उमगि अंबुधि कहुँ धाई। संगम करहिं तलाव तलाई।।
चौपाई ८७२
जहँ असि दसा जड़न्ह कै बरनी। को कहि सकइ सचेतन करनी।।
चौपाई ८७३
पसु पच्छी नभ जल थलचारी। भए कामबस समय बिसारी।।
चौपाई ८७४
मदन अंध ब्याकुल सब लोका। निसि दिनु नहिं अवलोकहिं कोका।।
चौपाई ८७५
देव दनुज नर किंनर ब्याला। प्रेत पिसाच भूत बेताला।।
चौपाई ८७६
इन्ह कै दसा न कहेउँ बखानी। सदा काम के चेरे जानी।।
चौपाई ८७७
सिद्ध बिरक्त महामुनि जोगी। तेपि कामबस भए बियोगी।।
पद ४
भए कामबस जोगीस तापस पावँरन्हि की को कहै। देखहिं चराचर नारिमय जे ब्रह्ममय देखत रहे।। अबला बिलोकहिं पुरुषमय जगु पुरुष सब अबलामयं। दुइ दंड भरि ब्रह्मांड भीतर कामकृत कौतुक अयं।।
दोहा ८५
धरी न काहूँ धिर सबके मन मनसिज हरे। जे राखे रघुबीर ते उबरे तेहि काल महुँ।।
चौपाई ८८०
उभय घरी अस कौतुक भयऊ। जौ लगि कामु संभु पहिं गयऊ।।
चौपाई ८८१
सिवहि बिलोकि ससंकेउ मारू। भयउ जथाथिति सबु संसारू।।
चौपाई ८८२
भए तुरत सब जीव सुखारे। जिमि मद उतरि गएँ मतवारे।।
चौपाई ८८३
रुद्रहि देखि मदन भय माना। दुराधरष दुर्गम भगवाना।।
चौपाई ८८४
फिरत लाज कछु करि नहिं जाई। मरनु ठानि मन रचेसि उपाई।।
चौपाई ८८५
प्रगटेसि तुरत रुचिर रितुराजा। कुसुमित नव तरु राजि बिराजा।।
चौपाई ८८६
बन उपबन बापिका तड़ागा। परम सुभग सब दिसा बिभागा।।
चौपाई ८८७
जहँ तहँ जनु उमगत अनुरागा। देखि मुएहुँ मन मनसिज जागा।।
पद ५
जागइ मनोभव मुएहुँ मन बन सुभगता न परै कही। सीतल सुगंध सुमंद मारुत मदन अनल सखा सही।। बिकसे सरन्हि बहु कंज गुंजत पुंज मंजुल मधुकरा। कलहंस पिक सुक सरस रव करि गान नाचहिं अपछरा।।
दोहा ८६
सकल कला करि कोटि बिधि हारेउ सेन समेत। चली न अचल समाधि सिव कोपेउ हृदयनिकेत।।
चौपाई ८९०
देखि रसाल बिटप बर साखा। तेहि पर चढ़ेउ मदनु मन माखा।।
चौपाई ८९१
सुमन चाप निज सर संधाने। अति रिस ताकि श्रवन लगि ताने।।
चौपाई ८९२
छाड़े बिषम बिसिख उर लागे। छुटि समाधि संभु तब जागे।।
चौपाई ८९३
भयउ ईस मन छोभु बिसेषी। नयन उघारि सकल दिसि देखी।।
चौपाई ८९४
सौरभ पल्लव मदनु बिलोका। भयउ कोपु कंपेउ त्रैलोका।।
चौपाई ८९५
तब सिवँ तीसर नयन उघारा। चितवत कामु भयउ जरि छारा।।
चौपाई ८९६
हाहाकार भयउ जग भारी। डरपे सुर भए असुर सुखारी।।
चौपाई ८९७
समुझि कामसुखु सोचहिं भोगी। भए अकंटक साधक जोगी।।
पद ६
जोगि अकंटक भए पति गति सुनत रति मुरुछित भई। रोदति बदति बहु भाँति करुना करति संकर पहिं गई। अति प्रेम करि बिनती बिबिध बिधि जोरि कर सन्मुख रही। प्रभु आसुतोष कृपाल सिव अबला निरखि बोले सही।।
दोहा ८७
अब तें रति तव नाथ कर होइहि नामु अनंगु। बिनु बपु ब्यापिहि सबहि पुनि सुनु निज मिलन प्रसंगु।।
चौपाई ९००
जब जदुबंस कृष्न अवतारा। होइहि हरन महा महिभारा।।
चौपाई ९०१
कृष्न तनय होइहि पति तोरा। बचनु अन्यथा होइ न मोरा।।
चौपाई ९०२
रति गवनी सुनि संकर बानी। कथा अपर अब कहउँ बखानी।।
चौपाई ९०३
देवन्ह समाचार सब पाए। ब्रह्मादिक बैकुंठ सिधाए।।
चौपाई ९०४
सब सुर बिष्नु बिरंचि समेता। गए जहाँ सिव कृपानिकेता।।
चौपाई ९०५
पृथक पृथक तिन्ह कीन्हि प्रसंसा। भए प्रसन्न चंद्र अवतंसा।।
चौपाई ९०६
बोले कृपासिंधु बृषकेतू। कहहु अमर आए केहि हेतू।।
चौपाई ९०७
कह बिधि तुम्ह प्रभु अंतरजामी। तदपि भगति बस बिनवउँ स्वामी।।
दोहा ८८
सकल सुरन्ह के हृदयँ अस संकर परम उछाहु। निज नयनन्हि देखा चहहिं नाथ तुम्हार बिबाहु।।
चौपाई ९०९
यह उत्सव देखिअ भरि लोचन। सोइ कछु करहु मदन मद मोचन।
चौपाई ९१०
कामु जारि रति कहुँ बरु दीन्हा। कृपासिंधु यह अति भल कीन्हा।।
चौपाई ९११
सासति करि पुनि करहिं पसाऊ। नाथ प्रभुन्ह कर सहज सुभाऊ।।
चौपाई ९१२
पारबतीं तपु कीन्ह अपारा। करहु तासु अब अंगीकारा।।
चौपाई ९१३
सुनि बिधि बिनय समुझि प्रभु बानी। ऐसेइ होउ कहा सुखु मानी।।
चौपाई ९१४
तब देवन्ह दुंदुभीं बजाईं। बरषि सुमन जय जय सुर साई।।
चौपाई ९१५
अवसरु जानि सप्तरिषि आए। तुरतहिं बिधि गिरिभवन पठाए।।
चौपाई ९१६
प्रथम गए जहँ रही भवानी। बोले मधुर बचन छल सानी।।
दोहा ८९
कहा हमार न सुनेहु तब नारद कें उपदेस। अब भा झूठ तुम्हार पन जारेउ कामु महेस।।
चौपाई ९१८
सुनि बोलीं मुसकाइ भवानी। उचित कहेहु मुनिबर बिग्यानी।।
चौपाई ९१९
तुम्हरें जान कामु अब जारा। अब लगि संभु रहे सबिकारा।।
चौपाई ९२०
हमरें जान सदा सिव जोगी। अज अनवद्य अकाम अभोगी।।
चौपाई ९२१
जौं मैं सिव सेये अस जानी। प्रीति समेत कर्म मन बानी।।
चौपाई ९२२
तौ हमार पन सुनहु मुनीसा। करिहहिं सत्य कृपानिधि ईसा।।
चौपाई ९२३
तुम्ह जो कहा हर जारेउ मारा। सोइ अति बड़ अबिबेकु तुम्हारा।।
चौपाई ९२४
तात अनल कर सहज सुभाऊ। हिम तेहि निकट जाइ नहिं काऊ।।
चौपाई ९२५
गएँ समीप सो अवसि नसाई। असि मन्मथ महेस की नाई।।
दोहा ९०
हियँ हरषे मुनि बचन सुनि देखि प्रीति बिस्वास।। चले भवानिहि नाइ सिर गए हिमाचल पास।।
चौपाई ९२७
सबु प्रसंगु गिरिपतिहि सुनावा। मदन दहन सुनि अति दुखु पावा।।
चौपाई ९२८
बहुरि कहेउ रति कर बरदाना। सुनि हिमवंत बहुत सुखु माना।।
चौपाई ९२९
हृदयँ बिचारि संभु प्रभुताई। सादर मुनिबर लिए बोलाई।।
चौपाई ९३०
सुदिनु सुनखतु सुघरी सोचाई। बेगि बेदबिधि लगन धराई।।
चौपाई ९३१
पत्री सप्तरिषिन्ह सोइ दीन्ही। गहि पद बिनय हिमाचल कीन्ही।।
चौपाई ९३२
जाइ बिधिहि दीन्हि सो पाती। बाचत प्रीति न हृदयँ समाती।।
चौपाई ९३३
लगन बाचि अज सबहि सुनाई। हरषे मुनि सब सुर समुदाई।।
चौपाई ९३४
सुमन बृष्टि नभ बाजन बाजे। मंगल कलस दसहुँ दिसि साजे।।
दोहा ९१
लगे सँवारन सकल सुर बाहन बिबिध बिमान। होहि सगुन मंगल सुभद करहिं अपछरा गान।।
चौपाई ९३६
सिवहि संभु गन करहिं सिंगारा। जटा मुकुट अहि मौरु सँवारा।।
चौपाई ९३७
कुंडल कंकन पहिरे ब्याला। तन बिभूति पट केहरि छाला।।
चौपाई ९३८
ससि ललाट सुंदर सिर गंगा। नयन तीनि उपबीत भुजंगा।।
चौपाई ९३९
गरल कंठ उर नर सिर माला। असिव बेष सिवधाम कृपाला।।
चौपाई ९४०
कर त्रिसूल अरु डमरु बिराजा। चले बसहँ चढ़ि बाजहिं बाजा।।
चौपाई ९४१
देखि सिवहि सुरत्रिय मुसुकाहीं। बर लायक दुलहिनि जग नाहीं।।
चौपाई ९४२
बिष्नु बिरंचि आदि सुरब्राता। चढ़ि चढ़ि बाहन चले बराता।।
चौपाई ९४३
सुर समाज सब भाँति अनूपा। नहिं बरात दूलह अनुरूपा।।
दोहा ९२
बिष्नु कहा अस बिहसि तब बोलि सकल दिसिराज। बिलग बिलग होइ चलहु सब निज निज सहित समाज।।
चौपाई ९४५
बर अनुहारि बरात न भाई। हँसी करैहहु पर पुर जाई।।
चौपाई ९४६
बिष्नु बचन सुनि सुर मुसकाने। निज निज सेन सहित बिलगाने।।
चौपाई ९४७
मनहीं मन महेसु मुसुकाहीं। हरि के बिंग्य बचन नहिं जाहीं।।
चौपाई ९४८
अति प्रिय बचन सुनत प्रिय केरे। भृंगिहि प्रेरि सकल गन टेरे।।
चौपाई ९४९
सिव अनुसासन सुनि सब आए। प्रभु पद जलज सीस तिन्ह नाए।।
चौपाई ९५०
नाना बाहन नाना बेषा। बिहसे सिव समाज निज देखा।।
चौपाई ९५१
कोउ मुखहीन बिपुल मुख काहू। बिनु पद कर कोउ बहु पद बाहू।।
चौपाई ९५२
बिपुल नयन कोउ नयन बिहीना। रिष्टपुष्ट कोउ अति तनखीना।।
पद ७
तन खीन कोउ अति पीन पावन कोउ अपावन गति धरें। भूषन कराल कपाल कर सब सद्य सोनित तन भरें।। खर स्वान सुअर सृकाल मुख गन बेष अगनित को गनै। बहु जिनस प्रेत पिसाच जोगि जमात बरनत नहिं बनै।।
सोरठा ९३
नाचहिं गावहिं गीत परम तरंगी भूत सब। देखत अति बिपरीत बोलहिं बचन बिचित्र बिधि।।
चौपाई ९५५
जस दूलहु तसि बनी बराता। कौतुक बिबिध होहिं मग जाता।।
चौपाई ९५६
इहाँ हिमाचल रचेउ बिताना। अति बिचित्र नहिं जाइ बखाना।।
चौपाई ९५७
सैल सकल जहँ लगि जग माहीं। लघु बिसाल नहिं बरनि सिराहीं।।
चौपाई ९५८
बन सागर सब नदीं तलावा। हिमगिरि सब कहुँ नेवत पठावा।।
चौपाई ९५९
कामरूप सुंदर तन धारी। सहित समाज सहित बर नारी।।
चौपाई ९६०
गए सकल तुहिनाचल गेहा। गावहिं मंगल सहित सनेहा।।
चौपाई ९६१
प्रथमहिं गिरि बहु गृह सँवराए। जथाजोगु तहँ तहँ सब छाए।।
चौपाई ९६२
पुर सोभा अवलोकि सुहाई। लागइ लघु बिरंचि निपुनाई।।
पद ८
लघु लाग बिधि की निपुनता अवलोकि पुर सोभा सही। बन बाग कूप तड़ाग सरिता सुभग सब सक को कही।। मंगल बिपुल तोरन पताका केतु गृह गृह सोहहीं।। बनिता पुरुष सुंदर चतुर छबि देखि मुनि मन मोहहीं।।
दोहा ९४
जगदंबा जहँ अवतरी सो पुरु बरनि कि जाइ। रिद्धि सिद्धि संपत्ति सुख नित नूतन अधिकाइ।।
चौपाई ९६५
नगर निकट बरात सुनि आई। पुर खरभरु सोभा अधिकाई।।
चौपाई ९६६
करि बनाव सजि बाहन नाना। चले लेन सादर अगवाना।।
चौपाई ९६७
हियँ हरषे सुर सेन निहारी। हरिहि देखि अति भए सुखारी।।
चौपाई ९६८
सिव समाज जब देखन लागे। बिडरि चले बाहन सब भागे।।
चौपाई ९६९
धरि धीरजु तहँ रहे सयाने। बालक सब लै जीव पराने।।
चौपाई ९७०
गएँ भवन पूछहिं पितु माता। कहहिं बचन भय कंपित गाता।।
चौपाई ९७१
कहिअ काह कहि जाइ न बाता। जम कर धार किधौं बरिआता।।
चौपाई ९७२
बरु बौराह बसहँ असवारा। ब्याल कपाल बिभूषन छारा।।
पद ९
तन छार ब्याल कपाल भूषन नगन जटिल भयंकरा। सँग भूत प्रेत पिसाच जोगिनि बिकट मुख रजनीचरा।। जो जिअत रहिहि बरात देखत पुन्य बड़ तेहि कर सही। देखिहि सो उमा बिबाहु घर घर बात असि लरिकन्ह कही।।
दोहा ९५
समुझि महेस समाज सब जननि जनक मुसुकाहिं। बाल बुझाए बिबिध बिधि निडर होहु डरु नाहिं।।
चौपाई ९७५
लै अगवान बरातहि आए। दिए सबहि जनवास सुहाए।।
चौपाई ९७६
मैनाँ सुभ आरती सँवारी। संग सुमंगल गावहिं नारी।।
चौपाई ९७७
कंचन थार सोह बर पानी। परिछन चली हरहि हरषानी।।
चौपाई ९७८
बिकट बेष रुद्रहि जब देखा। अबलन्ह उर भय भयउ बिसेषा।।
चौपाई ९७९
भागि भवन पैठीं अति त्रासा। गए महेसु जहाँ जनवासा।।
चौपाई ९८०
मैना हृदयँ भयउ दुखु भारी। लीन्ही बोलि गिरीसकुमारी।।
चौपाई ९८१
अधिक सनेहँ गोद बैठारी। स्याम सरोज नयन भरे बारी।।
चौपाई ९८२
जेहिं बिधि तुम्हहि रूपु अस दीन्हा। तेहिं जड़ बरु बाउर कस कीन्हा।।
पद १०
कस कीन्ह बरु बौराह बिधि जेहिं तुम्हहि सुंदरता दई। जो फलु चहिअ सुरतरुहिं सो बरबस बबूरहिं लागई।। तुम्ह सहित गिरि तें गिरौं पावक जरौं जलनिधि महुँ परौं।। घरु जाउ अपजसु होउ जग जीवत बिबाहु न हौं करौं।।
दोहा ९६
भई बिकल अबला सकल दुखित देखि गिरिनारि। करि बिलापु रोदति बदति सुता सनेहु सँभारि।।
चौपाई ९८५
नारद कर मैं काह बिगारा। भवनु मोर जिन्ह बसत उजारा।।
चौपाई ९८६
अस उपदेसु उमहि जिन्ह दीन्हा। बौरे बरहि लगि तपु कीन्हा।।
चौपाई ९८७
साचेहुँ उन्ह के मोह न माया। उदासीन धनु धामु न जाया।।
चौपाई ९८८
पर घर घालक लाज न भीरा। बाझँ कि जान प्रसव कैं पीरा।।
चौपाई ९८९
जननिहि बिकल बिलोकि भवानी। बोली जुत बिबेक मृदु बानी।।
चौपाई ९९०
अस बिचारि सोचहि मति माता। सो न टरइ जो रचइ बिधाता।।
चौपाई ९९१
करम लिखा जौ बाउर नाहू। तौ कत दोसु लगाइअ काहू।।
चौपाई ९९२
तुम्ह सन मिटहिं कि बिधि के अंका। मातु ब्यर्थ जनि लेहु कलंका।।
पद ११
जनि लेहु मातु कलंकु करुना परिहरहु अवसर नहीं। दुखु सुखु जो लिखा लिलार हमरें जाब जहँ पाउब तहीं।। सुनि उमा बचन बिनीत कोमल सकल अबला सोचहीं।। बहु भाँति बिधिहि लगाइ दूषन नयन बारि बिमोचहीं।।
दोहा ९७
तेहि अवसर नारद सहित अरु रिषि सप्त समेत। समाचार सुनि तुहिनगिरि गवने तुरत निकेत।।
चौपाई ९९५
तब नारद सबहि समुझावा। पूरुब कथाप्रसंगु सुनावा।।
चौपाई ९९६
मयना सत्य सुनहु मम बानी। जगदंबा तव सुता भवानी।।
चौपाई ९९७
अजा अनादि सक्ति अबिनासिनि। सदा संभु अरधंग निवासिनि।।
चौपाई ९९८
जग संभव पालन लय कारिनि। निज इच्छा लीला बपु धारिनि।।
चौपाई ९९९
जनमीं प्रथम दच्छ गृह जाई। नामु सती सुंदर तनु पाई।।
चौपाई १०००
तहँहुँ सती संकरहि बिबाहीं। कथा प्रसिद्ध सकल जग माहीं।।
चौपाई १००१
एक बार आवत सिव संगा। देखेउ रघुकुल कमल पतंगा।।
चौपाई १००२
भयउ मोहु सिव कहा न कीन्हा। भ्रम बस बेषु सीय कर लीन्हा।।
पद १२
सिय बेषु सती जो कीन्ह तेहि अपराध संकर परिहरीं। हर बिरहँ जाइ बहोरि पितु कें जग्य जोगानल जरीं।। अब जनमि तुम्हरे भवन निज पति लागि दारुन तपु किया। अस जानि संसय तजहु गिरिजा सर्बदा संकर प्रिया।।
दोहा ९८
सुनि नारद के बचन तब सब कर मिटा बिषाद। छन महुँ ब्यापेउ सकल पुर घर घर यह संबाद।।
चौपाई १००५
तब मयना हिमवंतु अनंदे। पुनि पुनि पारबती पद बंदे।।
चौपाई १००६
नारि पुरुष सिसु जुबा सयाने। नगर लोग सब अति हरषाने।।
चौपाई १००७
लगे होन पुर मंगलगाना। सजे सबहि हाटक घट नाना।।
चौपाई १००८
भाँति अनेक भई जेवराना। सूपसास्त्र जस कछु ब्यवहारा।।
चौपाई १००९
सो जेवनार कि जाइ बखानी। बसहिं भवन जेहिं मातु भवानी।।
चौपाई १०१०
सादर बोले सकल बराती। बिष्नु बिरंचि देव सब जाती।।
चौपाई १०११
बिबिधि पाँति बैठी जेवनारा। लागे परुसन निपुन सुआरा।।
चौपाई १०१२
नारिबृंद सुर जेवँत जानी। लगीं देन गारीं मृदु बानी।।
पद १३
गारीं मधुर स्वर देहिं सुंदरि बिंग्य बचन सुनावहीं। भोजनु करहिं सुर अति बिलंबु बिनोदु सुनि सचु पावहीं।। जेवँत जो बढ्यो अनंदु सो मुख कोटिहूँ न परै कह्यो। अचवाँइ दीन्हे पान गवने बास जहँ जाको रह्यो।।
दोहा ९९
बहुरि मुनिन्ह हिमवंत कहुँ लगन सुनाई आइ। समय बिलोकि बिबाह कर पठए देव बोलाइ।।
चौपाई १०१५
बोलि सकल सुर सादर लीन्हे। सबहि जथोचित आसन दीन्हे।।
चौपाई १०१६
बेदी बेद बिधान सँवारी। सुभग सुमंगल गावहिं नारी।।
चौपाई १०१७
सिंघासनु अति दिब्य सुहावा। जाइ न बरनि बिरंचि बनावा।।
चौपाई १०१८
बैठे सिव बिप्रन्ह सिरु नाई। हृदयँ सुमिरि निज प्रभु रघुराई।।
चौपाई १०१९
बहुरि मुनीसन्ह उमा बोलाई। करि सिंगारु सखीं लै आई।।
चौपाई १०२०
देखत रूपु सकल सुर मोहे। बरनै छबि अस जग कबि को है।।
चौपाई १०२१
जगदंबिका जानि भव भामा। सुरन्ह मनहिं मन कीन्ह प्रनामा।।
चौपाई १०२२
सुंदरता मरजाद भवानी। जाइ न कोटिहुँ बदन बखानी।।
पद १४
कोटिहुँ बदन नहिं बनै बरनत जग जननि सोभा महा। सकुचहिं कहत श्रुति सेष सारद मंदमति तुलसी कहा।। छबिखानि मातु भवानि गवनी मध्य मंडप सिव जहाँ।। अवलोकि सकहिं न सकुच पति पद कमल मनु मधुकरु तहाँ।।
दोहा १००
मुनि अनुसासन गनपतिहि पूजेउ संभु भवानि। कोउ सुनि संसय करै जनि सुर अनादि जियँ जानि।।
चौपाई १०२५
जसि बिबाह कै बिधि श्रुति गाई। महामुनिन्ह सो सब करवाई।।
चौपाई १०२६
गहि गिरीस कुस कन्या पानी। भवहि समरपीं जानि भवानी।।
चौपाई १०२७
पानिग्रहन जब कीन्ह महेसा। हिंयँ हरषे तब सकल सुरेसा।।
चौपाई १०२८
बेद मंत्र मुनिबर उच्चरहीं। जय जय जय संकर सुर करहीं।।
चौपाई १०२९
बाजहिं बाजन बिबिध बिधाना। सुमनबृष्टि नभ भै बिधि नाना।।
चौपाई १०३०
हर गिरिजा कर भयउ बिबाहू। सकल भुवन भरि रहा उछाहू।।
चौपाई १०३१
दासीं दास तुरग रथ नागा। धेनु बसन मनि बस्तु बिभागा।।
चौपाई १०३२
अन्न कनकभाजन भरि जाना। दाइज दीन्ह न जाइ बखाना।।
पद १५
दाइज दियो बहु भाँति पुनि कर जोरि हिमभूधर कह्यो। का देउँ पूरनकाम संकर चरन पंकज गहि रह्यो।। सिवँ कृपासागर ससुर कर संतोषु सब भाँतिहिं कियो। पुनि गहे पद पाथोज मयनाँ प्रेम परिपूरन हियो।।
दोहा १०१
नाथ उमा मन प्रान सम गृहकिंकरी करेहु। छमेहु सकल अपराध अब होइ प्रसन्न बरु देहु।।
चौपाई १०३५
बहु बिधि संभु सास समुझाई। गवनी भवन चरन सिरु नाई।।
चौपाई १०३६
जननीं उमा बोलि तब लीन्ही। लै उछंग सुंदर सिख दीन्ही।।
चौपाई १०३७
करेहु सदा संकर पद पूजा। नारिधरमु पति देउ न दूजा।।
चौपाई १०३८
बचन कहत भरे लोचन बारी। बहुरि लाइ उर लीन्हि कुमारी।।
चौपाई १०३९
कत बिधि सृजीं नारि जग माहीं। पराधीन सपनेहुँ सुखु नाहीं।।
चौपाई १०४०
भै अति प्रेम बिकल महतारी। धीरजु कीन्ह कुसमय बिचारी।।
चौपाई १०४१
पुनि पुनि मिलति परति गहि चरना। परम प्रेम कछु जाइ न बरना।।
चौपाई १०४२
सब नारिन्ह मिलि भेटि भवानी। जाइ जननि उर पुनि लपटानी।।
पद १६
जननिहि बहुरि मिलि चली उचित असीस सब काहूँ दईं। फिरि फिरि बिलोकति मातु तन तब सखीं लै सिव पहिं गई।। जाचक सकल संतोषि संकरु उमा सहित भवन चले। सब अमर हरषे सुमन बरषि निसान नभ बाजे भले।।
दोहा १०२
चले संग हिमवंतु तब पहुँचावन अति हेतु। बिबिध भाँति परितोषु करि बिदा कीन्ह बृषकेतु।।
चौपाई १०४५
तुरत भवन आए गिरिराई। सकल सैल सर लिए बोलाई।।
चौपाई १०४६
आदर दान बिनय बहुमाना। सब कर बिदा कीन्ह हिमवाना।।
चौपाई १०४७
जबहिं संभु कैलासहिं आए। सुर सब निज निज लोक सिधाए।।
चौपाई १०४८
जगत मातु पितु संभु भवानी। तेही सिंगारु न कहउँ बखानी।।
चौपाई १०४९
करहिं बिबिध बिधि भोग बिलासा। गनन्ह समेत बसहिं कैलासा।।
चौपाई १०५०
हर गिरिजा बिहार नित नयऊ। एहि बिधि बिपुल काल चलि गयऊ।।
चौपाई १०५१
तब जनमेउ षटबदन कुमारा। तारकु असुर समर जेहिं मारा।।
चौपाई १०५२
आगम निगम प्रसिद्ध पुराना। षन्मुख जन्मु सकल जग जाना।।
पद १७
जगु जान षन्मुख जन्मु कर्मु प्रतापु पुरुषारथु महा। तेहि हेतु मैं बृषकेतु सुत कर चरित संछेपहिं कहा।। यह उमा संगु बिबाहु जे नर नारि कहहिं जे गावहीं। कल्यान काज बिबाह मंगल सर्बदा सुखु पावहीं।।
दोहा १०३
चरित सिंधु गिरिजा रमन बेद न पावहिं पारु। बरनै तुलसीदासु किमि अति मतिमंद गवाँरु।।
चौपाई १०५५
संभु चरित सुनि सरस सुहावा। भरद्वाज मुनि अति सुख पावा।।
चौपाई १०५६
बहु लालसा कथा पर बाढ़ी। नयनन्हि नीरु रोमावलि ठाढ़ी।।
चौपाई १०५७
प्रेम बिबस मुख आव न बानी। दसा देखि हरषे मुनि ग्यानी।।
चौपाई १०५८
अहो धन्य तव जन्मु मुनीसा। तुम्हहि प्रान सम प्रिय गौरीसा।।
चौपाई १०५९
सिव पद कमल जिन्हहि रति नाहीं। रामहि ते सपनेहुँ न सोहाहीं।।
चौपाई १०६०
बिनु छल बिस्वनाथ पद नेहू। राम भगत कर लच्छन एहू।।
चौपाई १०६१
सिव सम को रघुपति ब्रतधारी। बिनु अघ तजी सती असि नारी।।
चौपाई १०६२
पनु करि रघुपति भगति देखाई। को सिव सम रामहि प्रिय भाई।।
दोहा १०४
प्रथमहिं मै कहि सिव चरित बूझा मरमु तुम्हार। सुचि सेवक तुम्ह राम के रहित समस्त बिकार।।
चौपाई १०६४
मैं जाना तुम्हार गुन सीला। कहउँ सुनहु अब रघुपति लीला।।
चौपाई १०६५
सुनु मुनि आजु समागम तोरें। कहि न जाइ जस सुखु मन मोरें।।
चौपाई १०६६
राम चरित अति अमित मुनिसा। कहि न सकहिं सत कोटि अहीसा।।
चौपाई १०६७
तदपि जथाश्रुत कहउँ बखानी। सुमिरि गिरापति प्रभु धनुपानी।।
चौपाई १०६८
सारद दारुनारि सम स्वामी। रामु सूत्रधर अंतरजामी।।
चौपाई १०६९
जेहि पर कृपा करहिं जनु जानी। कबि उर अजिर नचावहिं बानी।।
चौपाई १०७०
प्रनवउँ सोइ कृपाल रघुनाथा। बरनउँ बिसद तासु गुन गाथा।।
चौपाई १०७१
परम रम्य गिरिबरु कैलासू। सदा जहाँ सिव उमा निवासू।।
दोहा १०५
सिद्ध तपोधन जोगिजन सूर किंनर मुनिबृंद। बसहिं तहाँ सुकृती सकल सेवहिं सिब सुखकंद।।
चौपाई १०७३
हरि हर बिमुख धर्म रति नाहीं। ते नर तहँ सपनेहुँ नहिं जाहीं।।
चौपाई १०७४
तेहि गिरि पर बट बिटप बिसाला। नित नूतन सुंदर सब काला।।
चौपाई १०७५
त्रिबिध समीर सुसीतलि छाया। सिव बिश्राम बिटप श्रुति गाया।।
चौपाई १०७६
एक बार तेहि तर प्रभु गयऊ। तरु बिलोकि उर अति सुखु भयऊ।।
चौपाई १०७७
निज कर डासि नागरिपु छाला। बैठै सहजहिं संभु कृपाला।।
चौपाई १०७८
कुंद इंदु दर गौर सरीरा। भुज प्रलंब परिधन मुनिचीरा।।
चौपाई १०७९
तरुन अरुन अंबुज सम चरना। नख दुति भगत हृदय तम हरना।।
चौपाई १०८०
भुजग भूति भूषन त्रिपुरारी। आननु सरद चंद छबि हारी।।
दोहा १०६
जटा मुकुट सुरसरित सिर लोचन नलिन बिसाल। नीलकंठ लावन्यनिधि सोह बालबिधु भाल।।
चौपाई १०८२
बैठे सोह कामरिपु कैसें। धरें सरीरु सांतरसु जैसें।।
चौपाई १०८३
पारबती भल अवसरु जानी। गई संभु पहिं मातु भवानी।।
चौपाई १०८४
जानि प्रिया आदरु अति कीन्हा। बाम भाग आसनु हर दीन्हा।।
चौपाई १०८५
बैठीं सिव समीप हरषाई। पूरुब जन्म कथा चित आई।।
चौपाई १०८६
पति हियँ हेतु अधिक अनुमानी। बिहसि उमा बोलीं प्रिय बानी।।
चौपाई १०८७
कथा जो सकल लोक हितकारी। सोइ पूछन चह सैलकुमारी।।
चौपाई १०८८
बिस्वनाथ मम नाथ पुरारी। त्रिभुवन महिमा बिदित तुम्हारी।।
चौपाई १०८९
चर अरु अचर नाग नर देवा। सकल करहिं पद पंकज सेवा।।
दोहा १०७
प्रभु समरथ सर्बग्य सिव सकल कला गुन धाम।। जोग ग्यान बैराग्य निधि प्रनत कलपतरु नाम।।
चौपाई १०९१
जौं मो पर प्रसन्न सुखरासी। जानिअ सत्य मोहि निज दासी।।
चौपाई १०९२
तौं प्रभु हरहु मोर अग्याना। कहि रघुनाथ कथा बिधि नाना।।
चौपाई १०९३
जासु भवनु सुरतरु तर होई। सहि कि दरिद्र जनित दुखु सोई।।
चौपाई १०९४
ससिभूषन अस हृदयँ बिचारी। हरहु नाथ मम मति भ्रम भारी।।
चौपाई १०९५
प्रभु जे मुनि परमारथबादी। कहहिं राम कहुँ ब्रह्म अनादी।।
चौपाई १०९६
सेस सारदा बेद पुराना। सकल करहिं रघुपति गुन गाना।।
चौपाई १०९७
तुम्ह पुनि राम राम दिन राती। सादर जपहु अनँग आराती।।
चौपाई १०९८
रामु सो अवध नृपति सुत सोई। की अज अगुन अलखगति कोई।।
दोहा १०८
जौं नृप तनय त ब्रह्म किमि नारि बिरहँ मति भोरि। देख चरित महिमा सुनत भ्रमति बुद्धि अति मोरि।।
चौपाई ११००
जौं अनीह ब्यापक बिभु कोऊ। कबहु बुझाइ नाथ मोहि सोऊ।।
चौपाई ११०१
अग्य जानि रिस उर जनि धरहू। जेहि बिधि मोह मिटै सोइ करहू।।
चौपाई ११०२
मै बन दीखि राम प्रभुताई। अति भय बिकल न तुम्हहि सुनाई।।
चौपाई ११०३
तदपि मलिन मन बोधु न आवा। सो फलु भली भाँति हम पावा।।
चौपाई ११०४
अजहूँ कछु संसउ मन मोरे। करहु कृपा बिनवउँ कर जोरें।।
चौपाई ११०५
प्रभु तब मोहि बहु भाँति प्रबोधा। नाथ सो समुझि करहु जनि क्रोधा।।
चौपाई ११०६
तब कर अस बिमोह अब नाहीं। रामकथा पर रुचि मन माहीं।।
चौपाई ११०७
कहहु पुनीत राम गुन गाथा। भुजगराज भूषन सुरनाथा।।
दोहा १०९
बंदउ पद धरि धरनि सिरु बिनय करउँ कर जोरि। बरनहु रघुबर बिसद जसु श्रुति सिद्धांत निचोरि।।
चौपाई ११०९
जदपि जोषिता नहिं अधिकारी। दासी मन क्रम बचन तुम्हारी।।
चौपाई १११०
गूढ़उ तत्व न साधु दुरावहिं। आरत अधिकारी जहँ पावहिं।।
चौपाई ११११
अति आरति पूछउँ सुरराया। रघुपति कथा कहहु करि दाया।।
चौपाई १११२
प्रथम सो कारन कहहु बिचारी। निर्गुन ब्रह्म सगुन बपु धारी।।
चौपाई १११३
पुनि प्रभु कहहु राम अवतारा। बालचरित पुनि कहहु उदारा।।
चौपाई १११४
कहहु जथा जानकी बिबाहीं। राज तजा सो दूषन काहीं।।
चौपाई १११५
बन बसि कीन्हे चरित अपारा। कहहु नाथ जिमि रावन मारा।।
चौपाई १११६
राज बैठि कीन्हीं बहु लीला। सकल कहहु संकर सुखलीला।।
दोहा ११०
बहुरि कहहु करुनायतन कीन्ह जो अचरज राम। प्रजा सहित रघुबंसमनि किमि गवने निज धाम।।
चौपाई १११८
पुनि प्रभु कहहु सो तत्व बखानी। जेहिं बिग्यान मगन मुनि ग्यानी।।
चौपाई १११९
भगति ग्यान बिग्यान बिरागा। पुनि सब बरनहु सहित बिभागा।।
चौपाई ११२०
औरउ राम रहस्य अनेका। कहहु नाथ अति बिमल बिबेका।।
चौपाई ११२१
जो प्रभु मैं पूछा नहि होई। सोउ दयाल राखहु जनि गोई।।
चौपाई ११२२
तुम्ह त्रिभुवन गुर बेद बखाना। आन जीव पाँवर का जाना।।
चौपाई ११२३
प्रस्न उमा कै सहज सुहाई। छल बिहीन सुनि सिव मन भाई।।
चौपाई ११२४
हर हियँ रामचरित सब आए। प्रेम पुलक लोचन जल छाए।।
चौपाई ११२५
श्रीरघुनाथ रूप उर आवा। परमानंद अमित सुख पावा।।
दोहा १११
मगन ध्यानरस दंड जुग पुनि मन बाहेर कीन्ह। रघुपति चरित महेस तब हरषित बरनै लीन्ह।।
चौपाई ११२७
झूठेउ सत्य जाहि बिनु जानें। जिमि भुजंग बिनु रजु पहिचानें।।
चौपाई ११२८
जेहि जानें जग जाइ हेराई। जागें जथा सपन भ्रम जाई।।
चौपाई ११२९
बंदउँ बालरूप सोई रामू। सब सिधि सुलभ जपत जिसु नामू।।
चौपाई ११३०
मंगल भवन अमंगल हारी। द्रवउ सो दसरथ अजिर बिहारी।।
चौपाई ११३१
करि प्रनाम रामहि त्रिपुरारी। हरषि सुधा सम गिरा उचारी।।
चौपाई ११३२
धन्य धन्य गिरिराजकुमारी। तुम्ह समान नहिं कोउ उपकारी।।
चौपाई ११३३
पूँछेहु रघुपति कथा प्रसंगा। सकल लोक जग पावनि गंगा।।
चौपाई ११३४
तुम्ह रघुबीर चरन अनुरागी। कीन्हहु प्रस्न जगत हित लागी।।
दोहा ११२
रामकृपा तें पारबति सपनेहुँ तव मन माहिं। सोक मोह संदेह भ्रम मम बिचार कछु नाहिं।।
चौपाई ११३६
तदपि असंका कीन्हिहु सोई। कहत सुनत सब कर हित होई।।
चौपाई ११३७
जिन्ह हरि कथा सुनी नहिं काना। श्रवन रंध्र अहिभवन समाना।।
चौपाई ११३८
नयनन्हि संत दरस नहिं देखा। लोचन मोरपंख कर लेखा।।
चौपाई ११३९
ते सिर कटु तुंबरि समतूला। जे न नमत हरि गुर पद मूला।।
चौपाई ११४०
जिन्ह हरिभगति हृदयँ नहिं आनी। जीवत सव समान तेइ प्रानी।।
चौपाई ११४१
जो नहिं करइ राम गुन गाना। जीह सो दादुर जीह समाना।।
चौपाई ११४२
कुलिस कठोर निठुर सोइ छाती। सुनि हरिचरित न जो हरषाती।।
चौपाई ११४३
गिरिजा सुनहु राम कै लीला। सुर हित दनुज बिमोहनसीला।।
दोहा ११३
रामकथा सुरधेनु सम सेवत सब सुख दानि। सतसमाज सुरलोक सब को न सुनै अस जानि।।
चौपाई ११४५
रामकथा सुंदर कर तारी। संसय बिहग उडावनिहारी।।
चौपाई ११४६
रामकथा कलि बिटप कुठारी। सादर सुनु गिरिराजकुमारी।।
चौपाई ११४७
राम नाम गुन चरित सुहाए। जनम करम अगनित श्रुति गाए।।
चौपाई ११४८
जथा अनंत राम भगवाना। तथा कथा कीरति गुन नाना।।
चौपाई ११४९
तदपि जथा श्रुत जसि मति मोरी। कहिहउँ देखि प्रीति अति तोरी।।
चौपाई ११५०
उमा प्रस्न तव सहज सुहाई। सुखद संतसंमत मोहि भाई।।
चौपाई ११५१
एक बात नहि मोहि सोहानी। जदपि मोह बस कहेहु भवानी।।
चौपाई ११५२
तुम जो कहा राम कोउ आना। जेहि श्रुति गाव धरहिं मुनि ध्याना।।
दोहा ११४
कहहि सुनहि अस अधम नर ग्रसे जे मोह पिसाच। पाषंडी हरि पद बिमुख जानहिं झूठ न साच।।
चौपाई ११५४
अग्य अकोबिद अंध अभागी। काई बिषय मुकर मन लागी।।
चौपाई ११५५
लंपट कपटी कुटिल बिसेषी। सपनेहुँ संतसभा नहिं देखी।।
चौपाई ११५६
कहहिं ते बेद असंमत बानी। जिन्ह कें सूझ लाभु नहिं हानी।।
चौपाई ११५७
मुकर मलिन अरु नयन बिहीना। राम रूप देखहिं किमि दीना।।
चौपाई ११५८
जिन्ह कें अगुन न सगुन बिबेका। जल्पहिं कल्पित बचन अनेका।।
चौपाई ११५९
हरिमाया बस जगत भ्रमाहीं। तिन्हहि कहत कछु अघटित नाहीं।।
चौपाई ११६०
बातुल भूत बिबस मतवारे। ते नहिं बोलहिं बचन बिचारे।।
चौपाई ११६१
जिन्ह कृत महामोह मद पाना। तिन् कर कहा करिअ नहिं काना।।
सोरठा ११५
अस निज हृदयँ बिचारि तजु संसय भजु राम पद। सुनु गिरिराज कुमारि भ्रम तम रबि कर बचन मम।।
चौपाई ११६३
सगुनहि अगुनहि नहिं कछु भेदा। गावहिं मुनि पुरान बुध बेदा।।
चौपाई ११६४
अगुन अरुप अलख अज जोई। भगत प्रेम बस सगुन सो होई।।
चौपाई ११६५
जो गुन रहित सगुन सोइ कैसें। जलु हिम उपल बिलग नहिं जैसें।।
चौपाई ११६६
जासु नाम भ्रम तिमिर पतंगा। तेहि किमि कहिअ बिमोह प्रसंगा।।
चौपाई ११६७
राम सच्चिदानंद दिनेसा। नहिं तहँ मोह निसा लवलेसा।।
चौपाई ११६८
सहज प्रकासरुप भगवाना। नहिं तहँ पुनि बिग्यान बिहाना।।
चौपाई ११६९
हरष बिषाद ग्यान अग्याना। जीव धर्म अहमिति अभिमाना।।
चौपाई ११७०
राम ब्रह्म ब्यापक जग जाना। परमानन्द परेस पुराना।।
दोहा ११६
पुरुष प्रसिद्ध प्रकास निधि प्रगट परावर नाथ।। रघुकुलमनि मम स्वामि सोइ कहि सिवँ नायउ माथ।।
चौपाई ११७२
निज भ्रम नहिं समुझहिं अग्यानी। प्रभु पर मोह धरहिं जड़ प्रानी।।
चौपाई ११७३
जथा गगन घन पटल निहारी। झाँपेउ मानु कहहिं कुबिचारी।।
चौपाई ११७४
चितव जो लोचन अंगुलि लाएँ। प्रगट जुगल ससि तेहि के भाएँ।।
चौपाई ११७५
उमा राम बिषइक अस मोहा। नभ तम धूम धूरि जिमि सोहा।।
चौपाई ११७६
बिषय करन सुर जीव समेता। सकल एक तें एक सचेता।।
चौपाई ११७७
सब कर परम प्रकासक जोई। राम अनादि अवधपति सोई।।
चौपाई ११७८
जगत प्रकास्य प्रकासक रामू। मायाधीस ग्यान गुन धामू।।
चौपाई ११७९
जासु सत्यता तें जड माया। भास सत्य इव मोह सहाया।।
दोहा ११७
रजत सीप महुँ मास जिमि जथा भानु कर बारि। जदपि मृषा तिहुँ काल सोइ भ्रम न सकइ कोउ टारि।।
चौपाई ११८१
एहि बिधि जग हरि आश्रित रहई। जदपि असत्य देत दुख अहई।।
चौपाई ११८२
जौं सपनें सिर काटै कोई। बिनु जागें न दूरि दुख होई।।
चौपाई ११८३
जासु कृपाँ अस भ्रम मिटि जाई। गिरिजा सोइ कृपाल रघुराई।।
चौपाई ११८४
आदि अंत कोउ जासु न पावा। मति अनुमानि निगम अस गावा।।
चौपाई ११८५
बिनु पद चलइ सुनइ बिनु काना। कर बिनु करम करइ बिधि नाना।।
चौपाई ११८६
आनन रहित सकल रस भोगी। बिनु बानी बकता बड़ जोगी।।
चौपाई ११८७
तनु बिनु परस नयन बिनु देखा। ग्रहइ घ्रान बिनु बास असेषा।।
चौपाई ११८८
असि सब भाँति अलौकिक करनी। महिमा जासु जाइ नहिं बरनी।।
दोहा ११८
जेहि इमि गावहि बेद बुध जाहि धरहिं मुनि ध्यान।। सोइ दसरथ सुत भगत हित कोसलपति भगवान।।
चौपाई ११९०
कासीं मरत जंतु अवलोकी। जासु नाम बल करउँ बिसोकी।।
चौपाई ११९१
सोइ प्रभु मोर चराचर स्वामी। रघुबर सब उर अंतरजामी।।
चौपाई ११९२
बिबसहुँ जासु नाम नर कहहीं। जनम अनेक रचित अघ दहहीं।।
चौपाई ११९३
सादर सुमिरन जे नर करहीं। भव बारिधि गोपद इव तरहीं।।
चौपाई ११९४
राम सो परमातमा भवानी। तहँ भ्रम अति अबिहित तव बानी।।
चौपाई ११९५
अस संसय आनत उर माहीं। ग्यान बिराग सकल गुन जाहीं।।
चौपाई ११९६
सुनि सिव के भ्रम भंजन बचना। मिटि गै सब कुतरक कै रचना।।
चौपाई ११९७
भइ रघुपति पद प्रीति प्रतीती। दारुन असंभावना बीती।।
दोहा ११९
पुनि पुनि प्रभु पद कमल गहि जोरि पंकरुह पानि। बोली गिरिजा बचन बर मनहुँ प्रेम रस सानि।।
चौपाई ११९९
ससि कर सम सुनि गिरा तुम्हारी। मिटा मोह सरदातप भारी।।
चौपाई १२००
तुम्ह कृपाल सबु संसउ हरेऊ। राम स्वरुप जानि मोहि परेऊ।।
चौपाई १२०१
नाथ कृपाँ अब गयउ बिषादा। सुखी भयउँ प्रभु चरन प्रसादा।।
चौपाई १२०२
अब मोहि आपनि किंकरि जानी। जदपि सहज जड नारि अयानी।।
चौपाई १२०३
प्रथम जो मैं पूछा सोइ कहहू। जौं मो पर प्रसन्न प्रभु अहहू।।
चौपाई १२०४
राम ब्रह्म चिनमय अबिनासी। सर्ब रहित सब उर पुर बासी।।
चौपाई १२०५
नाथ धरेउ नरतनु केहि हेतू। मोहि समुझाइ कहहु बृषकेतू।।
चौपाई १२०६
उमा बचन सुनि परम बिनीता। रामकथा पर प्रीति पुनीता।।
दोहा १२०क
हिंयँ हरषे कामारि तब संकर सहज सुजान बहु बिधि उमहि प्रसंसि पुनि बोले कृपानिधान।।
दोहा १२०ख
सुनु सुभ कथा भवानि रामचरितमानस बिमल। कहा भुसुंडि बखानि सुना बिहग नायक गरुड।।
दोहा १२०ग
सो संबाद उदार जेहि बिधि भा आगें कहब। सुनहु राम अवतार चरित परम सुंदर अनघ।।
दोहा १२०घ
हरि गुन नाम अपार कथा रूप अगनित अमित। मैं निज मति अनुसार कहउँ उमा सादर सुनहु।।120(घ।।
चौपाई १२११
सुनु गिरिजा हरिचरित सुहाए। बिपुल बिसद निगमागम गाए।।
चौपाई १२१२
हरि अवतार हेतु जेहि होई। इदमित्थं कहि जाइ न सोई।।
चौपाई १२१३
राम अर्तक्य बुद्धि मन बानी। मत हमार अस सुनहि सयानी।।
चौपाई १२१४
तदपि संत मुनि बेद पुराना। जस कछु कहहिं स्वमति अनुमाना।।
चौपाई १२१५
तस मैं सुमुखि सुनावउँ तोही। समुझि परइ जस कारन मोही।।
चौपाई १२१६
जब जब होइ धरम कै हानी। बाढहिं असुर अधम अभिमानी।।
चौपाई १२१७
करहिं अनीति जाइ नहिं बरनी। सीदहिं बिप्र धेनु सुर धरनी।।
चौपाई १२१८
तब तब प्रभु धरि बिबिध सरीरा। हरहि कृपानिधि सज्जन पीरा।।
दोहा १२१
असुर मारि थापहिं सुरन्ह राखहिं निज श्रुति सेतु। जग बिस्तारहिं बिसद जस राम जन्म कर हेतु।।
चौपाई १२२०
सोइ जस गाइ भगत भव तरहीं। कृपासिंधु जन हित तनु धरहीं।।
चौपाई १२२१
राम जनम के हेतु अनेका। परम बिचित्र एक तें एका।।
चौपाई १२२२
जनम एक दुइ कहउँ बखानी। सावधान सुनु सुमति भवानी।।
चौपाई १२२३
द्वारपाल हरि के प्रिय दोऊ। जय अरु बिजय जान सब कोऊ।।
चौपाई १२२४
बिप्र श्राप तें दूनउ भाई। तामस असुर देह तिन्ह पाई।।
चौपाई १२२५
कनककसिपु अरु हाटक लोचन। जगत बिदित सुरपति मद मोचन।।
चौपाई १२२६
बिजई समर बीर बिख्याता। धरि बराह बपु एक निपाता।।
चौपाई १२२७
होइ नरहरि दूसर पुनि मारा। जन प्रहलाद सुजस बिस्तारा।।
दोहा १२२
भए निसाचर जाइ तेइ महाबीर बलवान। कुंभकरन रावण सुभट सुर बिजई जग जान।।122 ।
चौपाई १२२९
मुकुत न भए हते भगवाना। तीनि जनम द्विज बचन प्रवाना।।
चौपाई १२३०
एक बार तिन्ह के हित लागी। धरेउ सरीर भगत अनुरागी।।
चौपाई १२३१
कस्यप अदिति तहाँ पितु माता। दसरथ कौसल्या बिख्याता।।
चौपाई १२३२
एक कलप एहि बिधि अवतारा। चरित्र पवित्र किए संसारा।।
चौपाई १२३३
एक कलप सुर देखि दुखारे। समर जलंधर सन सब हारे।।
चौपाई १२३४
संभु कीन्ह संग्राम अपारा। दनुज महाबल मरइ न मारा।।
चौपाई १२३५
परम सती असुराधिप नारी। तेहि बल ताहि न जितहिं पुरारी।।
दोहा १२३
छल करि टारेउ तासु ब्रत प्रभु सुर कारज कीन्ह।। जब तेहि जानेउ मरम तब श्राप कोप करि दीन्ह।।
चौपाई १२३७
तासु श्राप हरि दीन्ह प्रमाना। कौतुकनिधि कृपाल भगवाना।।
चौपाई १२३८
तहाँ जलंधर रावन भयऊ। रन हति राम परम पद दयऊ।।
चौपाई १२३९
एक जनम कर कारन एहा। जेहि लागि राम धरी नरदेहा।।
चौपाई १२४०
प्रति अवतार कथा प्रभु केरी। सुनु मुनि बरनी कबिन्ह घनेरी।।
चौपाई १२४१
नारद श्राप दीन्ह एक बारा। कलप एक तेहि लगि अवतारा।।
चौपाई १२४२
गिरिजा चकित भई सुनि बानी। नारद बिष्नुभगत पुनि ग्यानि।।
चौपाई १२४३
कारन कवन श्राप मुनि दीन्हा। का अपराध रमापति कीन्हा।।
चौपाई १२४४
यह प्रसंग मोहि कहहु पुरारी। मुनि मन मोह आचरज भारी।।
दोहा १२४क
बोले बिहसि महेस तब ग्यानी मूढ़ न कोइ। जेहि जस रघुपति करहिं जब सो तस तेहि छन होइ।।
दोहा १२४ख
कहउँ राम गुन गाथ भरद्वाज सादर सुनहु। भव भंजन रघुनाथ भजु तुलसी तजि मान मद।।
चौपाई १२४७
हिमगिरि गुहा एक अति पावनि। बह समीप सुरसरी सुहावनि।।
चौपाई १२४८
आश्रम परम पुनीत सुहावा। देखि देवरिषि मन अति भावा।।
चौपाई १२४९
निरखि सैल सरि बिपिन बिभागा। भयउ रमापति पद अनुरागा।।
चौपाई १२५०
सुमिरत हरिहि श्राप गति बाधी। सहज बिमल मन लागि समाधी।।
चौपाई १२५१
मुनि गति देखि सुरेस डेराना। कामहि बोलि कीन्ह सनमाना।।
चौपाई १२५२
सहित सहाय जाहु मम हेतू। चकेउ हरषि हियँ जलचरकेतू।।
चौपाई १२५३
सुनासीर मन महुँ असि त्रासा। चहत देवरिषि मम पुर बासा।।
चौपाई १२५४
जे कामी लोलुप जग माहीं। कुटिल काक इव सबहि डेराहीं।।
दोहा १२५
सुख हाड़ लै भाग सठ स्वान निरखि मृगराज। छीनि लेइ जनि जान जड़ तिमि सुरपतिहि न लाज।।
चौपाई १२५६
तेहि आश्रमहिं मदन जब गयऊ। निज मायाँ बसंत निरमयऊ।।
चौपाई १२५७
कुसुमित बिबिध बिटप बहुरंगा। कूजहिं कोकिल गुंजहि भृंगा।।
चौपाई १२५८
चली सुहावनि त्रिबिध बयारी। काम कृसानु बढ़ावनिहारी।।
चौपाई १२५९
रंभादिक सुरनारि नबीना । सकल असमसर कला प्रबीना।।
चौपाई १२६०
करहिं गान बहु तान तरंगा। बहुबिधि क्रीड़हि पानि पतंगा।।
चौपाई १२६१
देखि सहाय मदन हरषाना। कीन्हेसि पुनि प्रपंच बिधि नाना।।
चौपाई १२६२
काम कला कछु मुनिहि न ब्यापी। निज भयँ डरेउ मनोभव पापी।।
चौपाई १२६३
सीम कि चाँपि सकइ कोउ तासु। बड़ रखवार रमापति जासू।।
दोहा १२६
सहित सहाय सभीत अति मानि हारि मन मैन। गहेसि जाइ मुनि चरन तब कहि सुठि आरत बैन।।
चौपाई १२६५
भयउ न नारद मन कछु रोषा। कहि प्रिय बचन काम परितोषा।।
चौपाई १२६६
नाइ चरन सिरु आयसु पाई। गयउ मदन तब सहित सहाई।।
चौपाई १२६७
मुनि सुसीलता आपनि करनी। सुरपति सभाँ जाइ सब बरनी।।
चौपाई १२६८
सुनि सब कें मन अचरजु आवा। मुनिहि प्रसंसि हरिहि सिरु नावा।।
चौपाई १२६९
तब नारद गवने सिव पाहीं। जिता काम अहमिति मन माहीं।।
चौपाई १२७०
मार चरित संकरहिं सुनाए। अतिप्रिय जानि महेस सिखाए।।
चौपाई १२७१
बार बार बिनवउँ मुनि तोहीं। जिमि यह कथा सुनायहु मोहीं।।
चौपाई १२७२
तिमि जनि हरिहि सुनावहु कबहूँ। चलेहुँ प्रसंग दुराएडु तबहूँ।।
दोहा १२७
संभु दीन्ह उपदेस हित नहिं नारदहि सोहान। भारद्वाज कौतुक सुनहु हरि इच्छा बलवान।।
चौपाई १२७४
राम कीन्ह चाहहिं सोइ होई। करै अन्यथा अस नहिं कोई।।
चौपाई १२७५
संभु बचन मुनि मन नहिं भाए। तब बिरंचि के लोक सिधाए।।
चौपाई १२७६
एक बार करतल बर बीना। गावत हरि गुन गान प्रबीना।।
चौपाई १२७७
छीरसिंधु गवने मुनिनाथा। जहँ बस श्रीनिवास श्रुतिमाथा।।
चौपाई १२७८
हरषि मिले उठि रमानिकेता। बैठे आसन रिषिहि समेता।।
चौपाई १२७९
बोले बिहसि चराचर राया। बहुते दिनन कीन्हि मुनि दाया।।
चौपाई १२८०
काम चरित नारद सब भाषे। जद्यपि प्रथम बरजि सिवँ राखे।।
चौपाई १२८१
अति प्रचंड रघुपति कै माया। जेहि न मोह अस को जग जाया।।
दोहा १२८
रूख बदन करि बचन मृदु बोले श्रीभगवान । तुम्हरे सुमिरन तें मिटहिं मोह मार मद मान।।
चौपाई १२८३
सुनु मुनि मोह होइ मन ताकें। ग्यान बिराग हृदय नहिं जाके।।
चौपाई १२८४
ब्रह्मचरज ब्रत रत मतिधीरा। तुम्हहि कि करइ मनोभव पीरा।।
चौपाई १२८५
नारद कहेउ सहित अभिमाना। कृपा तुम्हारि सकल भगवाना।।
चौपाई १२८६
करुनानिधि मन दीख बिचारी। उर अंकुरेउ गरब तरु भारी।।
चौपाई १२८७
बेगि सो मै डारिहउँ उखारी। पन हमार सेवक हितकारी।।
चौपाई १२८८
मुनि कर हित मम कौतुक होई। अवसि उपाय करबि मै सोई।।
चौपाई १२८९
तब नारद हरि पद सिर नाई। चले हृदयँ अहमिति अधिकाई।।
चौपाई १२९०
श्रीपति निज माया तब प्रेरी। सुनहु कठिन करनी तेहि केरी।।
दोहा १२९
बिरचेउ मग महुँ नगर तेहिं सत जोजन बिस्तार। श्रीनिवासपुर तें अधिक रचना बिबिध प्रकार।।
चौपाई १२९२
बसहिं नगर सुंदर नर नारी। जनु बहु मनसिज रति तनुधारी।।
चौपाई १२९३
तेहिं पुर बसइ सीलनिधि राजा। अगनित हय गय सेन समाजा।।
चौपाई १२९४
सत सुरेस सम बिभव बिलासा। रूप तेज बल नीति निवासा।।
चौपाई १२९५
बिस्वमोहनी तासु कुमारी। श्री बिमोह जिसु रूपु निहारी।।
चौपाई १२९६
सोइ हरिमाया सब गुन खानी। सोभा तासु कि जाइ बखानी।।
चौपाई १२९७
करइ स्वयंबर सो नृपबाला। आए तहँ अगनित महिपाला।।
चौपाई १२९८
मुनि कौतुकी नगर तेहिं गयऊ। पुरबासिन्ह सब पूछत भयऊ।।
चौपाई १२९९
सुनि सब चरित भूपगृहँ आए। करि पूजा नृप मुनि बैठाए।।
दोहा १३०
आनि देखाई नारदहि भूपति राजकुमारि। कहहु नाथ गुन दोष सब एहि के हृदयँ बिचारि।।
चौपाई १३०१
देखि रूप मुनि बिरति बिसारी। बड़ी बार लगि रहे निहारी।।
चौपाई १३०२
लच्छन तासु बिलोकि भुलाने। हृदयँ हरष नहिं प्रगट बखाने।।
चौपाई १३०३
जो एहि बरइ अमर सोइ होई। समरभूमि तेहि जीत न कोई।।
चौपाई १३०४
सेवहिं सकल चराचर ताही। बरइ सीलनिधि कन्या जाही।।
चौपाई १३०५
लच्छन सब बिचारि उर राखे। कछुक बनाइ भूप सन भाषे।।
चौपाई १३०६
सुता सुलच्छन कहि नृप पाहीं। नारद चले सोच मन माहीं।।
चौपाई १३०७
करौं जाइ सोइ जतन बिचारी। जेहि प्रकार मोहि बरै कुमारी।।
चौपाई १३०८
जप तप कछु न होइ तेहि काला। हे बिधि मिलइ कवन बिधि बाला।।
दोहा १३१
एहि अवसर चाहिअ परम सोभा रूप बिसाल। जो बिलोकि रीझै कुअँरि तब मेलै जयमाल।।
चौपाई १३१०
हरि सन मागौं सुंदरताई। होइहि जात गहरु अति भाई।।
चौपाई १३११
मोरें हित हरि सम नहिं कोऊ। एहि अवसर सहाय सोइ होऊ।।
चौपाई १३१२
बहुबिधि बिनय कीन्हि तेहि काला। प्रगटेउ प्रभु कौतुकी कृपाला।।
चौपाई १३१३
प्रभु बिलोकि मुनि नयन जुड़ाने। होइहि काजु हिएँ हरषाने।।
चौपाई १३१४
अति आरति कहि कथा सुनाई। करहु कृपा करि होहु सहाई।।
चौपाई १३१५
आपन रूप देहु प्रभु मोही। आन भाँति नहिं पावौं ओही।।
चौपाई १३१६
जेहि बिधि नाथ होइ हित मोरा। करहु सो बेगि दास मैं तोरा।।
चौपाई १३१७
निज माया बल देखि बिसाला। हियँ हँसि बोले दीनदयाला।।
दोहा १३२
जेहि बिधि होइहि परम हित नारद सुनहु तुम्हार। सोइ हम करब न आन कछु बचन न मृषा हमार।।
चौपाई १३१९
कुपथ माग रुज ब्याकुल रोगी। बैद न देइ सुनहु मुनि जोगी।।
चौपाई १३२०
एहि बिधि हित तुम्हार मैं ठयऊ। कहि अस अंतरहित प्रभु भयऊ।।
चौपाई १३२१
माया बिबस भए मुनि मूढ़ा। समुझी नहिं हरि गिरा निगूढ़ा।।
चौपाई १३२२
गवने तुरत तहाँ रिषिराई। जहाँ स्वयंबर भूमि बनाई।।
चौपाई १३२३
निज निज आसन बैठे राजा। बहु बनाव करि सहित समाजा।।
चौपाई १३२४
मुनि मन हरष रूप अति मोरें। मोहि तजि आनहि बारिहि न भोरें।।
चौपाई १३२५
मुनि हित कारन कृपानिधाना। दीन्ह कुरूप न जाइ बखाना।।
चौपाई १३२६
सो चरित्र लखि काहुँ न पावा। नारद जानि सबहिं सिर नावा।।
दोहा १३३
रहे तहाँ दुइ रुद्र गन ते जानहिं सब भेउ। बिप्रबेष देखत फिरहिं परम कौतुकी तेउ।।
चौपाई १३२८
जेंहि समाज बैंठे मुनि जाई। हृदयँ रूप अहमिति अधिकाई।।
चौपाई १३२९
तहँ बैठ महेस गन दोऊ। बिप्रबेष गति लखइ न कोऊ।।
चौपाई १३३०
करहिं कूटि नारदहि सुनाई। नीकि दीन्हि हरि सुंदरताई।।
चौपाई १३३१
रीझहि राजकुअँरि छबि देखी। इन्हहि बरिहि हरि जानि बिसेषी।।
चौपाई १३३२
मुनिहि मोह मन हाथ पराएँ। हँसहिं संभु गन अति सचु पाएँ।।
चौपाई १३३३
जदपि सुनहिं मुनि अटपटि बानी। समुझि न परइ बुद्धि भ्रम सानी।।
चौपाई १३३४
काहुँ न लखा सो चरित बिसेषा। सो सरूप नृपकन्याँ देखा।।
चौपाई १३३५
मर्कट बदन भयंकर देही। देखत हृदयँ क्रोध भा तेही।।
दोहा १३४
सखीं संग लै कुअँरि तब चलि जनु राजमराल। देखत फिरइ महीप सब कर सरोज जयमाल।।
चौपाई १३३७
जेहि दिसि बैठे नारद फूली। सो दिसि देहि न बिलोकी भूली।।
चौपाई १३३८
पुनि पुनि मुनि उकसहिं अकुलाहीं। देखि दसा हर गन मुसकाहीं।।
चौपाई १३३९
धरि नृपतनु तहँ गयउ कृपाला। कुअँरि हरषि मेलेउ जयमाला।।
चौपाई १३४०
दुलहिनि लै गे लच्छिनिवासा। नृपसमाज सब भयउ निरासा।।
चौपाई १३४१
मुनि अति बिकल मोंहँ मति नाठी। मनि गिरि गई छूटि जनु गाँठी।।
चौपाई १३४२
तब हर गन बोले मुसुकाई। निज मुख मुकुर बिलोकहु जाई।।
चौपाई १३४३
अस कहि दोउ भागे भयँ भारी। बदन दीख मुनि बारि निहारी।।
चौपाई १३४४
बेषु बिलोकि क्रोध अति बाढ़ा। तिन्हहि सराप दीन्ह अति गाढ़ा।।
दोहा १३५
होहु निसाचर जाइ तुम्ह कपटी पापी दोउ। हँसेहु हमहि सो लेहु फल बहुरि हँसेहु मुनि कोउ।।
चौपाई १३४६
पुनि जल दीख रूप निज पावा। तदपि हृदयँ संतोष न आवा।।
चौपाई १३४७
फरकत अधर कोप मन माहीं। सपदी चले कमलापति पाहीं।।
चौपाई १३४८
देहउँ श्राप कि मरिहउँ जाई। जगत मोर उपहास कराई।।
चौपाई १३४९
बीचहिं पंथ मिले दनुजारी। संग रमा सोइ राजकुमारी।।
चौपाई १३५०
बोले मधुर बचन सुरसाईं। मुनि कहँ चले बिकल की नाईं।।
चौपाई १३५१
सुनत बचन उपजा अति क्रोधा। माया बस न रहा मन बोधा।।
चौपाई १३५२
पर संपदा सकहु नहिं देखी। तुम्हरें इरिषा कपट बिसेषी।।
चौपाई १३५३
मथत सिंधु रुद्रहि बौरायहु। सुरन्ह प्रेरी बिष पान करायहु।।
दोहा १३६
असुर सुरा बिष संकरहि आपु रमा मनि चारु। स्वारथ साधक कुटिल तुम्ह सदा कपट ब्यवहारु।।
चौपाई १३५५
परम स्वतंत्र न सिर पर कोई। भावइ मनहि करहु तुम्ह सोई।।
चौपाई १३५६
भलेहि मंद मंदेहि भल करहू। बिसमय हरष न हियँ कछु धरहू।।
चौपाई १३५७
डहकि डहकि परिचेहु सब काहू। अति असंक मन सदा उछाहू।।
चौपाई १३५८
करम सुभासुभ तुम्हहि न बाधा। अब लगि तुम्हहि न काहूँ साधा।।
चौपाई १३५९
भले भवन अब बायन दीन्हा। पावहुगे फल आपन कीन्हा।।
चौपाई १३६०
बंचेहु मोहि जवनि धरि देहा। सोइ तनु धरहु श्राप मम एहा।।
चौपाई १३६१
कपि आकृति तुम्ह कीन्हि हमारी। करिहहिं कीस सहाय तुम्हारी।।
चौपाई १३६२
मम अपकार कीन्ही तुम्ह भारी। नारी बिरहँ तुम्ह होब दुखारी।।
दोहा १३७
श्राप सीस धरी हरषि हियँ प्रभु बहु बिनती कीन्हि। निज माया कै प्रबलता करषि कृपानिधि लीन्हि।।
चौपाई १३६४
जब हरि माया दूरि निवारी। नहिं तहँ रमा न राजकुमारी।।
चौपाई १३६५
तब मुनि अति सभीत हरि चरना। गहे पाहि प्रनतारति हरना।।
चौपाई १३६६
मृषा होउ मम श्राप कृपाला। मम इच्छा कह दीनदयाला।।
चौपाई १३६७
मैं दुर्बचन कहे बहुतेरे। कह मुनि पाप मिटिहिं किमि मेरे।।
चौपाई १३६८
जपहु जाइ संकर सत नामा। होइहि हृदयँ तुरंत बिश्रामा।।
चौपाई १३६९
कोउ नहिं सिव समान प्रिय मोरें। असि परतीति तजहु जनि भोरें।।
चौपाई १३७०
जेहि पर कृपा न करहिं पुरारी। सो न पाव मुनि भगति हमारी।।
चौपाई १३७१
अस उर धरि महि बिचरहु जाई। अब न तुम्हहि माया निअराई।।
दोहा १३८
बहुबिधि मुनिहि प्रबोधि प्रभु तब भए अंतरधान।। सत्यलोक नारद चले करत राम गुन गान।।
चौपाई १३७३
हर गन मुनिहि जात पथ देखी। बिगतमोह मन हरष बिसेषी।।
चौपाई १३७४
अति सभीत नारद पहिं आए। गहि पद आरत बचन सुनाए।।
चौपाई १३७५
हर गन हम न बिप्र मुनिराया। बड़ अपराध कीन्ह फल पाया।।
चौपाई १३७६
श्राप अनुग्रह करहु कृपाला। बोले नारद दीनदयाला।।
चौपाई १३७७
निसिचर जाइ होहु तुम्ह दोऊ। बैभव बिपुल तेज बल होऊ।।
चौपाई १३७८
भुजबल बिस्व जितब तुम्ह जहिआ। धरिहहिं बिष्नु मनुज तनु तहिआ।
चौपाई १३७९
समर मरन हरि हाथ तुम्हारा। होइहहु मुकुत न पुनि संसारा।।
चौपाई १३८०
चले जुगल मुनि पद सिर नाई। भए निसाचर कालहि पाई।।
दोहा १३९
एक कलप एहि हेतु प्रभु लीन्ह मनुज अवतार। सुर रंजन सज्जन सुखद हरि भंजन भुबि भार।।
चौपाई १३८२
एहि बिधि जनम करम हरि केरे। सुंदर सुखद बिचित्र घनेरे।।
चौपाई १३८३
कलप कलप प्रति प्रभु अवतरहीं। चारु चरित नानाबिधि करहीं।।
चौपाई १३८४
तब तब कथा मुनीसन्ह गाई। परम पुनीत प्रबंध बनाई।।
चौपाई १३८५
बिबिध प्रसंग अनूप बखाने। करहिं न सुनि आचरजु सयाने।।
चौपाई १३८६
हरि अनंत हरिकथा अनंता। कहहिं सुनहिं बहुबिधि सब संता।।
चौपाई १३८७
रामचंद्र के चरित सुहाए। कलप कोटि लगि जाहिं न गाए।।
चौपाई १३८८
यह प्रसंग मैं कहा भवानी। हरिमायाँ मोहहिं मुनि ग्यानी।।
चौपाई १३८९
प्रभु कौतुकी प्रनत हितकारी।।सेवत सुलभ सकल दुख हारी।।
दोहा १४०
सुर नर मुनि कोउ नाहिं जेहि न मोह माया प्रबल।। अस बिचारि मन माहिं भजिअ महामाया पतिहि।।
चौपाई १३९१
अपर हेतु सुनु सैलकुमारी। कहउँ बिचित्र कथा बिस्तारी।।
चौपाई १३९२
जेहि कारन अज अगुन अरूपा। ब्रह्म भयउ कोसलपुर भूपा।।
चौपाई १३९३
जो प्रभु बिपिन फिरत तुम्ह देखा। बंधु समेत धरें मुनिबेषा।।
चौपाई १३९४
जासु चरित अवलोकि भवानी। सती सरीर रहिहु बौरानी।।
चौपाई १३९५
अजहुँ न छाया मिटति तुम्हारी। तासु चरित सुनु भ्रम रुज हारी।।
चौपाई १३९६
लीला कीन्हि जो तेहिं अवतारा। सो सब कहिहउँ मति अनुसारा।।
चौपाई १३९७
भरद्वाज सुनि संकर बानी। सकुचि सप्रेम उमा मुसकानी।।
चौपाई १३९८
लगे बहुरि बरने बृषकेतू। सो अवतार भयउ जेहि हेतू।।
दोहा १४१
सो मैं तुम्ह सन कहउँ सबु सुनु मुनीस मन लाई।। राम कथा कलि मल हरनि मंगल करनि सुहाइ।।
चौपाई १४००
स्वायंभू मनु अरु सतरूपा। जिन्ह तें भै नरसृष्टि अनूपा।।
चौपाई १४०१
दंपति धरम आचरन नीका। अजहुँ गाव श्रुति जिन्ह कै लीका।।
चौपाई १४०२
नृप उत्तानपाद सुत तासू। ध्रुव हरि भगत भयउ सुत जासू।।
चौपाई १४०३
लघु सुत नाम प्रिय्रब्रत ताही। बेद पुरान प्रसंसहि जाही।।
चौपाई १४०४
देवहूति पुनि तासु कुमारी। जो मुनि कर्दम कै प्रिय नारी।।
चौपाई १४०५
आदिदेव प्रभु दीनदयाला। जठर धरेउ जेहिं कपिल कृपाला।।
चौपाई १४०६
सांख्य सास्त्र जिन्ह प्रगट बखाना। तत्व बिचार निपुन भगवाना।।
चौपाई १४०७
तेहिं मनु राज कीन्ह बहु काला। प्रभु आयसु सब बिधि प्रतिपाला।।
दोहा १४२
होइ न बिषय बिराग भवन बसत भा चौथपन। हृदयँ बहुत दुख लाग जनम गयउ हरिभगति बिनु।।
चौपाई १४०९
बरबस राज सुतहि तब दीन्हा। नारि समेत गवन बन कीन्हा।।
चौपाई १४१०
तीरथ बर नैमिष बिख्याता। अति पुनीत साधक सिधि दाता।।
चौपाई १४११
बसहिं तहाँ मुनि सिद्ध समाजा। तहँ हियँ हरषि चलेउ मनु राजा।।
चौपाई १४१२
पंथ जात सोहहिं मतिधीरा। ग्यान भगति जनु धरें सरीरा।।
चौपाई १४१३
पहुँचे जाइ धेनुमति तीरा। हरषि नहाने निरमल नीरा।।
चौपाई १४१४
आए मिलन सिद्ध मुनि ग्यानी। धरम धुरंधर नृपरिषि जानी।।
चौपाई १४१५
जहँ जँह तीरथ रहे सुहाए। मुनिन्ह सकल सादर करवाए।।
चौपाई १४१६
कृस सरीर मुनिपट परिधाना। सत समाज नित सुनहिं पुराना ।
दोहा १४३
द्वादस अच्छर मंत्र पुनि जपहिं सहित अनुराग। बासुदेव पद पंकरुह दंपति मन अति लाग।।
चौपाई १४१८
करहिं अहार साक फल कंदा। सुमिरहिं ब्रह्म सच्चिदानंदा।।
चौपाई १४१९
पुनि हरि हेतु करन तप लागे। बारि अधार मूल फल त्यागे।।
चौपाई १४२०
उर अभिलाष निंरंतर होई। देखअ नयन परम प्रभु सोई।।
चौपाई १४२१
अगुन अखंड अनंत अनादी। जेहि चिंतहिं परमारथबादी।।
चौपाई १४२२
नेति नेति जेहि बेद निरूपा। निजानंद निरुपाधि अनूपा।।
चौपाई १४२३
संभु बिरंचि बिष्नु भगवाना। उपजहिं जासु अंस तें नाना।।
चौपाई १४२४
ऐसेउ प्रभु सेवक बस अहई। भगत हेतु लीलातनु गहई।।
चौपाई १४२५
जौं यह बचन सत्य श्रुति भाषा। तौ हमार पूजहि अभिलाषा।।
दोहा १४४
एहि बिधि बीतें बरष षट सहस बारि आहार। संबत सप्त सहस्त्र पुनि रहे समीर अधार।।
चौपाई १४२७
बरष सहस दस त्यागेउ सोऊ। ठाढ़े रहे एक पद दोऊ।।
चौपाई १४२८
बिधि हरि तप देखि अपारा। मनु समीप आए बहु बारा।।
चौपाई १४२९
मागहु बर बहु भाँति लोभाए। परम धीर नहिं चलहिं चलाए।।
चौपाई १४३०
अस्थिमात्र होइ रहे सरीरा। तदपि मनाग मनहिं नहिं पीरा।।
चौपाई १४३१
प्रभु सर्बग्य दास निज जानी। गति अनन्य तापस नृप रानी।।
चौपाई १४३२
मागु मागु बरु भै नभ बानी। परम गभीर कृपामृत सानी।।
चौपाई १४३३
मृतक जिआवनि गिरा सुहाई। श्रबन रंध्र होइ उर जब आई।।
चौपाई १४३४
ह्रष्टपुष्ट तन भए सुहाए। मानहुँ अबहिं भवन ते आए।।
दोहा १४५
श्रवन सुधा सम बचन सुनि पुलक प्रफुल्लित गात। बोले मनु करि दंडवत प्रेम न हृदयँ समात।।
चौपाई १४३६
सुनु सेवक सुरतरु सुरधेनु। बिधि हरि हर बंदित पद रेनू।।
चौपाई १४३७
सेवत सुलभ सकल सुख दायक। प्रनतपाल सचराचर नायक।।
चौपाई १४३८
जौं अनाथ हित हम पर नेहू। तौ प्रसन्न होइ यह बर देहू।।
चौपाई १४३९
जो सरूप बस सिव मन माहीं। जेहि कारन मुनि जतन कराहीं।।
चौपाई १४४०
जो भुसुंडि मन मानस हंसा। सगुन अगुन जेहि निगम प्रसंसा।।
चौपाई १४४१
देखहिं हम सो रूप भरि लोचन। कृपा करहु प्रनतारति मोचन।।
चौपाई १४४२
दंपति बचन परम प्रिय लागे। मुदुल बिनीत प्रेम रस पागे।।
चौपाई १४४३
भगत बछल प्रभु कृपानिधाना। बिस्वबास प्रगटे भगवाना।।
दोहा १४६
नील सरोरुह नील मनि नील नीरधर स्याम। लाजहिं तन सोभा निरखि कोटि कोटि सत काम।।
चौपाई १४४५
सरद मयंक बदन छबि सींवा। चारु कपोल चिबुक दर ग्रीवा।।
चौपाई १४४६
अधर अरुन रद सुंदर नासा। बिधु कर निकर बिनिंदक हासा।।
चौपाई १४४७
नव अबुंज अंबक छबि नीकी। चितवनि ललित भावँती जी की।।
चौपाई १४४८
भुकुटि मनोज चाप छबि हारी। तिलक ललाट पटल दुतिकारी।।
चौपाई १४४९
कुंडल मकर मुकुट सिर भ्राजा। कुटिल केस जनु मधुप समाजा।।
चौपाई १४५०
उर श्रीबत्स रुचिर बनमाला। पदिक हार भूषन मनिजाला।।
चौपाई १४५१
केहरि कंधर चारु जनेउ। बाहु बिभूषन सुंदर तेऊ।।
चौपाई १४५२
करि कर सरि सुभग भुजदंडा। कटि निषंग कर सर कोदंडा।।
दोहा १४७
तडित बिनिंदक पीत पट उदर रेख बर तीनि।। नाभि मनोहर लेति जनु जमुन भवँर छबि छीनि।।
चौपाई १४५४
पद राजीव बरनि नहि जाहीं। मुनि मन मधुप बसहिं जेन्ह माहीं।।
चौपाई १४५५
बाम भाग सोभति अनुकूला। आदिसक्ति छबिनिधि जगमूला।।
चौपाई १४५६
जासु अंस उपजहिं गुनखानी। अगनित लच्छि उमा ब्रह्मानी।।
चौपाई १४५७
भृकुटि बिलास जासु जग होई। राम बाम दिसि सीता सोई।।
चौपाई १४५८
छबिसमुद्र हरि रूप बिलोकी। एकटक रहे नयन पट रोकी।।
चौपाई १४५९
चितवहिं सादर रूप अनूपा। तृप्ति न मानहिं मनु सतरूपा।।
चौपाई १४६०
हरष बिबस तन दसा भुलानी। परे दंड इव गहि पद पानी।।
चौपाई १४६१
सिर परसे प्रभु निज कर कंजा। तुरत उठाए करुनापुंजा।।
दोहा १४८
बोले कृपानिधान पुनि अति प्रसन्न मोहि जानि। मागहु बर जोइ भाव मन महादानि अनुमानि।।
चौपाई १४६३
सुनि प्रभु बचन जोरि जुग पानी। धरि धीरजु बोली मृदु बानी।।
चौपाई १४६४
नाथ देखि पद कमल तुम्हारे। अब पूरे सब काम हमारे।।
चौपाई १४६५
एक लालसा बड़ि उर माही। सुगम अगम कहि जात सो नाहीं।।
चौपाई १४६६
तुम्हहि देत अति सुगम गोसाईं। अगम लाग मोहि निज कृपनाईं।।
चौपाई १४६७
जथा दरिद्र बिबुधतरु पाई। बहु संपति मागत सकुचाई।।
चौपाई १४६८
तासु प्रभा जान नहिं सोई। तथा हृदयँ मम संसय होई।।
चौपाई १४६९
सो तुम्ह जानहु अंतरजामी। पुरवहु मोर मनोरथ स्वामी।।
चौपाई १४७०
सकुच बिहाइ मागु नृप मोहि। मोरें नहिं अदेय कछु तोही।।
दोहा १४९
दानि सिरोमनि कृपानिधि नाथ कहउँ सतिभाउ।। चाहउँ तुम्हहि समान सुत प्रभु सन कवन दुराउ।।
चौपाई १४७२
देखि प्रीति सुनि बचन अमोले। एवमस्तु करुनानिधि बोले।।
चौपाई १४७३
आपु सरिस खोजौं कहँ जाई। नृप तव तनय होब मैं आई।।
चौपाई १४७४
सतरूपहि बिलोकि कर जोरें। देबि मागु बरु जो रुचि तोरे।।
चौपाई १४७५
जो बरु नाथ चतुर नृप मागा। सोइ कृपाल मोहि अति प्रिय लागा।।
चौपाई १४७६
प्रभु परंतु सुठि होति ढिठाई। जदपि भगत हित तुम्हहि सोहाई।।
चौपाई १४७७
तुम्ह ब्रह्मादि जनक जग स्वामी। ब्रह्म सकल उर अंतरजामी।।
चौपाई १४७८
अस समुझत मन संसय होई। कहा जो प्रभु प्रवान पुनि सोई।।
चौपाई १४७९
जे निज भगत नाथ तव अहहीं। जो सुख पावहिं जो गति लहहीं।।
दोहा १५०
सोइ सुख सोइ गति सोइ भगति सोइ निज चरन सनेहु।। सोइ बिबेक सोइ रहनि प्रभु हमहि कृपा करि देहु।।
चौपाई १४८१
सुनु मृदु गूढ़ रुचिर बर रचना। कृपासिंधु बोले मृदु बचना।।
चौपाई १४८२
जो कछु रुचि तुम्हेर मन माहीं। मैं सो दीन्ह सब संसय नाहीं।।
चौपाई १४८३
मातु बिबेक अलोकिक तोरें। कबहुँ न मिटिहि अनुग्रह मोरें ।
चौपाई १४८४
बंदि चरन मनु कहेउ बहोरी। अवर एक बिनति प्रभु मोरी।।
चौपाई १४८५
सुत बिषइक तव पद रति होऊ। मोहि बड़ मूढ़ कहै किन कोऊ।।
चौपाई १४८६
मनि बिनु फनि जिमि जल बिनु मीना। मम जीवन तिमि तुम्हहि अधीना।।
चौपाई १४८७
अस बरु मागि चरन गहि रहेऊ। एवमस्तु करुनानिधि कहेऊ।।
चौपाई १४८८
अब तुम्ह मम अनुसासन मानी। बसहु जाइ सुरपति रजधानी।।
सोरठा १५१
तहँ करि भोग बिसाल तात गउँ कछु काल पुनि। होइहहु अवध भुआल तब मैं होब तुम्हार सुत।।
चौपाई १४९०
इच्छामय नरबेष सँवारें। होइहउँ प्रगट निकेत तुम्हारे।।
चौपाई १४९१
अंसन्ह सहित देह धरि ताता। करिहउँ चरित भगत सुखदाता।।
चौपाई १४९२
जे सुनि सादर नर बड़भागी। भव तरिहहिं ममता मद त्यागी।।
चौपाई १४९३
आदिसक्ति जेहिं जग उपजाया। सोउ अवतरिहि मोरि यह माया।।
चौपाई १४९४
पुरउब मैं अभिलाष तुम्हारा। सत्य सत्य पन सत्य हमारा।।
चौपाई १४९५
पुनि पुनि अस कहि कृपानिधाना। अंतरधान भए भगवाना।।
चौपाई १४९६
दंपति उर धरि भगत कृपाला। तेहिं आश्रम निवसे कछु काला।।
चौपाई १४९७
समय पाइ तनु तजि अनयासा। जाइ कीन्ह अमरावति बासा।।
दोहा १५२
यह इतिहास पुनीत अति उमहि कही बृषकेतु। भरद्वाज सुनु अपर पुनि राम जनम कर हेतु।।
चौपाई १४९९
सुनु मुनि कथा पुनीत पुरानी। जो गिरिजा प्रति संभु बखानी।।
चौपाई १५००
बिस्व बिदित एक कैकय देसू। सत्यकेतु तहँ बसइ नरेसू।।
चौपाई १५०१
धरम धुरंधर नीति निधाना। तेज प्रताप सील बलवाना।।
चौपाई १५०२
तेहि कें भए जुगल सुत बीरा। सब गुन धाम महा रनधीरा।।
चौपाई १५०३
राज धनी जो जेठ सुत आही। नाम प्रतापभानु अस ताही।।
चौपाई १५०४
अपर सुतहि अरिमर्दन नामा। भुजबल अतुल अचल संग्रामा।।
चौपाई १५०५
भाइहि भाइहि परम समीती। सकल दोष छल बरजित प्रीती।।
चौपाई १५०६
जेठे सुतहि राज नृप दीन्हा। हरि हित आपु गवन बन कीन्हा।।
दोहा १५३
जब प्रतापरबि भयउ नृप फिरी दोहाई देस। प्रजा पाल अति बेदबिधि कतहुँ नहीं अघ लेस।।
चौपाई १५०८
नृप हितकारक सचिव सयाना। नाम धरमरुचि सुक्र समाना।।
चौपाई १५०९
सचिव सयान बंधु बलबीरा। आपु प्रतापपुंज रनधीरा।।
चौपाई १५१०
सेन संग चतुरंग अपारा। अमित सुभट सब समर जुझारा।।
चौपाई १५११
सेन बिलोकि राउ हरषाना। अरु बाजे गहगहे निसाना।।
चौपाई १५१२
बिजय हेतु कटकई बनाई। सुदिन साधि नृप चलेउ बजाई।।
चौपाई १५१३
जँह तहँ परीं अनेक लराईं। जीते सकल भूप बरिआई।।
चौपाई १५१४
सप्त दीप भुजबल बस कीन्हे। लै लै दंड छाड़ि नृप दीन्हें।।
चौपाई १५१५
सकल अवनि मंडल तेहि काला। एक प्रतापभानु महिपाला।।
दोहा १५४
स्वबस बिस्व करि बाहुबल निज पुर कीन्ह प्रबेसु। अरथ धरम कामादि सुख सेवइ समयँ नरेसु।।
चौपाई १५१७
भूप प्रतापभानु बल पाई। कामधेनु भै भूमि सुहाई।।
चौपाई १५१८
सब दुख बरजित प्रजा सुखारी। धरमसील सुंदर नर नारी।।
चौपाई १५१९
सचिव धरमरुचि हरि पद प्रीती। नृप हित हेतु सिखव नित नीती।।
चौपाई १५२०
गुर सुर संत पितर महिदेवा। करइ सदा नृप सब कै सेवा।।
चौपाई १५२१
भूप धरम जे बेद बखाने। सकल करइ सादर सुख माने।।
चौपाई १५२२
दिन प्रति देह बिबिध बिधि दाना। सुनहु सास्त्र बर बेद पुराना।।
चौपाई १५२३
नाना बापीं कूप तड़ागा। सुमन बाटिका सुंदर बागा।।
चौपाई १५२४
बिप्रभवन सुरभवन सुहाए। सब तीरथन्ह बिचित्र बनाए।।
दोहा १५५
जँह लगि कहे पुरान श्रुति एक एक सब जाग। बार सहस्त्र सहस्त्र नृप किए सहित अनुराग।।
चौपाई १५२६
हृदयँ न कछु फल अनुसंधाना। भूप बिबेकी परम सुजाना।।
चौपाई १५२७
करइ जे धरम करम मन बानी। बासुदेव अर्पित नृप ग्यानी।।
चौपाई १५२८
चढ़ि बर बाजि बार एक राजा। मृगया कर सब साजि समाजा।।
चौपाई १५२९
बिंध्याचल गभीर बन गयऊ। मृग पुनीत बहु मारत भयऊ।।
चौपाई १५३०
फिरत बिपिन नृप दीख बराहू। जनु बन दुरेउ ससिहि ग्रसि राहू।।
चौपाई १५३१
बड़ बिधु नहि समात मुख माहीं। मनहुँ क्रोधबस उगिलत नाहीं।।
चौपाई १५३२
कोल कराल दसन छबि गाई। तनु बिसाल पीवर अधिकाई।।
चौपाई १५३३
घुरुघुरात हय आरौ पाएँ। चकित बिलोकत कान उठाएँ।।
दोहा १५६
नील महीधर सिखर सम देखि बिसाल बराहु। चपरि चलेउ हय सुटुकि नृप हाँकि न होइ निबाहु।।
चौपाई १५३५
आवत देखि अधिक रव बाजी। चलेउ बराह मरुत गति भाजी।।
चौपाई १५३६
तुरत कीन्ह नृप सर संधाना। महि मिलि गयउ बिलोकत बाना।।
चौपाई १५३७
तकि तकि तीर महीस चलावा। करि छल सुअर सरीर बचावा।।
चौपाई १५३८
प्रगटत दुरत जाइ मृग भागा। रिस बस भूप चलेउ संग लागा।।
चौपाई १५३९
गयउ दूरि घन गहन बराहू। जहँ नाहिन गज बाजि निबाहू।।
चौपाई १५४०
अति अकेल बन बिपुल कलेसू। तदपि न मृग मग तजइ नरेसू।।
चौपाई १५४१
कोल बिलोकि भूप बड़ धीरा। भागि पैठ गिरिगुहाँ गभीरा।।
चौपाई १५४२
अगम देखि नृप अति पछिताई। फिरेउ महाबन परेउ भुलाई।।
दोहा १५७
खेद खिन्न छुद्धित तृषित राजा बाजि समेत। खोजत ब्याकुल सरित सर जल बिनु भयउ अचेत।।
चौपाई १५४४
फिरत बिपिन आश्रम एक देखा। तहँ बस नृपति कपट मुनिबेषा।।
चौपाई १५४५
जासु देस नृप लीन्ह छड़ाई। समर सेन तजि गयउ पराई।।
चौपाई १५४६
समय प्रतापभानु कर जानी। आपन अति असमय अनुमानी।।
चौपाई १५४७
गयउ न गृह मन बहुत गलानी। मिला न राजहि नृप अभिमानी।।
चौपाई १५४८
रिस उर मारि रंक जिमि राजा। बिपिन बसइ तापस कें साजा।।
चौपाई १५४९
तासु समीप गवन नृप कीन्हा। यह प्रतापरबि तेहि तब चीन्हा।।
चौपाई १५५०
राउ तृषित नहि सो पहिचाना। देखि सुबेष महामुनि जाना।।
चौपाई १५५१
उतरि तुरग तें कीन्ह प्रनामा। परम चतुर न कहेउ निज नामा।।
दोहा १५८
भूपति तृषित बिलोकि तेहिं सरबरु दीन्ह देखाइ। मज्जन पान समेत हय कीन्ह नृपति हरषाइ।।
चौपाई १५५३
गै श्रम सकल सुखी नृप भयऊ। निज आश्रम तापस लै गयऊ।।
चौपाई १५५४
आसन दीन्ह अस्त रबि जानी। पुनि तापस बोलेउ मृदु बानी।।
चौपाई १५५५
को तुम्ह कस बन फिरहु अकेलें। सुंदर जुबा जीव परहेलें।।
चौपाई १५५६
चक्रबर्ति के लच्छन तोरें। देखत दया लागि अति मोरें।।
चौपाई १५५७
नाम प्रतापभानु अवनीसा। तासु सचिव मैं सुनहु मुनीसा।।
चौपाई १५५८
फिरत अहेरें परेउँ भुलाई। बडे भाग देखउँ पद आई।।
चौपाई १५५९
हम कहँ दुर्लभ दरस तुम्हारा। जानत हौं कछु भल होनिहारा।।
चौपाई १५६०
कह मुनि तात भयउ अँधियारा। जोजन सत्तरि नगरु तुम्हारा।।
दोहा १५९क
निसा घोर गम्भीर बन पंथ न सुनहु सुजान। बसहु आजु अस जानि तुम्ह जाएहु होत बिहान।।
दोहा १६०
तुलसी जसि भवतब्यता तैसी मिलइ सहाइ।
आपुनु आवइ ताहि पै ताहि तहाँलै जाइ ॥
चौपाई १५६३
भलेहिं नाथ आयसु धरि सीसा। बाँधि तुरग तरु बैठ महीसा।।
चौपाई १५६४
नृप बहु भाँती प्रसंसेउ ताही। चरन बंदी निज भाग्य सराही।।
चौपाई १५६५
पुनि बोले मृदु गिरा सुहाई। जानि पिता प्रभु करउँ ढिठाई।।
चौपाई १५६६
मोहि मुनीस सुत सेवक जानी। नाथ नाम निज कहहु बखानी।।
चौपाई १५६७
तेहि न जान नृप नृपहि सो जाना। भूप सुह्रद सो कपट सयाना।।
चौपाई १५६८
बैरी पुनि छत्री पुनि राजा। छल बल कीन्ह चहइ निज काजा।।
चौपाई १५६९
समुझि राजसुख दुखित अराती। अवाँ अनल इव सुलगइ छाती।।
चौपाई १५७०
सरल बचन नृप के सुनि काना। बयर सँभारि हृदयँ हरषाना।।
दोहा १६०
कपट बोरि बानी मृदुल बोलेउ जुगुति समेत। नाम हमार भिखारि अब निर्धन रहित निकेति।।
चौपाई १५७२
कह नृप जे बिग्यान निधाना। तुम्ह सारिखे गलित अभिमाना।।
चौपाई १५७३
सदा रहहि अपनपौ दुराएँ। सब बिधि कुसल कुबेष बनाएँ।।
चौपाई १५७४
तेहि तें कहहि संत श्रुति टेरें। परम अकिंचन प्रिय हरि केरें।।
चौपाई १५७५
तुम्ह सम अधन भिखारि अगेहा। होत बिरंचि सिवहि संदेहा।।
चौपाई १५७६
जोसि सोसि तव चरन नमामी। मो पर कृपा करिअ अब स्वामी।।
चौपाई १५७७
सहज प्रीति भूपति कै देखी। आपु बिषय बिस्वास बिसेषी।।
चौपाई १५७८
सब प्रकार राजहि अपनाई। बोलेउ अधिक सनेह जनाई।।
चौपाई १५७९
सुनु सतिभाउ कहउँ महिपाला। इहाँ बसत बीते बहु काला।।
दोहा १६१क
अब लगि मोहि न मिलेउ कोउ मैं न जनावउँ काहु। लोकमान्यता अनल सम कर तप कानन दाहु।।
दोहा १६१ख
तुलसी देखि सुबेषु भूलहिं मूढ़ न चतुर नर। सुंदर केकिहि पेखु बचन सुधा सम असन अहि।।
चौपाई १५८२
तातें गुपुत रहउँ जग माहीं। हरि तजि किमपि प्रयोजन नाहीं।।
चौपाई १५८३
प्रभु जानत सब बिनहिं जनाएँ। कहहु कवनि सिधि लोक रिझाएँ।।
चौपाई १५८४
तुम्ह सुचि सुमति परम प्रिय मोरें। प्रीति प्रतीति मोहि पर तोरें।।
चौपाई १५८५
अब जौं तात दुरावउँ तोही। दारुन दोष घटइ अति मोही।।
चौपाई १५८६
जिमि जिमि तापसु कथइ उदासा। तिमि तिमि नृपहि उपज बिस्वासा।।
चौपाई १५८७
देखा स्वबस कर्म मन बानी। तब बोला तापस बगध्यानी।।
चौपाई १५८८
नाम हमार एकतनु भाई। सुनि नृप बोले पुनि सिरु नाई।।
चौपाई १५८९
कहहु नाम कर अरथ बखानी। मोहि सेवक अति आपन जानी।।
दोहा १६२
आदिसृष्टि उपजी जबहिं तब उतपति भै मोरि। नाम एकतनु हेतु तेहि देह न धरी बहोरि।।
चौपाई १५९१
जनि आचरुज करहु मन माहीं। सुत तप तें दुर्लभ कछु नाहीं।।
चौपाई १५९२
तपबल तें जग सृजइ बिधाता। तपबल बिष्नु भए परित्राता।।
चौपाई १५९३
तपबल संभु करहिं संघारा। तप तें अगम न कछु संसारा।।
चौपाई १५९४
भयउ नृपहि सुनि अति अनुरागा। कथा पुरातन कहै सो लागा।।
चौपाई १५९५
करम धरम इतिहास अनेका। करइ निरूपन बिरति बिबेका।।
चौपाई १५९६
उदभव पालन प्रलय कहानी। कहेसि अमित आचरज बखानी।।
चौपाई १५९७
सुनि महिप तापस बस भयऊ। आपन नाम कहत तब लयऊ।।
चौपाई १५९८
कह तापस नृप जानउँ तोही। कीन्हेहु कपट लाग भल मोही।।
दोहा १६३
सुनु महीस असि नीति जहँ तहँ नाम न कहहिं नृप। मोहि तोहि पर अति प्रीति सोइ चतुरता बिचारि तव।।
चौपाई १६००
नाम तुम्हार प्रताप दिनेसा। सत्यकेतु तव पिता नरेसा।।
चौपाई १६०१
गुर प्रसाद सब जानिअ राजा। कहिअ न आपन जानि अकाजा।।
चौपाई १६०२
देखि तात तव सहज सुधाई। प्रीति प्रतीति नीति निपुनाई।।
चौपाई १६०३
उपजि परि ममता मन मोरें। कहउँ कथा निज पूछे तोरें।।
चौपाई १६०४
अब प्रसन्न मैं संसय नाहीं। मागु जो भूप भाव मन माहीं।।
चौपाई १६०५
सुनि सुबचन भूपति हरषाना। गहि पद बिनय कीन्हि बिधि नाना।।
चौपाई १६०६
कृपासिंधु मुनि दरसन तोरें। चारि पदारथ करतल मोरें।।
चौपाई १६०७
प्रभुहि तथापि प्रसन्न बिलोकी। मागि अगम बर होउँ असोकी।।
दोहा १६४
जरा मरन दुख रहित तनु समर जितै जनि कोउ। एकछत्र रिपुहीन महि राज कलप सत होउ।।
चौपाई १६०९
कह तापस नृप ऐसेइ होऊ। कारन एक कठिन सुनु सोऊ।।
चौपाई १६१०
कालउ तुअ पद नाइहि सीसा। एक बिप्रकुल छाड़ि महीसा।।
चौपाई १६११
तपबल बिप्र सदा बरिआरा। तिन्ह के कोप न कोउ रखवारा।।
चौपाई १६१२
जौं बिप्रन्ह सब करहु नरेसा। तौ तुअ बस बिधि बिष्नु महेसा।।
चौपाई १६१३
चल न ब्रह्मकुल सन बरिआई। सत्य कहउँ दोउ भुजा उठाई।।
चौपाई १६१४
बिप्र श्राप बिनु सुनु महिपाला। तोर नास नहि कवनेहुँ काला।।
चौपाई १६१५
हरषेउ राउ बचन सुनि तासू। नाथ न होइ मोर अब नासू।।
चौपाई १६१६
तव प्रसाद प्रभु कृपानिधाना। मो कहुँ सर्ब काल कल्याना।।
दोहा १६५
एवमस्तु कहि कपटमुनि बोला कुटिल बहोरि। मिलब हमार भुलाब निज कहहु त हमहि न खोरि।।
चौपाई १६१८
तातें मै तोहि बरजउँ राजा। कहें कथा तव परम अकाजा।।
चौपाई १६१९
छठें श्रवन यह परत कहानी। नास तुम्हार सत्य मम बानी।।
चौपाई १६२०
यह प्रगटें अथवा द्विजश्रापा। नास तोर सुनु भानुप्रतापा।।
चौपाई १६२१
आन उपायँ निधन तव नाहीं। जौं हरि हर कोपहिं मन माहीं।।
चौपाई १६२२
सत्य नाथ पद गहि नृप भाषा। द्विज गुर कोप कहहु को राखा।।
चौपाई १६२३
राखइ गुर जौं कोप बिधाता। गुर बिरोध नहिं कोउ जग त्राता।।
चौपाई १६२४
जौं न चलब हम कहे तुम्हारें। होउ नास नहिं सोच हमारें।।
चौपाई १६२५
एकहिं डर डरपत मन मोरा। प्रभु महिदेव श्राप अति घोरा।।
दोहा १६६
होहिं बिप्र बस कवन बिधि कहहु कृपा करि सोउ। तुम्ह तजि दीनदयाल निज हितू न देखउँ कोउँ।।
चौपाई १६२७
सुनु नृप बिबिध जतन जग माहीं। कष्टसाध्य पुनि होहिं कि नाहीं।।
चौपाई १६२८
अहइ एक अति सुगम उपाई। तहाँ परंतु एक कठिनाई।।
चौपाई १६२९
मम आधीन जुगुति नृप सोई। मोर जाब तव नगर न होई।।
चौपाई १६३०
आजु लगें अरु जब तें भयऊँ। काहू के गृह ग्राम न गयऊँ।।
चौपाई १६३१
जौं न जाउँ तव होइ अकाजू। बना आइ असमंजस आजू।।
चौपाई १६३२
सुनि महीस बोलेउ मृदु बानी। नाथ निगम असि नीति बखानी।।
चौपाई १६३३
बड़े सनेह लघुन्ह पर करहीं। गिरि निज सिरनि सदा तृन धरहीं।।
चौपाई १६३४
जलधि अगाध मौलि बह फेनू। संतत धरनि धरत सिर रेनू।।
दोहा १६७
अस कहि गहे नरेस पद स्वामी होहु कृपाल। मोहि लागि दुख सहिअ प्रभु सज्जन दीनदयाल।।
चौपाई १६३६
जानि नृपहि आपन आधीना। बोला तापस कपट प्रबीना।।
चौपाई १६३७
सत्य कहउँ भूपति सुनु तोही। जग नाहिन दुर्लभ कछु मोही।।
चौपाई १६३८
अवसि काज मैं करिहउँ तोरा। मन तन बचन भगत तैं मोरा।।
चौपाई १६३९
जोग जुगुति तप मंत्र प्रभाऊ। फलइ तबहिं जब करिअ दुराऊ।।
चौपाई १६४०
जौं नरेस मैं करौं रसोई। तुम्ह परुसहु मोहि जान न कोई।।
चौपाई १६४१
अन्न सो जोइ जोइ भोजन करई। सोइ सोइ तव आयसु अनुसरई।।
चौपाई १६४२
पुनि तिन्ह के गृह जेवँइ जोऊ। तव बस होइ भूप सुनु सोऊ।।
चौपाई १६४३
जाइ उपाय रचहु नृप एहू। संबत भरि संकलप करेहू।।
दोहा १६८
नित नूतन द्विज सहस सत बरेहु सहित परिवार। मैं तुम्हरे संकलप लगि दिनहिंकरिब जेवनार।।
चौपाई १६४५
एहि बिधि भूप कष्ट अति थोरें। होइहहिं सकल बिप्र बस तोरें।।
चौपाई १६४६
करिहहिं बिप्र होम मख सेवा। तेहिं प्रसंग सहजेहिं बस देवा।।
चौपाई १६४७
और एक तोहि कहऊँ लखाऊ। मैं एहि बेष न आउब काऊ।।
चौपाई १६४८
तुम्हरे उपरोहित कहुँ राया। हरि आनब मैं करि निज माया।।
चौपाई १६४९
तपबल तेहि करि आपु समाना। रखिहउँ इहाँ बरष परवाना।।
चौपाई १६५०
मैं धरि तासु बेषु सुनु राजा। सब बिधि तोर सँवारब काजा।।
चौपाई १६५१
गै निसि बहुत सयन अब कीजे। मोहि तोहि भूप भेंट दिन तीजे।।
चौपाई १६५२
मैं तपबल तोहि तुरग समेता। पहुँचेहउँ सोवतहि निकेता।।
दोहा १६९
मैं आउब सोइ बेषु धरि पहिचानेहु तब मोहि। जब एकांत बोलाइ सब कथा सुनावौं तोहि।।
चौपाई १६५४
सयन कीन्ह नृप आयसु मानी। आसन जाइ बैठ छलग्यानी।।
चौपाई १६५५
श्रमित भूप निद्रा अति आई। सो किमि सोव सोच अधिकाई।।
चौपाई १६५६
कालकेतु निसिचर तहँ आवा। जेहिं सूकर होइ नृपहि भुलावा।।
चौपाई १६५७
परम मित्र तापस नृप केरा। जानइ सो अति कपट घनेरा।।
चौपाई १६५८
तेहि के सत सुत अरु दस भाई। खल अति अजय देव दुखदाई।।
चौपाई १६५९
प्रथमहि भूप समर सब मारे। बिप्र संत सुर देखि दुखारे।।
चौपाई १६६०
तेहिं खल पाछिल बयरु सँभरा। तापस नृप मिलि मंत्र बिचारा।।
चौपाई १६६१
जेहि रिपु छय सोइ रचेन्हि उपाऊ। भावी बस न जान कछु राऊ।।
दोहा १७०
रिपु तेजसी अकेल अपि लघु करि गनिअ न ताहु। अजहुँ देत दुख रबि ससिहि सिर अवसेषित राहु।।
चौपाई १६६३
तापस नृप निज सखहि निहारी। हरषि मिलेउ उठि भयउ सुखारी।।
चौपाई १६६४
मित्रहि कहि सब कथा सुनाई। जातुधान बोला सुख पाई।।
चौपाई १६६५
अब साधेउँ रिपु सुनहु नरेसा। जौं तुम्ह कीन्ह मोर उपदेसा।।
चौपाई १६६६
परिहरि सोच रहहु तुम्ह सोई। बिनु औषध बिआधि बिधि खोई।।
चौपाई १६६७
कुल समेत रिपु मूल बहाई। चौथे दिवस मिलब मैं आई।।
चौपाई १६६८
तापस नृपहि बहुत परितोषी। चला महाकपटी अतिरोषी।।
चौपाई १६६९
भानुप्रतापहि बाजि समेता। पहुँचाएसि छन माझ निकेता।।
चौपाई १६७०
नृपहि नारि पहिं सयन कराई। हयगृहँ बाँधेसि बाजि बनाई।।
दोहा १७१
राजा के उपरोहितहि हरि लै गयउ बहोरि। लै राखेसि गिरि खोह महुँ मायाँ करि मति भोरि।।
चौपाई १६७२
आपु बिरचि उपरोहित रूपा। परेउ जाइ तेहि सेज अनूपा।।
चौपाई १६७३
जागेउ नृप अनभएँ बिहाना। देखि भवन अति अचरजु माना।।
चौपाई १६७४
मुनि महिमा मन महुँ अनुमानी। उठेउ गवँहि जेहि जान न रानी।।
चौपाई १६७५
कानन गयउ बाजि चढ़ि तेहीं। पुर नर नारि न जानेउ केहीं।।
चौपाई १६७६
गएँ जाम जुग भूपति आवा। घर घर उत्सव बाज बधावा।।
चौपाई १६७७
उपरोहितहि देख जब राजा। चकित बिलोकि सुमिरि सोइ काजा।।
चौपाई १६७८
जुग सम नृपहि गए दिन तीनी। कपटी मुनि पद रह मति लीनी।।
चौपाई १६७९
समय जानि उपरोहित आवा। नृपहि मते सब कहि समुझावा।।
दोहा १७२
नृप हरषेउ पहिचानि गुरु भ्रम बस रहा न चेत। बरे तुरत सत सहस बर बिप्र कुटुंब समेत।।
चौपाई १६८१
उपरोहित जेवनार बनाई। छरस चारि बिधि जसि श्रुति गाई।।
चौपाई १६८२
मायामय तेहिं कीन्ह रसोई। बिंजन बहु गनि सकइ न कोई।।
चौपाई १६८३
बिबिध मृगन्ह कर आमिष राँधा। तेहि महुँ बिप्र माँसु खल साँधा।।
चौपाई १६८४
भोजन कहुँ सब बिप्र बोलाए। पद पखारि सादर बैठाए।।
चौपाई १६८५
परुसन जबहिं लाग महिपाला। भै अकासबानी तेहि काला।।
चौपाई १६८६
बिप्रबृंद उठि उठि गृह जाहू। है बड़ि हानि अन्न जनि खाहू।।
चौपाई १६८७
भयउ रसोईं भूसुर माँसू। सब द्विज उठे मानि बिस्वासू।।
चौपाई १६८८
भूप बिकल मति मोहँ भुलानी। भावी बस आव मुख बानी।।
दोहा १७३
बोले बिप्र सकोप तब नहिं कछु कीन्ह बिचार। जाइ निसाचर होहु नृप मूढ़ सहित परिवार।।
चौपाई १६९०
छत्रबंधु तैं बिप्र बोलाई। घालै लिए सहित समुदाई।।
चौपाई १६९१
ईस्वर राखा धरम हमारा। जैहसि तैं समेत परिवारा।।
चौपाई १६९२
संबत मध्य नास तव होऊ। जलदाता न रहिहि कुल कोऊ।।
चौपाई १६९३
नृप सुनि श्राप बिकल अति त्रासा। भै बहोरि बर गिरा अकासा।।
चौपाई १६९४
बिप्रहु श्राप बिचारि न दीन्हा। नहिं अपराध भूप कछु कीन्हा।।
चौपाई १६९५
चकित बिप्र सब सुनि नभबानी। भूप गयउ जहँ भोजन खानी।।
चौपाई १६९६
तहँ न असन नहिं बिप्र सुआरा। फिरेउ राउ मन सोच अपारा।।
चौपाई १६९७
सब प्रसंग महिसुरन्ह सुनाई। त्रसित परेउ अवनीं अकुलाई।।
दोहा १७४
भूपति भावी मिटइ नहिं जदपि न दूषन तोर। किएँ अन्यथा होइ नहिं बिप्रश्राप अति घोर।।
चौपाई १६९९
अस कहि सब महिदेव सिधाए। समाचार पुरलोगन्ह पाए।।
चौपाई १७००
सोचहिं दूषन दैवहि देहीं। बिचरत हंस काग किय जेहीं।।
चौपाई १७०१
उपरोहितहि भवन पहुँचाई। असुर तापसहि खबरि जनाई।।
चौपाई १७०२
तेहिं खल जहँ तहँ पत्र पठाए। सजि सजि सेन भूप सब धाए।।
चौपाई १७०३
घेरेन्हि नगर निसान बजाई। बिबिध भाँति नित होई लराई।।
चौपाई १७०४
जूझे सकल सुभट करि करनी। बंधु समेत परेउ नृप धरनी।।
चौपाई १७०५
सत्यकेतु कुल कोउ नहिं बाँचा। बिप्रश्राप किमि होइ असाँचा।।
चौपाई १७०६
रिपु जिति सब नृप नगर बसाई। निज पुर गवने जय जसु पाई।।
दोहा १७५
भरद्वाज सुनु जाहि जब होइ बिधाता बाम। धूरि मेरुसम जनक जम ताहि ब्यालसम दाम।।।
चौपाई १७०८
काल पाइ मुनि सुनु सोइ राजा। भयउ निसाचर सहित समाजा।।
चौपाई १७०९
दस सिर ताहि बीस भुजदंडा। रावन नाम बीर बरिबंडा।।
चौपाई १७१०
भूप अनुज अरिमर्दन नामा। भयउ सो कुंभकरन बलधामा।।
चौपाई १७११
सचिव जो रहा धरमरुचि जासू। भयउ बिमात्र बंधु लघु तासू।।
चौपाई १७१२
नाम बिभीषन जेहि जग जाना। बिष्नुभगत बिग्यान निधाना।।
चौपाई १७१३
रहे जे सुत सेवक नृप केरे। भए निसाचर घोर घनेरे।।
चौपाई १७१४
कामरूप खल जिनस अनेका। कुटिल भयंकर बिगत बिबेका।।
चौपाई १७१५
कृपा रहित हिंसक सब पापी। बरनि न जाहिं बिस्व परितापी।।
दोहा १७६
उपजे जदपि पुलस्त्यकुल पावन अमल अनूप। तदपि महीसुर श्राप बस भए सकल अघरूप।।
चौपाई १७१७
कीन्ह बिबिध तप तीनिहुँ भाई। परम उग्र नहिं बरनि सो जाई।।
चौपाई १७१८
गयउ निकट तप देखि बिधाता। मागहु बर प्रसन्न मैं ताता।।
चौपाई १७१९
करि बिनती पद गहि दससीसा। बोलेउ बचन सुनहु जगदीसा।।
चौपाई १७२०
हम काहू के मरहिं न मारें। बानर मनुज जाति दुइ बारें।।
चौपाई १७२१
एवमस्तु तुम्ह बड़ तप कीन्हा। मैं ब्रह्माँ मिलि तेहि बर दीन्हा।।
चौपाई १७२२
पुनि प्रभु कुंभकरन पहिं गयऊ। तेहि बिलोकि मन बिसमय भयऊ।।
चौपाई १७२३
जौं एहिं खल नित करब अहारू। होइहि सब उजारि संसारू।।
चौपाई १७२४
सारद प्रेरि तासु मति फेरी। मागेसि नीद मास षट केरी।।
दोहा १७७
गए बिभीषन पास पुनि कहेउ पुत्र बर मागु। तेहिं मागेउ भगवंत पद कमल अमल अनुरागु।।
चौपाई १७२६
तिन्हि देइ बर ब्रह्म सिधाए। हरषित ते अपने गृह आए।।
चौपाई १७२७
मय तनुजा मंदोदरि नामा। परम सुंदरी नारि ललामा।।
चौपाई १७२८
सोइ मयँ दीन्हि रावनहि आनी। होइहि जातुधानपति जानी।।
चौपाई १७२९
हरषित भयउ नारि भलि पाई। पुनि दोउ बंधु बिआहेसि जाई।।
चौपाई १७३०
गिरि त्रिकूट एक सिंधु मझारी। बिधि निर्मित दुर्गम अति भारी।।
चौपाई १७३१
सोइ मय दानवँ बहुरि सँवारा। कनक रचित मनिभवन अपारा।।
चौपाई १७३२
भोगावति जसि अहिकुल बासा। अमरावति जसि सक्रनिवासा।।
चौपाई १७३३
तिन्ह तें अधिक रम्य अति बंका। जग बिख्यात नाम तेहि लंका।।
दोहा १७८क
खाईं सिंधु गभीर अति चारिहुँ दिसि फिरि आव। कनक कोट मनि खचित दृढ़ बरनि न जाइ बनाव।।
दोहा १७८ख
हरिप्रेरित जेहिं कलप जोइ जातुधानपति होइ। सूर प्रतापी अतुलबल दल समेत बस सोइ।।
चौपाई १७३६
रहे तहाँ निसिचर भट भारे। ते सब सुरन्ह समर संघारे।।
चौपाई १७३७
अब तहँ रहहिं सक्र के प्रेरे। रच्छक कोटि जच्छपति केरे।।
चौपाई १७३८
दसमुख कतहुँ खबरि असि पाई। सेन साजि गढ़ घेरेसि जाई।।
चौपाई १७३९
देखि बिकट भट बड़ि कटकाई। जच्छ जीव लै गए पराई।।
चौपाई १७४०
फिरि सब नगर दसानन देखा। गयउ सोच सुख भयउ बिसेषा।।
चौपाई १७४१
सुंदर सहज अगम अनुमानी। कीन्हि तहाँ रावन रजधानी।।
चौपाई १७४२
जेहि जस जोग बाँटि गृह दीन्हे। सुखी सकल रजनीचर कीन्हे।।
चौपाई १७४३
एक बार कुबेर पर धावा। पुष्पक जान जीति लै आवा।।
दोहा १७९
कौतुकहीं कैलास पुनि लीन्हेसि जाइ उठाइ। मनहुँ तौलि निज बाहुबल चला बहुत सुख पाइ।।
चौपाई १७४५
सुख संपति सुत सेन सहाई। जय प्रताप बल बुद्धि बड़ाई।।
चौपाई १७४६
नित नूतन सब बाढ़त जाई। जिमि प्रतिलाभ लोभ अधिकाई।।
चौपाई १७४७
अतिबल कुंभकरन अस भ्राता। जेहि कहुँ नहिं प्रतिभट जग जाता।।
चौपाई १७४८
करइ पान सोवइ षट मासा। जागत होइ तिहुँ पुर त्रासा।।
चौपाई १७४९
जौं दिन प्रति अहार कर सोई। बिस्व बेगि सब चौपट होई।।
चौपाई १७५०
समर धीर नहिं जाइ बखाना। तेहि सम अमित बीर बलवाना।।
चौपाई १७५१
बारिदनाद जेठ सुत तासू। भट महुँ प्रथम लीक जग जासू।।
चौपाई १७५२
जेहि न होइ रन सनमुख कोई। सुरपुर नितहिं परावन होई।।
दोहा १८०
कुमुख अकंपन कुलिसरद धूमकेतु अतिकाय। एक एक जग जीति सक ऐसे सुभट निकाय।।
चौपाई १७५४
कामरूप जानहिं सब माया। सपनेहुँ जिन्ह कें धरम न दाया।।
चौपाई १७५५
दसमुख बैठ सभाँ एक बारा। देखि अमित आपन परिवारा।।
चौपाई १७५६
सुत समूह जन परिजन नाती। गे को पार निसाचर जाती।।
चौपाई १७५७
सेन बिलोकि सहज अभिमानी। बोला बचन क्रोध मद सानी।।
चौपाई १७५८
सुनहु सकल रजनीचर जूथा। हमरे बैरी बिबुध बरूथा।।
चौपाई १७५९
ते सनमुख नहिं करही लराई। देखि सबल रिपु जाहिं पराई।।
चौपाई १७६०
तेन्ह कर मरन एक बिधि होई। कहउँ बुझाइ सुनहु अब सोई।।
चौपाई १७६१
द्विजभोजन मख होम सराधा।।सब कै जाइ करहु तुम्ह बाधा।।
दोहा १८१
छुधा छीन बलहीन सुर सहजेहिं मिलिहहिं आइ। तब मारिहउँ कि छाड़िहउँ भली भाँति अपनाइ।।
चौपाई १७६३
मेघनाद कहुँ पुनि हँकरावा। दीन्ही सिख बलु बयरु बढ़ावा।।
चौपाई १७६४
जे सुर समर धीर बलवाना। जिन्ह कें लरिबे कर अभिमाना।।
चौपाई १७६५
तिन्हहि जीति रन आनेसु बाँधी। उठि सुत पितु अनुसासन काँधी।।
चौपाई १७६६
एहि बिधि सबही अग्या दीन्ही। आपुनु चलेउ गदा कर लीन्ही।।
चौपाई १७६७
चलत दसानन डोलति अवनी। गर्जत गर्भ स्त्रवहिं सुर रवनी।।
चौपाई १७६८
रावन आवत सुनेउ सकोहा। देवन्ह तके मेरु गिरि खोहा।।
चौपाई १७६९
दिगपालन्ह के लोक सुहाए। सूने सकल दसानन पाए।।
चौपाई १७७०
पुनि पुनि सिंघनाद करि भारी। देइ देवतन्ह गारि पचारी।।
चौपाई १७७१
रन मद मत्त फिरइ जग धावा। प्रतिभट खौजत कतहुँ न पावा।।
चौपाई १७७२
रबि ससि पवन बरुन धनधारी। अगिनि काल जम सब अधिकारी।।
चौपाई १७७३
किंनर सिद्ध मनुज सुर नागा। हठि सबही के पंथहिं लागा।।
चौपाई १७७४
ब्रह्मसृष्टि जहँ लगि तनुधारी। दसमुख बसबर्ती नर नारी।।
चौपाई १७७५
आयसु करहिं सकल भयभीता। नवहिं आइ नित चरन बिनीता।।
दोहा १८२क
भुजबल बिस्व बस्य करि राखेसि कोउ न सुतंत्र। मंडलीक मनि रावन राज करइ निज मंत्र।।
दोहा १८२ख
देव जच्छ गंधर्व नर किंनर नाग कुमारि। जीति बरीं निज बाहुबल बहु सुंदर बर नारि।।182ख।।
चौपाई १७७८
इंद्रजीत सन जो कछु कहेऊ। सो सब जनु पहिलेहिं करि रहेऊ।।
चौपाई १७७९
प्रथमहिं जिन्ह कहुँ आयसु दीन्हा। तिन्ह कर चरित सुनहु जो कीन्हा।।
चौपाई १७८०
देखत भीमरूप सब पापी। निसिचर निकर देव परितापी।।
चौपाई १७८१
करहि उपद्रव असुर निकाया। नाना रूप धरहिं करि माया।।
चौपाई १७८२
जेहि बिधि होइ धर्म निर्मूला। सो सब करहिं बेद प्रतिकूला।।
चौपाई १७८३
जेहिं जेहिं देस धेनु द्विज पावहिं। नगर गाउँ पुर आगि लगावहिं।।
चौपाई १७८४
सुभ आचरन कतहुँ नहिं होई। देव बिप्र गुरू मान न कोई।।
चौपाई १७८५
नहिं हरिभगति जग्य तप ग्याना। सपनेहुँ सुनिअ न बेद पुराना।।
पद १८
जप जोग बिरागा तप मख भागा श्रवन सुनइ दससीसा। आपुनु उठि धावइ रहै न पावइ धरि सब घालइ खीसा।। अस भ्रष्ट अचारा भा संसारा धर्म सुनिअ नहि काना। तेहि बहुबिधि त्रासइ देस निकासइ जो कह बेद पुराना।।
दोहा १८३
बरनि न जाइ अनीति घोर निसाचर जो करहिं। हिंसा पर अति प्रीति तिन्ह के पापहि कवनि मिति।।
चौपाई १७८८
बाढ़े खल बहु चोर जुआरा। जे लंपट परधन परदारा।।
चौपाई १७८९
मानहिं मातु पिता नहिं देवा। साधुन्ह सन करवावहिं सेवा।।
चौपाई १७९०
जिन्ह के यह आचरन भवानी। ते जानेहु निसिचर सब प्रानी।।
चौपाई १७९१
अतिसय देखि धर्म कै ग्लानी। परम सभीत धरा अकुलानी।।
चौपाई १७९२
गिरि सरि सिंधु भार नहिं मोही। जस मोहि गरुअ एक परद्रोही।।
चौपाई १७९३
सकल धर्म देखइ बिपरीता। कहि न सकइ रावन भय भीता।।
चौपाई १७९४
धेनु रूप धरि हृदयँ बिचारी। गई तहाँ जहँ सुर मुनि झारी।।
चौपाई १७९५
निज संताप सुनाएसि रोई। काहू तें कछु काज न होई।।
पद १९
सुर मुनि गंधर्बा मिलि करि सर्बा गे बिरंचि के लोका। सँग गोतनुधारी भूमि बिचारी परम बिकल भय सोका।। ब्रह्माँ सब जाना मन अनुमाना मोर कछू न बसाई। जा करि तैं दासी सो अबिनासी हमरेउ तोर सहाई।।
दोहा १८४
धरनि धरहि मन धीर कह बिरंचि हरिपद सुमिरु। जानत जन की पीर प्रभु भंजिहि दारुन बिपति।।
चौपाई १७९८
बैठे सुर सब करहिं बिचारा। कहँ पाइअ प्रभु करिअ पुकारा।।
चौपाई १७९९
पुर बैकुंठ जान कह कोई। कोउ कह पयनिधि बस प्रभु सोई।।
चौपाई १८००
जाके हृदयँ भगति जसि प्रीति। प्रभु तहँ प्रगट सदा तेहिं रीती।।
चौपाई १८०१
तेहि समाज गिरिजा मैं रहेऊँ। अवसर पाइ बचन एक कहेऊँ।।
चौपाई १८०२
हरि ब्यापक सर्बत्र समाना। प्रेम तें प्रगट होहिं मैं जाना।।
चौपाई १८०३
देस काल दिसि बिदिसिहु माहीं। कहहु सो कहाँ जहाँ प्रभु नाहीं।।
चौपाई १८०४
अग जगमय सब रहित बिरागी। प्रेम तें प्रभु प्रगटइ जिमि आगी।।
चौपाई १८०५
मोर बचन सब के मन माना। साधु साधु करि ब्रह्म बखाना।।
दोहा १८५
सुनि बिरंचि मन हरष तन पुलकि नयन बह नीर। अस्तुति करत जोरि कर सावधान मतिधीर।।
पद २०
जय जय सुरनायक जन सुखदायक प्रनतपाल भगवंता। गो द्विज हितकारी जय असुरारी सिधुंसुता प्रिय कंता।। पालन सुर धरनी अद्भुत करनी मरम न जानइ कोई। जो सहज कृपाला दीनदयाला करउ अनुग्रह सोई।। जय जय अबिनासी सब घट बासी ब्यापक परमानंदा। अबिगत गोतीतं चरित पुनीतं मायारहित मुकुंदा।। जेहि लागि बिरागी अति अनुरागी बिगतमोह मुनिबृंदा। निसि बासर ध्यावहिं गुन गन गावहिं जयति सच्चिदानंदा।। जेहिं सृष्टि उपाई त्रिबिध बनाई संग सहाय न दूजा। सो करउ अघारी चिंत हमारी जानिअ भगति न पूजा।। जो भव भय भंजन मुनि मन रंजन गंजन बिपति बरूथा। मन बच क्रम बानी छाड़ि सयानी सरन सकल सुर जूथा।। सारद श्रुति सेषा रिषय असेषा जा कहुँ कोउ नहि जाना। जेहि दीन पिआरे बेद पुकारे द्रवउ सो श्रीभगवाना।। भव बारिधि मंदर सब बिधि सुंदर गुनमंदिर सुखपुंजा। मुनि सिद्ध सकल सुर परम भयातुर नमत नाथ पद कंजा।।
दोहा १८६
जानि सभय सुरभूमि सुनि बचन समेत सनेह। गगनगिरा गंभीर भइ हरनि सोक संदेह।।
चौपाई १८०९
जनि डरपहु मुनि सिद्ध सुरेसा। तुम्हहि लागि धरिहउँ नर बेसा।।
चौपाई १८१०
अंसन्ह सहित मनुज अवतारा। लेहउँ दिनकर बंस उदारा।।
चौपाई १८११
कस्यप अदिति महातप कीन्हा। तिन्ह कहुँ मैं पूरब बर दीन्हा।।
चौपाई १८१२
ते दसरथ कौसल्या रूपा। कोसलपुरीं प्रगट नरभूपा।।
चौपाई १८१३
तिन्ह के गृह अवतरिहउँ जाई। रघुकुल तिलक सो चारिउ भाई।।
चौपाई १८१४
नारद बचन सत्य सब करिहउँ। परम सक्ति समेत अवतरिहउँ।।
चौपाई १८१५
हरिहउँ सकल भूमि गरुआई। निर्भय होहु देव समुदाई।।
चौपाई १८१६
गगन ब्रह्मबानी सुनी काना। तुरत फिरे सुर हृदय जुड़ाना।।
चौपाई १८१७
तब ब्रह्मा धरनिहि समुझावा। अभय भई भरोस जियँ आवा।।
दोहा १८७
निज लोकहि बिरंचि गे देवन्ह इहइ सिखाइ। बानर तनु धरि धरि महि हरि पद सेवहु जाइ।।
चौपाई १८१९
गए देव सब निज निज धामा। भूमि सहित मन कहुँ बिश्रामा ।
चौपाई १८२०
जो कछु आयसु ब्रह्माँ दीन्हा। हरषे देव बिलंब न कीन्हा।।
चौपाई १८२१
बनचर देह धरि छिति माहीं। अतुलित बल प्रताप तिन्ह पाहीं।।
चौपाई १८२२
गिरि तरु नख आयुध सब बीरा। हरि मारग चितवहिं मतिधीरा।।
चौपाई १८२३
गिरि कानन जहँ तहँ भरि पूरी। रहे निज निज अनीक रचि रूरी।।
चौपाई १८२४
यह सब रुचिर चरित मैं भाषा। अब सो सुनहु जो बीचहिं राखा।।
चौपाई १८२५
अवधपुरीं रघुकुलमनि राऊ। बेद बिदित तेहि दसरथ नाऊँ।।
चौपाई १८२६
धरम धुरंधर गुननिधि ग्यानी। हृदयँ भगति मति सारँगपानी।।
दोहा १८८
कौसल्यादि नारि प्रिय सब आचरन पुनीत। पति अनुकूल प्रेम दृढ़ हरि पद कमल बिनीत।।
चौपाई १८२८
एक बार भूपति मन माहीं। भै गलानि मोरें सुत नाहीं।।
चौपाई १८२९
गुर गृह गयउ तुरत महिपाला। चरन लागि करि बिनय बिसाला।।
चौपाई १८३०
निज दुख सुख सब गुरहि सुनायउ। कहि बसिष्ठ बहुबिधि समुझायउ।।
चौपाई १८३१
धरहु धीर होइहहिं सुत चारी। त्रिभुवन बिदित भगत भय हारी।।
चौपाई १८३२
सृंगी रिषहि बसिष्ठ बोलावा। पुत्रकाम सुभ जग्य करावा।।
चौपाई १८३३
भगति सहित मुनि आहुति दीन्हें। प्रगटे अगिनि चरू कर लीन्हें।।
चौपाई १८३४
जो बसिष्ठ कछु हृदयँ बिचारा। सकल काजु भा सिद्ध तुम्हारा।।
चौपाई १८३५
यह हबि बाँटि देहु नृप जाई। जथा जोग जेहि भाग बनाई।।
दोहा १८९
तब अदृस्य भए पावक सकल सभहि समुझाइ।। परमानंद मगन नृप हरष न हृदयँ समाइ।।
चौपाई १८३७
तबहिं रायँ प्रिय नारि बोलाईं। कौसल्यादि तहाँ चलि आई।।
चौपाई १८३८
अर्ध भाग कौसल्याहि दीन्हा। उभय भाग आधे कर कीन्हा।।
चौपाई १८३९
कैकेई कहँ नृप सो दयऊ। रह्यो सो उभय भाग पुनि भयऊ।।
चौपाई १८४०
कौसल्या कैकेई हाथ धरि। दीन्ह सुमित्रहि मन प्रसन्न करि।।
चौपाई १८४१
एहि बिधि गर्भसहित सब नारी। भईं हृदयँ हरषित सुख भारी।।
चौपाई १८४२
जा दिन तें हरि गर्भहिं आए। सकल लोक सुख संपति छाए।।
चौपाई १८४३
मंदिर महँ सब राजहिं रानी। सोभा सील तेज की खानीं।।
चौपाई १८४४
सुख जुत कछुक काल चलि गयऊ। जेहिं प्रभु प्रगट सो अवसर भयऊ।।
दोहा १९०
जोग लगन ग्रह बार तिथि सकल भए अनुकूल। चर अरु अचर हर्षजुत राम जनम सुखमूल।।
चौपाई १८४६
नौमी तिथि मधु मास पुनीता। सुकल पच्छ अभिजित हरिप्रीता।।
चौपाई १८४७
मध्यदिवस अति सीत न घामा। पावन काल लोक बिश्रामा।।
चौपाई १८४८
सीतल मंद सुरभि बह बाऊ। हरषित सुर संतन मन चाऊ।।
चौपाई १८४९
बन कुसुमित गिरिगन मनिआरा। स्त्रवहिं सकल सरिताऽमृतधारा।।
चौपाई १८५०
सो अवसर बिरंचि जब जाना। चले सकल सुर साजि बिमाना।।
चौपाई १८५१
गगन बिमल सकुल सुर जूथा। गावहिं गुन गंधर्ब बरूथा।।
चौपाई १८५२
बरषहिं सुमन सुअंजलि साजी। गहगहि गगन दुंदुभी बाजी।।
चौपाई १८५३
अस्तुति करहिं नाग मुनि देवा। बहुबिधि लावहिं निज निज सेवा।।
दोहा १९१
सुर समूह बिनती करि पहुँचे निज निज धाम। जगनिवास प्रभु प्रगटे अखिल लोक बिश्राम।।
पद २१
भए प्रगट कृपाला दीनदयाला कौसल्या हितकारी। हरषित महतारी मुनि मन हारी अद्भुत रूप बिचारी।। लोचन अभिरामा तनु घनस्यामा निज आयुध भुज चारी। भूषन बनमाला नयन बिसाला सोभासिंधु खरारी।। कह दुइ कर जोरी अस्तुति तोरी केहि बिधि करौं अनंता। माया गुन ग्यानातीत अमाना बेद पुरान भनंता।। करुना सुख सागर सब गुन आगर जेहि गावहिं श्रुति संता। सो मम हित लागी जन अनुरागी भयउ प्रगट श्रीकंता।। ब्रह्मांड निकाया निर्मित माया रोम रोम प्रति बेद कहै। मम उर सो बासी यह उपहासी सुनत धीर पति थिर न रहै।। उपजा जब ग्याना प्रभु मुसकाना चरित बहुत बिधि कीन्ह चहै। कहि कथा सुहाई मातु बुझाई जेहि प्रकार सुत प्रेम लहै।। माता पुनि बोली सो मति डौली तजहु तात यह रूपा। कीजै सिसुलीला अति प्रियसीला यह सुख परम अनूपा।। सुनि बचन सुजाना रोदन ठाना होइ बालक सुरभूपा। यह चरित जे गावहिं हरिपद पावहिं ते न परहिं भवकूपा।।
दोहा १९२
बिप्र धेनु सुर संत हित लीन्ह मनुज अवतार। निज इच्छा निर्मित तनु माया गुन गो पार।।
चौपाई १८५७
सुनि सिसु रुदन परम प्रिय बानी। संभ्रम चलि आई सब रानी।।
चौपाई १८५८
हरषित जहँ तहँ धाईं दासी। आनँद मगन सकल पुरबासी।।
चौपाई १८५९
दसरथ पुत्रजन्म सुनि काना। मानहुँ ब्रह्मानंद समाना।।
चौपाई १८६०
परम प्रेम मन पुलक सरीरा। चाहत उठत करत मति धीरा।।
चौपाई १८६१
जाकर नाम सुनत सुभ होई। मोरें गृह आवा प्रभु सोई।।
चौपाई १८६२
परमानंद पूरि मन राजा। कहा बोलाइ बजावहु बाजा।।
चौपाई १८६३
गुर बसिष्ठ कहँ गयउ हँकारा। आए द्विजन सहित नृपद्वारा।।
चौपाई १८६४
अनुपम बालक देखेन्हि जाई। रूप रासि गुन कहि न सिराई।।
दोहा १९३
नंदीमुख सराध करि जातकरम सब कीन्ह। हाटक धेनु बसन मनि नृप बिप्रन्ह कहँ दीन्ह।।
चौपाई १८६६
ध्वज पताक तोरन पुर छावा। कहि न जाइ जेहि भाँति बनावा।।
चौपाई १८६७
सुमनबृष्टि अकास तें होई। ब्रह्मानंद मगन सब लोई।।
चौपाई १८६८
बृंद बृंद मिलि चलीं लोगाई। सहज संगार किएँ उठि धाई।।
चौपाई १८६९
कनक कलस मंगल धरि थारा। गावत पैठहिं भूप दुआरा।।
चौपाई १८७०
करि आरति नेवछावरि करहीं। बार बार सिसु चरनन्हि परहीं।।
चौपाई १८७१
मागध सूत बंदिगन गायक। पावन गुन गावहिं रघुनायक।।
चौपाई १८७२
सर्बस दान दीन्ह सब काहू। जेहिं पावा राखा नहिं ताहू।।
चौपाई १८७३
मृगमद चंदन कुंकुम कीचा। मची सकल बीथिन्ह बिच बीचा।।
दोहा १९४
गृह गृह बाज बधाव सुभ प्रगटे सुषमा कंद। हरषवंत सब जहँ तहँ नगर नारि नर बृंद।।
चौपाई १८७५
कैकयसुता सुमित्रा दोऊ। सुंदर सुत जनमत भैं ओऊ।।
चौपाई १८७६
वह सुख संपति समय समाजा। कहि न सकइ सारद अहिराजा।।
चौपाई १८७७
अवधपुरी सोहइ एहि भाँती। प्रभुहि मिलन आई जनु राती।।
चौपाई १८७८
देखि भानू जनु मन सकुचानी। तदपि बनी संध्या अनुमानी।।
चौपाई १८७९
अगर धूप बहु जनु अँधिआरी। उड़इ अभीर मनहुँ अरुनारी।।
चौपाई १८८०
मंदिर मनि समूह जनु तारा। नृप गृह कलस सो इंदु उदारा।।
चौपाई १८८१
भवन बेदधुनि अति मृदु बानी। जनु खग मूखर समयँ जनु सानी।।
चौपाई १८८२
कौतुक देखि पतंग भुलाना। एक मास तेइँ जात न जाना।।
दोहा १९५
मास दिवस कर दिवस भा मरम न जानइ कोइ। रथ समेत रबि थाकेउ निसा कवन बिधि होइ।।
चौपाई १८८४
यह रहस्य काहू नहिं जाना। दिन मनि चले करत गुनगाना।।
चौपाई १८८५
देखि महोत्सव सुर मुनि नागा। चले भवन बरनत निज भागा।।
चौपाई १८८६
औरउ एक कहउँ निज चोरी। सुनु गिरिजा अति दृढ़ मति तोरी।।
चौपाई १८८७
काक भुसुंडि संग हम दोऊ। मनुजरूप जानइ नहिं कोऊ।।
चौपाई १८८८
परमानंद प्रेमसुख फूले। बीथिन्ह फिरहिं मगन मन भूले।।
चौपाई १८८९
यह सुभ चरित जान पै सोई। कृपा राम कै जापर होई।।
चौपाई १८९०
तेहि अवसर जो जेहि बिधि आवा। दीन्ह भूप जो जेहि मन भावा।।
चौपाई १८९१
गज रथ तुरग हेम गो हीरा। दीन्हे नृप नानाबिधि चीरा।।
दोहा १९६
मन संतोषे सबन्हि के जहँ तहँ देहि असीस। सकल तनय चिर जीवहुँ तुलसिदास के ईस।।
चौपाई १८९३
कछुक दिवस बीते एहि भाँती। जात न जानिअ दिन अरु राती।।
चौपाई १८९४
नामकरन कर अवसरु जानी। भूप बोलि पठए मुनि ग्यानी।।
चौपाई १८९५
करि पूजा भूपति अस भाषा। धरिअ नाम जो मुनि गुनि राखा।।
चौपाई १८९६
इन्ह के नाम अनेक अनूपा। मैं नृप कहब स्वमति अनुरूपा।।
चौपाई १८९७
जो आनंद सिंधु सुखरासी। सीकर तें त्रैलोक सुपासी।।
चौपाई १८९८
सो सुख धाम राम अस नामा। अखिल लोक दायक बिश्रामा।।
चौपाई १८९९
बिस्व भरन पोषन कर जोई। ताकर नाम भरत अस होई।।
चौपाई १९००
जाके सुमिरन तें रिपु नासा। नाम सत्रुहन बेद प्रकासा।।
दोहा १९७
लच्छन धाम राम प्रिय सकल जगत आधार। गुरु बसिष्ट तेहि राखा लछिमन नाम उदार।।
चौपाई १९०२
धरे नाम गुर हृदयँ बिचारी। बेद तत्व नृप तव सुत चारी।।
चौपाई १९०३
मुनि धन जन सरबस सिव प्राना। बाल केलि तेहिं सुख माना।।
चौपाई १९०४
बारेहि ते निज हित पति जानी। लछिमन राम चरन रति मानी।।
चौपाई १९०५
भरत सत्रुहन दूनउ भाई। प्रभु सेवक जसि प्रीति बड़ाई।।
चौपाई १९०६
स्याम गौर सुंदर दोउ जोरी। निरखहिं छबि जननीं तृन तोरी।।
चौपाई १९०७
चारिउ सील रूप गुन धामा। तदपि अधिक सुखसागर रामा।।
चौपाई १९०८
हृदयँ अनुग्रह इंदु प्रकासा। सूचत किरन मनोहर हासा।।
चौपाई १९०९
कबहुँ उछंग कबहुँ बर पलना। मातु दुलारइ कहि प्रिय ललना।।
दोहा १९८
ब्यापक ब्रह्म निरंजन निर्गुन बिगत बिनोद। सो अज प्रेम भगति बस कौसल्या के गोद।।
चौपाई १९११
काम कोटि छबि स्याम सरीरा। नील कंज बारिद गंभीरा।।
चौपाई १९१२
अरुन चरन पकंज नख जोती। कमल दलन्हि बैठे जनु मोती।।
चौपाई १९१३
रेख कुलिस धवज अंकुर सोहे। नूपुर धुनि सुनि मुनि मन मोहे।।
चौपाई १९१४
कटि किंकिनी उदर त्रय रेखा। नाभि गभीर जान जेहि देखा।।
चौपाई १९१५
भुज बिसाल भूषन जुत भूरी। हियँ हरि नख अति सोभा रूरी।।
चौपाई १९१६
उर मनिहार पदिक की सोभा। बिप्र चरन देखत मन लोभा।।
चौपाई १९१७
कंबु कंठ अति चिबुक सुहाई। आनन अमित मदन छबि छाई।।
चौपाई १९१८
दुइ दुइ दसन अधर अरुनारे। नासा तिलक को बरनै पारे।।
चौपाई १९१९
सुंदर श्रवन सुचारु कपोला। अति प्रिय मधुर तोतरे बोला।।
चौपाई १९२०
चिक्कन कच कुंचित गभुआरे। बहु प्रकार रचि मातु सँवारे।।
चौपाई १९२१
पीत झगुलिआ तनु पहिराई। जानु पानि बिचरनि मोहि भाई।।
चौपाई १९२२
रूप सकहिं नहिं कहि श्रुति सेषा। सो जानइ सपनेहुँ जेहि देखा।।
दोहा १९९
सुख संदोह मोहपर ग्यान गिरा गोतीत। दंपति परम प्रेम बस कर सिसुचरित पुनीत।।
चौपाई १९२४
एहि बिधि राम जगत पितु माता। कोसलपुर बासिन्ह सुखदाता।।
चौपाई १९२५
जिन्ह रघुनाथ चरन रति मानी। तिन्ह की यह गति प्रगट भवानी।।
चौपाई १९२६
रघुपति बिमुख जतन कर कोरी। कवन सकइ भव बंधन छोरी।।
चौपाई १९२७
जीव चराचर बस कै राखे। सो माया प्रभु सों भय भाखे।।
चौपाई १९२८
भृकुटि बिलास नचावइ ताही। अस प्रभु छाड़ि भजिअ कहु काही।।
चौपाई १९२९
मन क्रम बचन छाड़ि चतुराई। भजत कृपा करिहहिं रघुराई।।
चौपाई १९३०
एहि बिधि सिसुबिनोद प्रभु कीन्हा। सकल नगरबासिन्ह सुख दीन्हा।।
चौपाई १९३१
लै उछंग कबहुँक हलरावै। कबहुँ पालनें घालि झुलावै।।
दोहा २००
प्रेम मगन कौसल्या निसि दिन जात न जान। सुत सनेह बस माता बालचरित कर गान।।
चौपाई १९३३
एक बार जननीं अन्हवाए। करि सिंगार पलनाँ पौढ़ाए।।
चौपाई १९३४
निज कुल इष्टदेव भगवाना। पूजा हेतु कीन्ह अस्नाना।।
चौपाई १९३५
करि पूजा नैबेद्य चढ़ावा। आपु गई जहँ पाक बनावा।।
चौपाई १९३६
बहुरि मातु तहवाँ चलि आई। भोजन करत देख सुत जाई।।
चौपाई १९३७
गै जननी सिसु पहिं भयभीता। देखा बाल तहाँ पुनि सूता।।
चौपाई १९३८
बहुरि आइ देखा सुत सोई। हृदयँ कंप मन धीर न होई।।
चौपाई १९३९
इहाँ उहाँ दुइ बालक देखा। मतिभ्रम मोर कि आन बिसेषा।।
चौपाई १९४०
देखि राम जननी अकुलानी। प्रभु हँसि दीन्ह मधुर मुसुकानी।।
दोहा २०१
देखरावा मातहि निज अदभुत रुप अखंड। रोम रोम प्रति लागे कोटि कोटि ब्रह्मंड।।
चौपाई १९४२
अगनित रबि ससि सिव चतुरानन। बहु गिरि सरित सिंधु महि कानन।।
चौपाई १९४३
काल कर्म गुन ग्यान सुभाऊ। सोउ देखा जो सुना न काऊ।।
चौपाई १९४४
देखी माया सब बिधि गाढ़ी। अति सभीत जोरें कर ठाढ़ी।।
चौपाई १९४५
देखा जीव नचावइ जाही। देखी भगति जो छोरइ ताही।।
चौपाई १९४६
तन पुलकित मुख बचन न आवा। नयन मूदि चरननि सिरु नावा।।
चौपाई १९४७
बिसमयवंत देखि महतारी। भए बहुरि सिसुरूप खरारी।।
चौपाई १९४८
अस्तुति करि न जाइ भय माना। जगत पिता मैं सुत करि जाना।।
चौपाई १९४९
हरि जननि बहुबिधि समुझाई। यह जनि कतहुँ कहसि सुनु माई।।
दोहा २०२
बार बार कौसल्या बिनय करइ कर जोरि।। अब जनि कबहूँ ब्यापै प्रभु मोहि माया तोरि।।
चौपाई १९५१
बालचरित हरि बहुबिधि कीन्हा। अति अनंद दासन्ह कहँ दीन्हा।।
चौपाई १९५२
कछुक काल बीतें सब भाई। बड़े भए परिजन सुखदाई।।
चौपाई १९५३
चूड़ाकरन कीन्ह गुरु जाई। बिप्रन्ह पुनि दछिना बहु पाई।।
चौपाई १९५४
परम मनोहर चरित अपारा। करत फिरत चारिउ सुकुमारा।।
चौपाई १९५५
मन क्रम बचन अगोचर जोई। दसरथ अजिर बिचर प्रभु सोई।।
चौपाई १९५६
भोजन करत बोल जब राजा। नहिं आवत तजि बाल समाजा।।
चौपाई १९५७
कौसल्या जब बोलन जाई। ठुमकु ठुमकु प्रभु चलहिं पराई।।
चौपाई १९५८
निगम नेति सिव अंत न पावा। ताहि धरै जननी हठि धावा।।
चौपाई १९५९
धूरस धूरि भरें तनु आए। भूपति बिहसि गोद बैठाए।।
दोहा २०३
भोजन करत चपल चित इत उत अवसरु पाइ। भाजि चले किलकत मुख दधि ओदन लपटाइ।।
चौपाई १९६१
बालचरित अति सरल सुहाए। सारद सेष संभु श्रुति गाए।।
चौपाई १९६२
जिन कर मन इन्ह सन नहिं राता। ते जन बंचित किए बिधाता।।
चौपाई १९६३
भए कुमार जबहिं सब भ्राता। दीन्ह जनेऊ गुरु पितु माता।।
चौपाई १९६४
गुरगृहँ गए पढ़न रघुराई। अलप काल बिद्या सब आई।।
चौपाई १९६५
जाकी सहज स्वास श्रुति चारी। सो हरि पढ़ यह कौतुक भारी।।
चौपाई १९६६
बिद्या बिनय निपुन गुन सीला। खेलहिं खेल सकल नृपलीला।।
चौपाई १९६७
करतल बान धनुष अति सोहा। देखत रूप चराचर मोहा।।
चौपाई १९६८
जिन्ह बीथिन्ह बिहरहिं सब भाई। थकित होहिं सब लोग लुगाई।।
दोहा २०४
कोसलपुर बासी नर नारि बृद्ध अरु बाल। प्रानहु ते प्रिय लागत सब कहुँ राम कृपाल।।
चौपाई १९७०
बंधु सखा संग लेहिं बोलाई। बन मृगया नित खेलहिं जाई।।
चौपाई १९७१
पावन मृग मारहिं जियँ जानी। दिन प्रति नृपहि देखावहिं आनी।।
चौपाई १९७२
जे मृग राम बान के मारे। ते तनु तजि सुरलोक सिधारे।।
चौपाई १९७३
अनुज सखा सँग भोजन करहीं। मातु पिता अग्या अनुसरहीं।।
चौपाई १९७४
जेहि बिधि सुखी होहिं पुर लोगा। करहिं कृपानिधि सोइ संजोगा।।
चौपाई १९७५
बेद पुरान सुनहिं मन लाई। आपु कहहिं अनुजन्ह समुझाई।।
चौपाई १९७६
प्रातकाल उठि कै रघुनाथा। मातु पिता गुरु नावहिं माथा।।
चौपाई १९७७
आयसु मागि करहिं पुर काजा। देखि चरित हरषइ मन राजा।।
दोहा २०५
ब्यापक अकल अनीह अज निर्गुन नाम न रूप। भगत हेतु नाना बिधि करत चरित्र अनूप।।
चौपाई १९७९
यह सब चरित कहा मैं गाई। आगिलि कथा सुनहु मन लाई।।
चौपाई १९८०
बिस्वामित्र महामुनि ग्यानी। बसहि बिपिन सुभ आश्रम जानी।।
चौपाई १९८१
जहँ जप जग्य मुनि करही। अति मारीच सुबाहुहि डरहीं।।
चौपाई १९८२
देखत जग्य निसाचर धावहि। करहि उपद्रव मुनि दुख पावहिं।।
चौपाई १९८३
गाधितनय मन चिंता ब्यापी। हरि बिनु मरहि न निसिचर पापी।।
चौपाई १९८४
तब मुनिवर मन कीन्ह बिचारा। प्रभु अवतरेउ हरन महि भारा।।
चौपाई १९८५
एहुँ मिस देखौं पद जाई। करि बिनती आनौ दोउ भाई।।
चौपाई १९८६
ग्यान बिराग सकल गुन अयना। सो प्रभु मै देखब भरि नयना।।
दोहा २०६
बहुबिधि करत मनोरथ जात लागि नहिं बार। करि मज्जन सरऊ जल गए भूप दरबार।।
चौपाई १९८८
मुनि आगमन सुना जब राजा। मिलन गयऊ लै बिप्र समाजा।।
चौपाई १९८९
करि दंडवत मुनिहि सनमानी। निज आसन बैठारेन्हि आनी।।
चौपाई १९९०
चरन पखारि कीन्हि अति पूजा। मो सम आजु धन्य नहिं दूजा।।
चौपाई १९९१
बिबिध भाँति भोजन करवावा। मुनिवर हृदयँ हरष अति पावा।।
चौपाई १९९२
पुनि चरननि मेले सुत चारी। राम देखि मुनि देह बिसारी।।
चौपाई १९९३
भए मगन देखत मुख सोभा। जनु चकोर पूरन ससि लोभा।।
चौपाई १९९४
तब मन हरषि बचन कह राऊ। मुनि अस कृपा न कीन्हिहु काऊ।।
चौपाई १९९५
केहि कारन आगमन तुम्हारा। कहहु सो करत न लावउँ बारा।।
चौपाई १९९६
असुर समूह सतावहिं मोही। मै जाचन आयउँ नृप तोही।।
चौपाई १९९७
अनुज समेत देहु रघुनाथा। निसिचर बध मैं होब सनाथा।।
दोहा २०७
देहु भूप मन हरषित तजहु मोह अग्यान। धर्म सुजस प्रभु तुम्ह कौं इन्ह कहँ अति कल्यान।।
चौपाई १९९९
सुनि राजा अति अप्रिय बानी। हृदय कंप मुख दुति कुमुलानी।।
चौपाई २०००
चौथेंपन पायउँ सुत चारी। बिप्र बचन नहिं कहेहु बिचारी।।
चौपाई २००१
मागहु भूमि धेनु धन कोसा। सर्बस देउँ आजु सहरोसा।।
चौपाई २००२
देह प्रान तें प्रिय कछु नाही। सोउ मुनि देउँ निमिष एक माही।।
चौपाई २००३
सब सुत प्रिय मोहि प्रान कि नाईं। राम देत नहिं बनइ गोसाई।।
चौपाई २००४
कहँ निसिचर अति घोर कठोरा। कहँ सुंदर सुत परम किसोरा।।
चौपाई २००५
सुनि नृप गिरा प्रेम रस सानी। हृदयँ हरष माना मुनि ग्यानी।।
चौपाई २००६
तब बसिष्ट बहु निधि समुझावा। नृप संदेह नास कहँ पावा।।
चौपाई २००७
अति आदर दोउ तनय बोलाए। हृदयँ लाइ बहु भाँति सिखाए।।
चौपाई २००८
मेरे प्रान नाथ सुत दोऊ। तुम्ह मुनि पिता आन नहिं कोऊ।।
दोहा २०८क
सौंपे भूप रिषिहि सुत बहु बिधि देइ असीस। जननी भवन गए प्रभु चले नाइ पद सीस।।
दोहा २०८ख
पुरुषसिंह दोउ बीर हरषि चले मुनि भय हरन।। कृपासिंधु मतिधीर अखिल बिस्व कारन करन।।
चौपाई २०११
अरुन नयन उर बाहु बिसाला। नील जलज तनु स्याम तमाला।।
चौपाई २०१२
कटि पट पीत कसें बर भाथा। रुचिर चाप सायक दुहुँ हाथा।।
चौपाई २०१३
स्याम गौर सुंदर दोउ भाई। बिस्बामित्र महानिधि पाई।।
चौपाई २०१४
प्रभु ब्रह्मन्यदेव मै जाना। मोहि निति पिता तजेहु भगवाना।।
चौपाई २०१५
चले जात मुनि दीन्हि दिखाई। सुनि ताड़का क्रोध करि धाई।।
चौपाई २०१६
एकहिं बान प्रान हरि लीन्हा। दीन जानि तेहि निज पद दीन्हा।।
चौपाई २०१७
तब रिषि निज नाथहि जियँ चीन्ही। बिद्यानिधि कहुँ बिद्या दीन्ही।।
चौपाई २०१८
जाते लाग न छुधा पिपासा। अतुलित बल तनु तेज प्रकासा।।
दोहा २०९
आयुष सब समर्पि कै प्रभु निज आश्रम आनि। कंद मूल फल भोजन दीन्ह भगति हित जानि।।
चौपाई २०२०
प्रात कहा मुनि सन रघुराई। निर्भय जग्य करहु तुम्ह जाई।।
चौपाई २०२१
होम करन लागे मुनि झारी। आपु रहे मख कीं रखवारी।।
चौपाई २०२२
सुनि मारीच निसाचर क्रोही। लै सहाय धावा मुनिद्रोही।।
चौपाई २०२३
बिनु फर बान राम तेहि मारा। सत जोजन गा सागर पारा।।
चौपाई २०२४
पावक सर सुबाहु पुनि मारा। अनुज निसाचर कटकु सँघारा।।
चौपाई २०२५
मारि असुर द्विज निर्मयकारी। अस्तुति करहिं देव मुनि झारी।।
चौपाई २०२६
तहँ पुनि कछुक दिवस रघुराया। रहे कीन्हि बिप्रन्ह पर दाया।।
चौपाई २०२७
भगति हेतु बहु कथा पुराना। कहे बिप्र जद्यपि प्रभु जाना।।
चौपाई २०२८
तब मुनि सादर कहा बुझाई। चरित एक प्रभु देखिअ जाई।।
चौपाई २०२९
धनुषजग्य मुनि रघुकुल नाथा। हरषि चले मुनिबर के साथा।।
चौपाई २०३०
आश्रम एक दीख मग माहीं। खग मृग जीव जंतु तहँ नाहीं।।
चौपाई २०३१
पूछा मुनिहि सिला प्रभु देखी। सकल कथा मुनि कहा बिसेषी।।
दोहा २१०
गौतम नारि श्राप बस उपल देह धरि धीर। चरन कमल रज चाहति कृपा करहु रघुबीर।।
पद २२
परसत पद पावन सोक नसावन प्रगट भई तपपुंज सही। देखत रघुनायक जन सुख दायक सनमुख होइ कर जोरि रही।। अति प्रेम अधीरा पुलक सरीरा मुख नहिं आवइ बचन कही। अतिसय बड़भागी चरनन्हि लागी जुगल नयन जलधार बही।। धीरजु मन कीन्हा प्रभु कहुँ चीन्हा रघुपति कृपाँ भगति पाई। अति निर्मल बानीं अस्तुति ठानी ग्यानगम्य जय रघुराई।। मै नारि अपावन प्रभु जग पावन रावन रिपु जन सुखदाई। राजीव बिलोचन भव भय मोचन पाहि पाहि सरनहिं आई।। मुनि श्राप जो दीन्हा अति भल कीन्हा परम अनुग्रह मैं माना। देखेउँ भरि लोचन हरि भवमोचन इहइ लाभ संकर जाना।। बिनती प्रभु मोरी मैं मति भोरी नाथ न मागउँ बर आना। पद कमल परागा रस अनुरागा मम मन मधुप करै पाना।। जेहिं पद सुरसरिता परम पुनीता प्रगट भई सिव सीस धरी। सोइ पद पंकज जेहि पूजत अज मम सिर धरेउ कृपाल हरी।। एहि भाँति सिधारी गौतम नारी बार बार हरि चरन परी। जो अति मन भावा सो बरु पावा गै पतिलोक अनंद भरी।।
दोहा २११
अस प्रभु दीनबंधु हरि कारन रहित दयाल। तुलसिदास सठ तेहि भजु छाड़ि कपट जंजाल।।
चौपाई २०३५
चले राम लछिमन मुनि संगा। गए जहाँ जग पावनि गंगा।।
चौपाई २०३६
गाधिसूनु सब कथा सुनाई। जेहि प्रकार सुरसरि महि आई।।
चौपाई २०३७
तब प्रभु रिषिन्ह समेत नहाए। बिबिध दान महिदेवन्हि पाए।।
चौपाई २०३८
हरषि चले मुनि बृंद सहाया। बेगि बिदेह नगर निअराया।।
चौपाई २०३९
पुर रम्यता राम जब देखी। हरषे अनुज समेत बिसेषी।।
चौपाई २०४०
बापीं कूप सरित सर नाना। सलिल सुधासम मनि सोपाना।।
चौपाई २०४१
गुंजत मंजु मत्त रस भृंगा। कूजत कल बहुबरन बिहंगा।।
चौपाई २०४२
बरन बरन बिकसे बन जाता। त्रिबिध समीर सदा सुखदाता।।
दोहा २१२
सुमन बाटिका बाग बन बिपुल बिहंग निवास। फूलत फलत सुपल्लवत सोहत पुर चहुँ पास।।
चौपाई २०४४
बनइ न बरनत नगर निकाई। जहाँ जाइ मन तहँइँ लोभाई।।
चौपाई २०४५
चारु बजारु बिचित्र अँबारी। मनिमय बिधि जनु स्वकर सँवारी।।
चौपाई २०४६
धनिक बनिक बर धनद समाना। बैठ सकल बस्तु लै नाना।।
चौपाई २०४७
चौहट सुंदर गलीं सुहाई। संतत रहहिं सुगंध सिंचाई।।
चौपाई २०४८
मंगलमय मंदिर सब केरें। चित्रित जनु रतिनाथ चितेरें।।
चौपाई २०४९
पुर नर नारि सुभग सुचि संता। धरमसील ग्यानी गुनवंता।।
चौपाई २०५०
अति अनूप जहँ जनक निवासू। बिथकहिं बिबुध बिलोकि बिलासू।।
चौपाई २०५१
होत चकित चित कोट बिलोकी। सकल भुवन सोभा जनु रोकी।।
दोहा २१३
धवल धाम मनि पुरट पट सुघटित नाना भाँति। सिय निवास सुंदर सदन सोभा किमि कहि जाति।।
चौपाई २०५३
सुभग द्वार सब कुलिस कपाटा। भूप भीर नट मागध भाटा।।
चौपाई २०५४
बनी बिसाल बाजि गज साला। हय गय रथ संकुल सब काला।।
चौपाई २०५५
सूर सचिव सेनप बहुतेरे। नृपगृह सरिस सदन सब केरे।।
चौपाई २०५६
पुर बाहेर सर सारित समीपा। उतरे जहँ तहँ बिपुल महीपा।।
चौपाई २०५७
देखि अनूप एक अँवराई। सब सुपास सब भाँति सुहाई।।
चौपाई २०५८
कौसिक कहेउ मोर मनु माना। इहाँ रहिअ रघुबीर सुजाना।।
चौपाई २०५९
भलेहिं नाथ कहि कृपानिकेता। उतरे तहँ मुनिबृंद समेता।।
चौपाई २०६०
बिस्वामित्र महामुनि आए। समाचार मिथिलापति पाए।।
दोहा २१४
संग सचिव सुचि भूरि भट भूसुर बर गुर ग्याति। चले मिलन मुनिनायकहि मुदित राउ एहि भाँति।।
चौपाई २०६२
कीन्ह प्रनामु चरन धरि माथा। दीन्हि असीस मुदित मुनिनाथा।।
चौपाई २०६३
बिप्रबृंद सब सादर बंदे। जानि भाग्य बड़ राउ अनंदे।।
चौपाई २०६४
कुसल प्रस्न कहि बारहिं बारा। बिस्वामित्र नृपहि बैठारा।।
चौपाई २०६५
तेहि अवसर आए दोउ भाई। गए रहे देखन फुलवाई।।
चौपाई २०६६
स्याम गौर मृदु बयस किसोरा। लोचन सुखद बिस्व चित चोरा।।
चौपाई २०६७
उठे सकल जब रघुपति आए। बिस्वामित्र निकट बैठाए।।
चौपाई २०६८
भए सब सुखी देखि दोउ भ्राता। बारि बिलोचन पुलकित गाता।।
चौपाई २०६९
मूरति मधुर मनोहर देखी। भयउ बिदेहु बिदेहु बिसेषी।।
दोहा २१५
प्रेम मगन मनु जानि नृपु करि बिबेकु धरि धीर। बोलेउ मुनि पद नाइ सिरु गदगद गिरा गभीर।।
चौपाई २०७१
कहहु नाथ सुंदर दोउ बालक। मुनिकुल तिलक कि नृपकुल पालक।।
चौपाई २०७२
ब्रह्म जो निगम नेति कहि गावा। उभय बेष धरि की सोइ आवा।।
चौपाई २०७३
सहज बिरागरुप मनु मोरा। थकित होत जिमि चंद चकोरा।।
चौपाई २०७४
ताते प्रभु पूछउँ सतिभाऊ। कहहु नाथ जनि करहु दुराऊ।।
चौपाई २०७५
इन्हहि बिलोकत अति अनुरागा। बरबस ब्रह्मसुखहि मन त्यागा।।
चौपाई २०७६
कह मुनि बिहसि कहेहु नृप नीका। बचन तुम्हार न होइ अलीका।।
चौपाई २०७७
ए प्रिय सबहि जहाँ लगि प्रानी। मन मुसुकाहिं रामु सुनि बानी।।
चौपाई २०७८
रघुकुल मनि दसरथ के जाए। मम हित लागि नरेस पठाए।।
दोहा २१६
रामु लखनु दोउ बंधुबर रूप सील बल धाम। मख राखेउ सबु साखि जगु जिते असुर संग्राम।।
चौपाई २०८०
मुनि तव चरन देखि कह राऊ। कहि न सकउँ निज पुन्य प्राभाऊ।।
चौपाई २०८१
सुंदर स्याम गौर दोउ भ्राता। आनँदहू के आनँद दाता।।
चौपाई २०८२
इन्ह कै प्रीति परसपर पावनि। कहि न जाइ मन भाव सुहावनि।।
चौपाई २०८३
सुनहु नाथ कह मुदित बिदेहू। ब्रह्म जीव इव सहज सनेहू।।
चौपाई २०८४
पुनि पुनि प्रभुहि चितव नरनाहू। पुलक गात उर अधिक उछाहू।।
चौपाई २०८५
म्रुनिहि प्रसंसि नाइ पद सीसू। चलेउ लवाइ नगर अवनीसू।।
चौपाई २०८६
सुंदर सदनु सुखद सब काला। तहाँ बासु लै दीन्ह भुआला।।
चौपाई २०८७
करि पूजा सब बिधि सेवकाई। गयउ राउ गृह बिदा कराई।।
दोहा २१७
रिषय संग रघुबंस मनि करि भोजनु बिश्रामु। बैठे प्रभु भ्राता सहित दिवसु रहा भरि जामु।।
चौपाई २०८९
लखन हृदयँ लालसा बिसेषी। जाइ जनकपुर आइअ देखी।।
चौपाई २०९०
प्रभु भय बहुरि मुनिहि सकुचाहीं। प्रगट न कहहिं मनहिं मुसुकाहीं।।
चौपाई २०९१
राम अनुज मन की गति जानी। भगत बछलता हिंयँ हुलसानी।।
चौपाई २०९२
परम बिनीत सकुचि मुसुकाई। बोले गुर अनुसासन पाई।।
चौपाई २०९३
नाथ लखनु पुरु देखन चहहीं। प्रभु सकोच डर प्रगट न कहहीं।।
चौपाई २०९४
जौं राउर आयसु मैं पावौं। नगर देखाइ तुरत लै आवौ।।
चौपाई २०९५
सुनि मुनीसु कह बचन सप्रीती। कस न राम तुम्ह राखहु नीती।।
चौपाई २०९६
धरम सेतु पालक तुम्ह ताता। प्रेम बिबस सेवक सुखदाता।।
दोहा २१८
जाइ देखी आवहु नगरु सुख निधान दोउ भाइ। करहु सुफल सब के नयन सुंदर बदन देखाइ।।
चौपाई २०९८
मुनि पद कमल बंदि दोउ भ्राता। चले लोक लोचन सुख दाता।।
चौपाई २०९९
बालक बृंदि देखि अति सोभा। लगे संग लोचन मनु लोभा।।
चौपाई २१००
पीत बसन परिकर कटि भाथा। चारु चाप सर सोहत हाथा।।
चौपाई २१०१
तन अनुहरत सुचंदन खोरी। स्यामल गौर मनोहर जोरी।।
चौपाई २१०२
केहरि कंधर बाहु बिसाला। उर अति रुचिर नागमनि माला।।
चौपाई २१०३
सुभग सोन सरसीरुह लोचन। बदन मयंक तापत्रय मोचन।।
चौपाई २१०४
कानन्हि कनक फूल छबि देहीं। चितवत चितहि चोरि जनु लेहीं।।
चौपाई २१०५
चितवनि चारु भृकुटि बर बाँकी। तिलक रेखा सोभा जनु चाँकी।।
दोहा २१९
रुचिर चौतनीं सुभग सिर मेचक कुंचित केस। नख सिख सुंदर बंधु दोउ सोभा सकल सुदेस।।
चौपाई २१०७
देखन नगरु भूपसुत आए। समाचार पुरबासिन्ह पाए।।
चौपाई २१०८
धाए धाम काम सब त्यागी। मनहु रंक निधि लूटन लागी।।
चौपाई २१०९
निरखि सहज सुंदर दोउ भाई। होहिं सुखी लोचन फल पाई।।
चौपाई २११०
जुबतीं भवन झरोखन्हि लागीं। निरखहिं राम रूप अनुरागीं।।
चौपाई २१११
कहहिं परसपर बचन सप्रीती। सखि इन्ह कोटि काम छबि जीती।।
चौपाई २११२
सुर नर असुर नाग मुनि माहीं। सोभा असि कहुँ सुनिअति नाहीं।।
चौपाई २११३
बिष्नु चारि भुज बिघि मुख चारी। बिकट बेष मुख पंच पुरारी।।
चौपाई २११४
अपर देउ अस कोउ न आही। यह छबि सखि पटतरिअ जाही।।
दोहा २२०
बय किसोर सुषमा सदन स्याम गौर सुख घाम। अंग अंग पर वारिअहिं कोटि कोटि सत काम।।
चौपाई २११६
कहहु सखी अस को तनुधारी। जो न मोह यह रूप निहारी।।
चौपाई २११७
कोउ सप्रेम बोली मृदु बानी। जो मैं सुना सो सुनहु सयानी।।
चौपाई २११८
ए दोऊ दसरथ के ढोटा। बाल मरालन्हि के कल जोटा।।
चौपाई २११९
मुनि कौसिक मख के रखवारे। जिन्ह रन अजिर निसाचर मारे।।
चौपाई २१२०
स्याम गात कल कंज बिलोचन। जो मारीच सुभुज मदु मोचन।।
चौपाई २१२१
कौसल्या सुत सो सुख खानी। नामु रामु धनु सायक पानी।।
चौपाई २१२२
गौर किसोर बेषु बर काछें। कर सर चाप राम के पाछें।।
चौपाई २१२३
लछिमनु नामु राम लघु भ्राता। सुनु सखि तासु सुमित्रा माता।।
दोहा २२१
बिप्रकाजु करि बंधु दोउ मग मुनिबधू उधारि। आए देखन चापमख सुनि हरषीं सब नारि।।
चौपाई २१२५
देखि राम छबि कोउ एक कहई। जोगु जानकिहि यह बरु अहई।।
चौपाई २१२६
जौ सखि इन्हहि देख नरनाहू। पन परिहरि हठि करइ बिबाहू।।
चौपाई २१२७
कोउ कह ए भूपति पहिचाने। मुनि समेत सादर सनमाने।।
चौपाई २१२८
सखि परंतु पनु राउ न तजई। बिधि बस हठि अबिबेकहि भजई।।
चौपाई २१२९
कोउ कह जौं भल अहइ बिधाता। सब कहँ सुनिअ उचित फलदाता।।
चौपाई २१३०
तौ जानकिहि मिलिहि बरु एहू। नाहिन आलि इहाँ संदेहू।।
चौपाई २१३१
जौ बिधि बस अस बनै सँजोगू। तौ कृतकृत्य होइ सब लोगू।।
चौपाई २१३२
सखि हमरें आरति अति तातें। कबहुँक ए आवहिं एहि नातें।।
दोहा २२२
नाहिं त हम कहुँ सुनहु सखि इन्ह कर दरसनु दूरि। यह संघटु तब होइ जब पुन्य पुराकृत भूरि।।
चौपाई २१३४
बोली अपर कहेहु सखि नीका। एहिं बिआह अति हित सबहीं का।।
चौपाई २१३५
कोउ कह संकर चाप कठोरा। ए स्यामल मृदुगात किसोरा।।
चौपाई २१३६
सबु असमंजस अहइ सयानी। यह सुनि अपर कहइ मृदु बानी।।
चौपाई २१३७
सखि इन्ह कहँ कोउ कोउ अस कहहीं। बड़ प्रभाउ देखत लघु अहहीं।।
चौपाई २१३८
परसि जासु पद पंकज धूरी। तरी अहल्या कृत अघ भूरी।।
चौपाई २१३९
सो कि रहिहि बिनु सिवधनु तोरें। यह प्रतीति परिहरिअ न भोरें।।
चौपाई २१४०
जेहिं बिरंचि रचि सीय सँवारी। तेहिं स्यामल बरु रचेउ बिचारी।।
चौपाई २१४१
तासु बचन सुनि सब हरषानीं। ऐसेइ होउ कहहिं मुदु बानी।।
दोहा २२३
हियँ हरषहिं बरषहिं सुमन सुमुखि सुलोचनि बृंद। जाहिं जहाँ जहँ बंधु दोउ तहँ तहँ परमानंद।।
चौपाई २१४३
पुर पूरब दिसि गे दोउ भाई। जहँ धनुमख हित भूमि बनाई।।
चौपाई २१४४
अति बिस्तार चारु गच ढारी। बिमल बेदिका रुचिर सँवारी।।
चौपाई २१४५
चहुँ दिसि कंचन मंच बिसाला। रचे जहाँ बेठहिं महिपाला।।
चौपाई २१४६
तेहि पाछें समीप चहुँ पासा। अपर मंच मंडली बिलासा।।
चौपाई २१४७
कछुक ऊँचि सब भाँति सुहाई। बैठहिं नगर लोग जहँ जाई।।
चौपाई २१४८
तिन्ह के निकट बिसाल सुहाए। धवल धाम बहुबरन बनाए।।
चौपाई २१४९
जहँ बैंठैं देखहिं सब नारी। जथा जोगु निज कुल अनुहारी।।
चौपाई २१५०
पुर बालक कहि कहि मृदु बचना। सादर प्रभुहि देखावहिं रचना।।
दोहा २२४
सब सिसु एहि मिस प्रेमबस परसि मनोहर गात। तन पुलकहिं अति हरषु हियँ देखि देखि दोउ भ्रात।।
चौपाई २१५२
सिसु सब राम प्रेमबस जाने। प्रीति समेत निकेत बखाने।।
चौपाई २१५३
निज निज रुचि सब लेंहिं बोलाई। सहित सनेह जाहिं दोउ भाई।।
चौपाई २१५४
राम देखावहिं अनुजहि रचना। कहि मृदु मधुर मनोहर बचना।।
चौपाई २१५५
लव निमेष महँ भुवन निकाया। रचइ जासु अनुसासन माया।।
चौपाई २१५६
भगति हेतु सोइ दीनदयाला। चितवत चकित धनुष मखसाला।।
चौपाई २१५७
कौतुक देखि चले गुरु पाहीं। जानि बिलंबु त्रास मन माहीं।।
चौपाई २१५८
जासु त्रास डर कहुँ डर होई। भजन प्रभाउ देखावत सोई।।
चौपाई २१५९
कहि बातें मृदु मधुर सुहाईं। किए बिदा बालक बरिआई।।
दोहा २२५
सभय सप्रेम बिनीत अति सकुच सहित दोउ भाइ। गुर पद पंकज नाइ सिर बैठे आयसु पाइ।।
चौपाई २१६१
निसि प्रबेस मुनि आयसु दीन्हा। सबहीं संध्याबंदनु कीन्हा।।
चौपाई २१६२
कहत कथा इतिहास पुरानी। रुचिर रजनि जुग जाम सिरानी।।
चौपाई २१६३
मुनिबर सयन कीन्हि तब जाई। लगे चरन चापन दोउ भाई।।
चौपाई २१६४
जिन्ह के चरन सरोरुह लागी। करत बिबिध जप जोग बिरागी।।
चौपाई २१६५
तेइ दोउ बंधु प्रेम जनु जीते। गुर पद कमल पलोटत प्रीते।।
चौपाई २१६६
बारबार मुनि अग्या दीन्ही। रघुबर जाइ सयन तब कीन्ही।।
चौपाई २१६७
चापत चरन लखनु उर लाएँ। सभय सप्रेम परम सचु पाएँ।।
चौपाई २१६८
पुनि पुनि प्रभु कह सोवहु ताता। पौढ़े धरि उर पद जलजाता।।
दोहा २२६
उठे लखन निसि बिगत सुनि अरुनसिखा धुनि कान।। गुर तें पहिलेहिं जगतपति जागे रामु सुजान।।
चौपाई २१७०
सकल सौच करि जाइ नहाए। नित्य निबाहि मुनिहि सिर नाए।।
चौपाई २१७१
समय जानि गुर आयसु पाई। लेन प्रसून चले दोउ भाई।।
चौपाई २१७२
भूप बागु बर देखेउ जाई। जहँ बसंत रितु रही लोभाई।।
चौपाई २१७३
लागे बिटप मनोहर नाना। बरन बरन बर बेलि बिताना।।
चौपाई २१७४
नव पल्लव फल सुमान सुहाए। निज संपति सुर रूख लजाए।।
चौपाई २१७५
चातक कोकिल कीर चकोरा। कूजत बिहग नटत कल मोरा।।
चौपाई २१७६
मध्य बाग सरु सोह सुहावा। मनि सोपान बिचित्र बनावा।।
चौपाई २१७७
बिमल सलिलु सरसिज बहुरंगा। जलखग कूजत गुंजत भृंगा।।
दोहा २२७
बागु तड़ागु बिलोकि प्रभु हरषे बंधु समेत। परम रम्य आरामु यहु जो रामहि सुख देत।।
चौपाई २१७९
चहुँ दिसि चितइ पूँछि मालिगन। लगे लेन दल फूल मुदित मन।।
चौपाई २१८०
तेहि अवसर सीता तहँ आई। गिरिजा पूजन जननि पठाई।।
चौपाई २१८१
संग सखीं सब सुभग सयानी। गावहिं गीत मनोहर बानी।।
चौपाई २१८२
सर समीप गिरिजा गृह सोहा। बरनि न जाइ देखि मनु मोहा।।
चौपाई २१८३
मज्जनु करि सर सखिन्ह समेता। गई मुदित मन गौरि निकेता।।
चौपाई २१८४
पूजा कीन्हि अधिक अनुरागा। निज अनुरूप सुभग बरु मागा।।
चौपाई २१८५
एक सखी सिय संगु बिहाई। गई रही देखन फुलवाई।।
चौपाई २१८६
तेहि दोउ बंधु बिलोके जाई। प्रेम बिबस सीता पहिं आई।।
दोहा २२८
तासु दसा देखि सखिन्ह पुलक गात जलु नैन। कहु कारनु निज हरष कर पूछहि सब मृदु बैन।।
चौपाई २१८८
देखन बागु कुअँर दुइ आए। बय किसोर सब भाँति सुहाए।।
चौपाई २१८९
स्याम गौर किमि कहौं बखानी। गिरा अनयन नयन बिनु बानी।।
चौपाई २१९०
सुनि हरषीं सब सखीं सयानी। सिय हियँ अति उतकंठा जानी।।
चौपाई २१९१
एक कहइ नृपसुत तेइ आली। सुने जे मुनि सँग आए काली।।
चौपाई २१९२
जिन्ह निज रूप मोहनी डारी। कीन्ह स्वबस नगर नर नारी।।
चौपाई २१९३
बरनत छबि जहँ तहँ सब लोगू। अवसि देखिअहिं देखन जोगू।।
चौपाई २१९४
तासु वचन अति सियहि सुहाने। दरस लागि लोचन अकुलाने।।
चौपाई २१९५
चली अग्र करि प्रिय सखि सोई। प्रीति पुरातन लखइ न कोई।।
दोहा २२९
सुमिरि सीय नारद बचन उपजी प्रीति पुनीत।। चकित बिलोकति सकल दिसि जनु सिसु मृगी सभीत।।
चौपाई २१९७
कंकन किंकिनि नूपुर धुनि सुनि। कहत लखन सन रामु हृदयँ गुनि।।
चौपाई २१९८
मानहुँ मदन दुंदुभी दीन्ही।।मनसा बिस्व बिजय कहँ कीन्ही।।
चौपाई २१९९
अस कहि फिरि चितए तेहि ओरा। सिय मुख ससि भए नयन चकोरा।।
चौपाई २२००
भए बिलोचन चारु अचंचल। मनहुँ सकुचि निमि तजे दिगंचल।।
चौपाई २२०१
देखि सीय सोभा सुखु पावा। हृदयँ सराहत बचनु न आवा।।
चौपाई २२०२
जनु बिरंचि सब निज निपुनाई। बिरचि बिस्व कहँ प्रगटि देखाई।।
चौपाई २२०३
सुंदरता कहुँ सुंदर करई। छबिगृहँ दीपसिखा जनु बरई।।
चौपाई २२०४
सब उपमा कबि रहे जुठारी। केहिं पटतरौं बिदेहकुमारी।।
दोहा २३०
सिय सोभा हियँ बरनि प्रभु आपनि दसा बिचारि। बोले सुचि मन अनुज सन बचन समय अनुहारि।।
चौपाई २२०६
तात जनकतनया यह सोई। धनुषजग्य जेहि कारन होई।।
चौपाई २२०७
पूजन गौरि सखीं लै आई। करत प्रकासु फिरइ फुलवाई।।
चौपाई २२०८
जासु बिलोकि अलोकिक सोभा। सहज पुनीत मोर मनु छोभा।।
चौपाई २२०९
सो सबु कारन जान बिधाता। फरकहिं सुभद अंग सुनु भ्राता।।
चौपाई २२१०
रघुबंसिन्ह कर सहज सुभाऊ। मनु कुपंथ पगु धरइ न काऊ।।
चौपाई २२११
मोहि अतिसय प्रतीति मन केरी। जेहिं सपनेहुँ परनारि न हेरी।।
चौपाई २२१२
जिन्ह कै लहहिं न रिपु रन पीठी। नहिं पावहिं परतिय मनु डीठी।।
चौपाई २२१३
मंगन लहहि न जिन्ह कै नाहीं। ते नरबर थोरे जग माहीं।।
दोहा २३१
करत बतकहि अनुज सन मन सिय रूप लोभान। मुख सरोज मकरंद छबि करइ मधुप इव पान।।
चौपाई २२१५
चितवहि चकित चहूँ दिसि सीता। कहँ गए नृपकिसोर मनु चिंता।।
चौपाई २२१६
जहँ बिलोक मृग सावक नैनी। जनु तहँ बरिस कमल सित श्रेनी।।
चौपाई २२१७
लता ओट तब सखिन्ह लखाए। स्यामल गौर किसोर सुहाए।।
चौपाई २२१८
देखि रूप लोचन ललचाने। हरषे जनु निज निधि पहिचाने।।
चौपाई २२१९
थके नयन रघुपति छबि देखें। पलकन्हिहूँ परिहरीं निमेषें।।
चौपाई २२२०
अधिक सनेहँ देह भै भोरी। सरद ससिहि जनु चितव चकोरी।।
चौपाई २२२१
लोचन मग रामहि उर आनी। दीन्हे पलक कपाट सयानी।।
चौपाई २२२२
जब सिय सखिन्ह प्रेमबस जानी। कहि न सकहिं कछु मन सकुचानी।।
दोहा २३२
लताभवन तें प्रगट भे तेहि अवसर दोउ भाइ। निकसे जनु जुग बिमल बिधु जलद पटल बिलगाइ।।
चौपाई २२२४
सोभा सीवँ सुभग दोउ बीरा। नील पीत जलजाभ सरीरा।।
चौपाई २२२५
मोरपंख सिर सोहत नीके। गुच्छ बीच बिच कुसुम कली के।।
चौपाई २२२६
भाल तिलक श्रमबिंदु सुहाए। श्रवन सुभग भूषन छबि छाए।।
चौपाई २२२७
बिकट भृकुटि कच घूघरवारे। नव सरोज लोचन रतनारे।।
चौपाई २२२८
चारु चिबुक नासिका कपोला। हास बिलास लेत मनु मोला।।
चौपाई २२२९
मुखछबि कहि न जाइ मोहि पाहीं। जो बिलोकि बहु काम लजाहीं।।
चौपाई २२३०
उर मनि माल कंबु कल गीवा। काम कलभ कर भुज बलसींवा।।
चौपाई २२३१
सुमन समेत बाम कर दोना। सावँर कुअँर सखी सुठि लोना।।
दोहा २३३
केहरि कटि पट पीत धर सुषमा सील निधान। देखि भानुकुलभूषनहि बिसरा सखिन्ह अपान।।
चौपाई २२३३
धरि धीरजु एक आलि सयानी। सीता सन बोली गहि पानी।।
चौपाई २२३४
बहुरि गौरि कर ध्यान करेहू। भूपकिसोर देखि किन लेहू।।
चौपाई २२३५
सकुचि सीयँ तब नयन उघारे। सनमुख दोउ रघुसिंघ निहारे।।
चौपाई २२३६
नख सिख देखि राम कै सोभा। सुमिरि पिता पनु मनु अति छोभा।।
चौपाई २२३७
परबस सखिन्ह लखी जब सीता। भयउ गहरु सब कहहि सभीता।।
चौपाई २२३८
पुनि आउब एहि बेरिआँ काली। अस कहि मन बिहसी एक आली।।
चौपाई २२३९
गूढ़ गिरा सुनि सिय सकुचानी। भयउ बिलंबु मातु भय मानी।।
चौपाई २२४०
धरि बड़ि धीर रामु उर आने। फिरि अपनपउ पितुबस जाने।।
दोहा २३४
देखन मिस मृग बिहग तरु फिरइ बहोरि बहोरि। निरखि निरखि रघुबीर छबि बाढ़इ प्रीति न थोरि।।
चौपाई २२४२
जानि कठिन सिवचाप बिसूरति। चली राखि उर स्यामल मूरति।।
चौपाई २२४३
प्रभु जब जात जानकी जानी। सुख सनेह सोभा गुन खानी।।
चौपाई २२४४
परम प्रेममय मृदु मसि कीन्ही। चारु चित भीतीं लिख लीन्ही।।
चौपाई २२४५
गई भवानी भवन बहोरी। बंदि चरन बोली कर जोरी।।
चौपाई २२४६
जय जय गिरिबरराज किसोरी। जय महेस मुख चंद चकोरी।।
चौपाई २२४७
जय गज बदन षड़ानन माता। जगत जननि दामिनि दुति गाता।।
चौपाई २२४८
नहिं तव आदि मध्य अवसाना। अमित प्रभाउ बेदु नहिं जाना।।
चौपाई २२४९
भव भव बिभव पराभव कारिनि। बिस्व बिमोहनि स्वबस बिहारिनि।।
दोहा २३५
पतिदेवता सुतीय महुँ मातु प्रथम तव रेख। महिमा अमित न सकहिं कहि सहस सारदा सेष।।
चौपाई २२५१
सेवत तोहि सुलभ फल चारी। बरदायनी पुरारि पिआरी।।
चौपाई २२५२
देबि पूजि पद कमल तुम्हारे। सुर नर मुनि सब होहिं सुखारे।।
चौपाई २२५३
मोर मनोरथु जानहु नीकें। बसहु सदा उर पुर सबही कें।।
चौपाई २२५४
कीन्हेउँ प्रगट न कारन तेहीं। अस कहि चरन गहे बैदेहीं।।
चौपाई २२५५
बिनय प्रेम बस भई भवानी। खसी माल मूरति मुसुकानी।।
चौपाई २२५६
सादर सियँ प्रसादु सिर धरेऊ। बोली गौरि हरषु हियँ भरेऊ।।
चौपाई २२५७
सुनु सिय सत्य असीस हमारी। पूजिहि मन कामना तुम्हारी।।
चौपाई २२५८
नारद बचन सदा सुचि साचा। सो बरु मिलिहि जाहिं मनु राचा।।
पद २३
मनु जाहिं राचेउ मिलिहि सो बरु सहज सुंदर साँवरो। करुना निधान सुजान सीलु सनेहु जानत रावरो।। एहि भाँति गौरि असीस सुनि सिय सहित हियँ हरषीं अली। तुलसी भवानिहि पूजि पुनि पुनि मुदित मन मंदिर चली।।
दोहा २३६
जानि गौरि अनुकूल सिय हिय हरषु न जाइ कहि। मंजुल मंगल मूल बाम अंग फरकन लगे।।
चौपाई २२६१
हृदयँ सराहत सीय लोनाई। गुर समीप गवने दोउ भाई।।
चौपाई २२६२
राम कहा सबु कौसिक पाहीं। सरल सुभाउ छुअत छल नाहीं।।
चौपाई २२६३
सुमन पाइ मुनि पूजा कीन्ही। पुनि असीस दुहु भाइन्ह दीन्ही।।
चौपाई २२६४
सुफल मनोरथ होहुँ तुम्हारे। रामु लखनु सुनि भए सुखारे।।
चौपाई २२६५
करि भोजनु मुनिबर बिग्यानी। लगे कहन कछु कथा पुरानी।।
चौपाई २२६६
बिगत दिवसु गुरु आयसु पाई। संध्या करन चले दोउ भाई।।
चौपाई २२६७
प्राची दिसि ससि उयउ सुहावा। सिय मुख सरिस देखि सुखु पावा।।
चौपाई २२६८
बहुरि बिचारु कीन्ह मन माहीं। सीय बदन सम हिमकर नाहीं।।
दोहा २३७
जनमु सिंधु पुनि बंधु बिषु दिन मलीन सकलंक। सिय मुख समता पाव किमि चंदु बापुरो रंक।।
चौपाई २२७०
घटइ बढ़इ बिरहनि दुखदाई। ग्रसइ राहु निज संधिहिं पाई।।
चौपाई २२७१
कोक सिकप्रद पंकज द्रोही। अवगुन बहुत चंद्रमा तोही।।
चौपाई २२७२
बैदेही मुख पटतर दीन्हे। होइ दोष बड़ अनुचित कीन्हे।।
चौपाई २२७३
सिय मुख छबि बिधु ब्याज बखानी। गुरु पहिं चले निसा बड़ि जानी।।
चौपाई २२७४
करि मुनि चरन सरोज प्रनामा। आयसु पाइ कीन्ह बिश्रामा।।
चौपाई २२७५
बिगत निसा रघुनायक जागे। बंधु बिलोकि कहन अस लागे।।
चौपाई २२७६
उदउ अरुन अवलोकहु ताता। पंकज कोक लोक सुखदाता।।
चौपाई २२७७
बोले लखनु जोरि जुग पानी। प्रभु प्रभाउ सूचक मृदु बानी।।
दोहा २३८
अरुनोदयँ सकुचे कुमुद उडगन जोति मलीन। जिमि तुम्हार आगमन सुनि भए नृपति बलहीन।।
चौपाई २२७९
नृप सब नखत करहिं उजिआरी। टारि न सकहिं चाप तम भारी।।
चौपाई २२८०
कमल कोक मधुकर खग नाना। हरषे सकल निसा अवसाना।।
चौपाई २२८१
ऐसेहिं प्रभु सब भगत तुम्हारे। होइहहिं टूटें धनुष सुखारे।।
चौपाई २२८२
उयउ भानु बिनु श्रम तम नासा। दुरे नखत जग तेजु प्रकासा।।
चौपाई २२८३
रबि निज उदय ब्याज रघुराया। प्रभु प्रतापु सब नृपन्ह दिखाया।।
चौपाई २२८४
तव भुज बल महिमा उदघाटी। प्रगटी धनु बिघटन परिपाटी।।
चौपाई २२८५
बंधु बचन सुनि प्रभु मुसुकाने। होइ सुचि सहज पुनीत नहाने।।
चौपाई २२८६
नित्यक्रिया करि गुरु पहिं आए। चरन सरोज सुभग सिर नाए।।
चौपाई २२८७
सतानंदु तब जनक बोलाए। कौसिक मुनि पहिं तुरत पठाए।।
चौपाई २२८८
जनक बिनय तिन्ह आइ सुनाई। हरषे बोलि लिए दोउ भाई।।
दोहा २३९
सतानंदपद बंदि प्रभु बैठे गुर पहिं जाइ। चलहु तात मुनि कहेउ तब पठवा जनक बोलाइ।।
चौपाई २२९०
सीय स्वयंबरु देखिअ जाई। ईसु काहि धौं देइ बड़ाई।।
चौपाई २२९१
लखन कहा जस भाजनु सोई। नाथ कृपा तव जापर होई।।
चौपाई २२९२
हरषे मुनि सब सुनि बर बानी। दीन्हि असीस सबहिं सुखु मानी।।
चौपाई २२९३
पुनि मुनिबृंद समेत कृपाला। देखन चले धनुषमख साला।।
चौपाई २२९४
रंगभूमि आए दोउ भाई। असि सुधि सब पुरबासिन्ह पाई।।
चौपाई २२९५
चले सकल गृह काज बिसारी। बाल जुबान जरठ नर नारी।।
चौपाई २२९६
देखी जनक भीर भै भारी। सुचि सेवक सब लिए हँकारी।।
चौपाई २२९७
तुरत सकल लोगन्ह पहिं जाहू। आसन उचित देहू सब काहू।।
दोहा २४०
कहि मृदु बचन बिनीत तिन्ह बैठारे नर नारि। उत्तम मध्यम नीच लघु निज निज थल अनुहारि।।
चौपाई २२९९
राजकुअँर तेहि अवसर आए। मनहुँ मनोहरता तन छाए।।
चौपाई २३००
गुन सागर नागर बर बीरा। सुंदर स्यामल गौर सरीरा।।
चौपाई २३०१
राज समाज बिराजत रूरे। उडगन महुँ जनु जुग बिधु पूरे।।
चौपाई २३०२
जिन्ह कें रही भावना जैसी। प्रभु मूरति तिन्ह देखी तैसी।।
चौपाई २३०३
देखहिं रूप महा रनधीरा। मनहुँ बीर रसु धरें सरीरा।।
चौपाई २३०४
डरे कुटिल नृप प्रभुहि निहारी। मनहुँ भयानक मूरति भारी।।
चौपाई २३०५
रहे असुर छल छोनिप बेषा। तिन्ह प्रभु प्रगट कालसम देखा।।
चौपाई २३०६
पुरबासिन्ह देखे दोउ भाई। नरभूषन लोचन सुखदाई।।
दोहा २४१
नारि बिलोकहिं हरषि हियँ निज निज रुचि अनुरूप। जनु सोहत सिंगार धरि मूरति परम अनूप।।
चौपाई २३०८
बिदुषन्ह प्रभु बिराटमय दीसा। बहु मुख कर पग लोचन सीसा।।
चौपाई २३०९
जनक जाति अवलोकहिं कैसैं। सजन सगे प्रिय लागहिं जैसें।।
चौपाई २३१०
सहित बिदेह बिलोकहिं रानी। सिसु सम प्रीति न जाति बखानी।।
चौपाई २३११
जोगिन्ह परम तत्वमय भासा। सांत सुद्ध सम सहज प्रकासा।।
चौपाई २३१२
हरिभगतन्ह देखे दोउ भ्राता। इष्टदेव इव सब सुख दाता।।
चौपाई २३१३
रामहि चितव भायँ जेहि सीया। सो सनेहु सुखु नहिं कथनीया।।
चौपाई २३१४
उर अनुभवति न कहि सक सोऊ। कवन प्रकार कहै कबि कोऊ।।
चौपाई २३१५
एहि बिधि रहा जाहि जस भाऊ। तेहिं तस देखेउ कोसलराऊ।।
दोहा २४२
राजत राज समाज महुँ कोसलराज किसोर। सुंदर स्यामल गौर तन बिस्व बिलोचन चोर।।
चौपाई २३१७
सहज मनोहर मूरति दोऊ। कोटि काम उपमा लघु सोऊ।।
चौपाई २३१८
सरद चंद निंदक मुख नीके। नीरज नयन भावते जी के।।
चौपाई २३१९
चितवत चारु मार मनु हरनी। भावति हृदय जाति नहीं बरनी।।
चौपाई २३२०
कल कपोल श्रुति कुंडल लोला। चिबुक अधर सुंदर मृदु बोला।।
चौपाई २३२१
कुमुदबंधु कर निंदक हाँसा। भृकुटी बिकट मनोहर नासा।।
चौपाई २३२२
भाल बिसाल तिलक झलकाहीं। कच बिलोकि अलि अवलि लजाहीं।।
चौपाई २३२३
पीत चौतनीं सिरन्हि सुहाई। कुसुम कलीं बिच बीच बनाईं।।
चौपाई २३२४
रेखें रुचिर कंबु कल गीवाँ। जनु त्रिभुवन सुषमा की सीवाँ।।
दोहा २४३
कुंजर मनि कंठा कलित उरन्हि तुलसिका माल। बृषभ कंध केहरि ठवनि बल निधि बाहु बिसाल।।
चौपाई २३२६
कटि तूनीर पीत पट बाँधे। कर सर धनुष बाम बर काँधे।।
चौपाई २३२७
पीत जग्य उपबीत सुहाए। नख सिख मंजु महाछबि छाए।।
चौपाई २३२८
देखि लोग सब भए सुखारे। एकटक लोचन चलत न तारे।।
चौपाई २३२९
हरषे जनकु देखि दोउ भाई। मुनि पद कमल गहे तब जाई।।
चौपाई २३३०
करि बिनती निज कथा सुनाई। रंग अवनि सब मुनिहि देखाई।।
चौपाई २३३१
जहँ जहँ जाहि कुअँर बर दोऊ। तहँ तहँ चकित चितव सबु कोऊ।।
चौपाई २३३२
निज निज रुख रामहि सबु देखा। कोउ न जान कछु मरमु बिसेषा।।
चौपाई २३३३
भलि रचना मुनि नृप सन कहेऊ। राजाँ मुदित महासुख लहेऊ।।
दोहा २४४
सब मंचन्ह ते मंचु एक सुंदर बिसद बिसाल। मुनि समेत दोउ बंधु तहँ बैठारे महिपाल।।
चौपाई २३३५
प्रभुहि देखि सब नृप हिंयँ हारे। जनु राकेस उदय भएँ तारे।।
चौपाई २३३६
असि प्रतीति सब के मन माहीं। राम चाप तोरब सक नाहीं।।
चौपाई २३३७
बिनु भंजेहुँ भव धनुषु बिसाला। मेलिहि सीय राम उर माला।।
चौपाई २३३८
अस बिचारि गवनहु घर भाई। जसु प्रतापु बलु तेजु गवाँई।।
चौपाई २३३९
बिहसे अपर भूप सुनि बानी। जे अबिबेक अंध अभिमानी।।
चौपाई २३४०
तोरेहुँ धनुषु ब्याहु अवगाहा। बिनु तोरें को कुअँरि बिआहा।।
चौपाई २३४१
एक बार कालउ किन होऊ। सिय हित समर जितब हम सोऊ।।
चौपाई २३४२
यह सुनि अवर महिप मुसकाने। धरमसील हरिभगत सयाने।।
दोहा २४५
सीय बिआहबि राम गरब दूरि करि नृपन्ह के।। जीति को सक संग्राम दसरथ के रन बाँकुरे।।
चौपाई २३४४
ब्यर्थ मरहु जनि गाल बजाई। मन मोदकन्हि कि भूख बुताई।।
चौपाई २३४५
सिख हमारि सुनि परम पुनीता। जगदंबा जानहु जियँ सीता।।
चौपाई २३४६
जगत पिता रघुपतिहि बिचारी। भरि लोचन छबि लेहु निहारी।।
चौपाई २३४७
सुंदर सुखद सकल गुन रासी। ए दोउ बंधु संभु उर बासी।।
चौपाई २३४८
सुधा समुद्र समीप बिहाई। मृगजलु निरखि मरहु कत धाई।।
चौपाई २३४९
करहु जाइ जा कहुँ जोई भावा। हम तौ आजु जनम फलु पावा।।
चौपाई २३५०
अस कहि भले भूप अनुरागे। रूप अनूप बिलोकन लागे।।
चौपाई २३५१
देखहिं सुर नभ चढ़े बिमाना। बरषहिं सुमन करहिं कल गाना।।
दोहा २४६
जानि सुअवसरु सीय तब पठई जनक बोलाई। चतुर सखीं सुंदर सकल सादर चलीं लवाईं।।
चौपाई २३५३
सिय सोभा नहिं जाइ बखानी। जगदंबिका रूप गुन खानी।।
चौपाई २३५४
उपमा सकल मोहि लघु लागीं। प्राकृत नारि अंग अनुरागीं।।
चौपाई २३५५
सिय बरनिअ तेइ उपमा देई। कुकबि कहाइ अजसु को लेई।।
चौपाई २३५६
जौ पटतरिअ तीय सम सीया। जग असि जुबति कहाँ कमनीया।।
चौपाई २३५७
गिरा मुखर तन अरध भवानी। रति अति दुखित अतनु पति जानी।।
चौपाई २३५८
बिष बारुनी बंधु प्रिय जेही। कहिअ रमासम किमि बैदेही।।
चौपाई २३५९
जौ छबि सुधा पयोनिधि होई। परम रूपमय कच्छप सोई।।
चौपाई २३६०
सोभा रजु मंदरु सिंगारू। मथै पानि पंकज निज मारू।।
दोहा २४७
एहि बिधि उपजै लच्छि जब सुंदरता सुख मूल। तदपि सकोच समेत कबि कहहिं सीय समतूल।।
चौपाई २३६२
चलिं संग लै सखीं सयानी। गावत गीत मनोहर बानी।।
चौपाई २३६३
सोह नवल तनु सुंदर सारी। जगत जननि अतुलित छबि भारी।।
चौपाई २३६४
भूषन सकल सुदेस सुहाए। अंग अंग रचि सखिन्ह बनाए।।
चौपाई २३६५
रंगभूमि जब सिय पगु धारी। देखि रूप मोहे नर नारी।।
चौपाई २३६६
हरषि सुरन्ह दुंदुभीं बजाई। बरषि प्रसून अपछरा गाई।।
चौपाई २३६७
पानि सरोज सोह जयमाला। अवचट चितए सकल भुआला।।
चौपाई २३६८
सीय चकित चित रामहि चाहा। भए मोहबस सब नरनाहा।।
चौपाई २३६९
मुनि समीप देखे दोउ भाई। लगे ललकि लोचन निधि पाई।।
दोहा २४८
गुरजन लाज समाजु बड़ देखि सीय सकुचानि।। लागि बिलोकन सखिन्ह तन रघुबीरहि उर आनि।।
चौपाई २३७१
राम रूपु अरु सिय छबि देखें। नर नारिन्ह परिहरीं निमेषें।।
चौपाई २३७२
सोचहिं सकल कहत सकुचाहीं। बिधि सन बिनय करहिं मन माहीं।।
चौपाई २३७३
हरु बिधि बेगि जनक जड़ताई। मति हमारि असि देहि सुहाई।।
चौपाई २३७४
बिनु बिचार पनु तजि नरनाहु। सीय राम कर करै बिबाहू।।
चौपाई २३७५
जग भल कहहि भाव सब काहू। हठ कीन्हे अंतहुँ उर दाहू।।
चौपाई २३७६
एहिं लालसाँ मगन सब लोगू। बरु साँवरो जानकी जोगू।।
चौपाई २३७७
तब बंदीजन जनक बौलाए। बिरिदावली कहत चलि आए।।
चौपाई २३७८
कह नृप जाइ कहहु पन मोरा। चले भाट हियँ हरषु न थोरा।।
दोहा २४९
बोले बंदी बचन बर सुनहु सकल महिपाल। पन बिदेह कर कहहिं हम भुजा उठाइ बिसाल।।
चौपाई २३८०
नृप भुजबल बिधु सिवधनु राहू। गरुअ कठोर बिदित सब काहू।।
चौपाई २३८१
रावनु बानु महाभट भारे। देखि सरासन गवँहिं सिधारे।।
चौपाई २३८२
सोइ पुरारि कोदंडु कठोरा। राज समाज आजु जोइ तोरा।।
चौपाई २३८३
त्रिभुवन जय समेत बैदेही।।बिनहिं बिचार बरइ हठि तेही।।
चौपाई २३८४
सुनि पन सकल भूप अभिलाषे। भटमानी अतिसय मन माखे।।
चौपाई २३८५
परिकर बाँधि उठे अकुलाई। चले इष्टदेवन्ह सिर नाई।।
चौपाई २३८६
तमकि ताकि तकि सिवधनु धरहीं। उठइ न कोटि भाँति बलु करहीं।।
चौपाई २३८७
जिन्ह के कछु बिचारु मन माहीं। चाप समीप महीप न जाहीं।।
दोहा २५०
तमकि धरहिं धनु मूढ़ नृप उठइ न चलहिं लजाइ। मनहुँ पाइ भट बाहुबलु अधिकु अधिकु गरुआइ।।
चौपाई २३८९
भूप सहस दस एकहि बारा। लगे उठावन टरइ न टारा।।
चौपाई २३९०
डगइ न संभु सरासन कैसें। कामी बचन सती मनु जैसें।।
चौपाई २३९१
सब नृप भए जोगु उपहासी। जैसें बिनु बिराग संन्यासी।।
चौपाई २३९२
कीरति बिजय बीरता भारी। चले चाप कर बरबस हारी।।
चौपाई २३९३
श्रीहत भए हारि हियँ राजा। बैठे निज निज जाइ समाजा।।
चौपाई २३९४
नृपन्ह बिलोकि जनकु अकुलाने। बोले बचन रोष जनु साने।।
चौपाई २३९५
दीप दीप के भूपति नाना। आए सुनि हम जो पनु ठाना।।
चौपाई २३९६
देव दनुज धरि मनुज सरीरा। बिपुल बीर आए रनधीरा।।
दोहा २५१
कुअँरि मनोहर बिजय बड़ि कीरति अति कमनीय। पावनिहार बिरंचि जनु रचेउ न धनु दमनीय।।
चौपाई २३९८
कहहु काहि यहु लाभु न भावा। काहुँ न संकर चाप चढ़ावा।।
चौपाई २३९९
रहउ चढ़ाउब तोरब भाई। तिलु भरि भूमि न सके छड़ाई।।
चौपाई २४००
अब जनि कोउ माखै भट मानी। बीर बिहीन मही मैं जानी।।
चौपाई २४०१
तजहु आस निज निज गृह जाहू। लिखा न बिधि बैदेहि बिबाहू।।
चौपाई २४०२
सुकृत जाइ जौं पनु परिहरऊँ। कुअँरि कुआरि रहउ का करऊँ।।
चौपाई २४०३
जो जनतेउँ बिनु भट भुबि भाई। तौ पनु करि होतेउँ न हँसाई।।
चौपाई २४०४
जनक बचन सुनि सब नर नारी। देखि जानकिहि भए दुखारी।।
चौपाई २४०५
माखे लखनु कुटिल भइँ भौंहें। रदपट फरकत नयन रिसौंहें।।
दोहा २५२
कहि न सकत रघुबीर डर लगे बचन जनु बान। नाइ राम पद कमल सिरु बोले गिरा प्रमान।।
चौपाई २४०७
रघुबंसिन्ह महुँ जहँ कोउ होई। तेहिं समाज अस कहइ न कोई।।
चौपाई २४०८
कही जनक जसि अनुचित बानी। बिद्यमान रघुकुल मनि जानी।।
चौपाई २४०९
सुनहु भानुकुल पंकज भानू। कहउँ सुभाउ न कछु अभिमानू।।
चौपाई २४१०
जौ तुम्हारि अनुसासन पावौं। कंदुक इव ब्रह्मांड उठावौं।।
चौपाई २४११
काचे घट जिमि डारौं फोरी। सकउँ मेरु मूलक जिमि तोरी।।
चौपाई २४१२
तव प्रताप महिमा भगवाना। को बापुरो पिनाक पुराना।।
चौपाई २४१३
नाथ जानि अस आयसु होऊ। कौतुकु करौं बिलोकिअ सोऊ।।
चौपाई २४१४
कमल नाल जिमि चाफ चढ़ावौं। जोजन सत प्रमान लै धावौं।।
दोहा २५३
तोरौं छत्रक दंड जिमि तव प्रताप बल नाथ। जौं न करौं प्रभु पद सपथ कर न धरौं धनु भाथ।।
चौपाई २४१६
लखन सकोप बचन जे बोले। डगमगानि महि दिग्गज डोले।।
चौपाई २४१७
सकल लोक सब भूप डेराने। सिय हियँ हरषु जनकु सकुचाने।।
चौपाई २४१८
गुर रघुपति सब मुनि मन माहीं। मुदित भए पुनि पुनि पुलकाहीं।।
चौपाई २४१९
सयनहिं रघुपति लखनु नेवारे। प्रेम समेत निकट बैठारे।।
चौपाई २४२०
बिस्वामित्र समय सुभ जानी। बोले अति सनेहमय बानी।।
चौपाई २४२१
उठहु राम भंजहु भवचापा। मेटहु तात जनक परितापा।।
चौपाई २४२२
सुनि गुरु बचन चरन सिरु नावा। हरषु बिषादु न कछु उर आवा।।
चौपाई २४२३
ठाढ़े भए उठि सहज सुभाएँ। ठवनि जुबा मृगराजु लजाएँ।।
दोहा २५४
उदित उदयगिरि मंच पर रघुबर बालपतंग। बिकसे संत सरोज सब हरषे लोचन भृंग।।
चौपाई २४२५
नृपन्ह केरि आसा निसि नासी। बचन नखत अवली न प्रकासी।।
चौपाई २४२६
मानी महिप कुमुद सकुचाने। कपटी भूप उलूक लुकाने।।
चौपाई २४२७
भए बिसोक कोक मुनि देवा। बरिसहिं सुमन जनावहिं सेवा।।
चौपाई २४२८
गुर पद बंदि सहित अनुरागा। राम मुनिन्ह सन आयसु मागा।।
चौपाई २४२९
सहजहिं चले सकल जग स्वामी। मत्त मंजु बर कुंजर गामी।।
चौपाई २४३०
चलत राम सब पुर नर नारी। पुलक पूरि तन भए सुखारी।।
चौपाई २४३१
बंदि पितर सुर सुकृत सँभारे। जौं कछु पुन्य प्रभाउ हमारे।।
चौपाई २४३२
तौ सिवधनु मृनाल की नाईं। तोरहुँ राम गनेस गोसाईं।।
दोहा २५५
रामहि प्रेम समेत लखि सखिन्ह समीप बोलाइ। सीता मातु सनेह बस बचन कहइ बिलखाइ।।
चौपाई २४३४
सखि सब कौतुक देखनिहारे। जेठ कहावत हितू हमारे।।
चौपाई २४३५
कोउ न बुझाइ कहइ गुर पाहीं। ए बालक असि हठ भलि नाहीं।।
चौपाई २४३६
रावन बान छुआ नहिं चापा। हारे सकल भूप करि दापा।।
चौपाई २४३७
सो धनु राजकुअँर कर देहीं। बाल मराल कि मंदर लेहीं।।
चौपाई २४३८
भूप सयानप सकल सिरानी। सखि बिधि गति कछु जाति न जानी।।
चौपाई २४३९
बोली चतुर सखी मृदु बानी। तेजवंत लघु गनिअ न रानी।।
चौपाई २४४०
कहँ कुंभज कहँ सिंधु अपारा। सोषेउ सुजसु सकल संसारा।।
चौपाई २४४१
रबि मंडल देखत लघु लागा। उदयँ तासु तिभुवन तम भागा।।
दोहा २५६
मंत्र परम लघु जासु बस बिधि हरि हर सुर सर्ब। महामत्त गजराज कहुँ बस कर अंकुस खर्ब।।
चौपाई २४४३
काम कुसुम धनु सायक लीन्हे। सकल भुवन अपने बस कीन्हे।।
चौपाई २४४४
देबि तजिअ संसउ अस जानी। भंजब धनुष रामु सुनु रानी।।
चौपाई २४४५
सखी बचन सुनि भै परतीती। मिटा बिषादु बढ़ी अति प्रीती।।
चौपाई २४४६
तब रामहि बिलोकि बैदेही। सभय हृदयँ बिनवति जेहि तेही।।
चौपाई २४४७
मनहीं मन मनाव अकुलानी। होहु प्रसन्न महेस भवानी।।
चौपाई २४४८
करहु सफल आपनि सेवकाई। करि हितु हरहु चाप गरुआई।।
चौपाई २४४९
गननायक बरदायक देवा। आजु लगें कीन्हिउँ तुअ सेवा।।
चौपाई २४५०
बार बार बिनती सुनि मोरी। करहु चाप गुरुता अति थोरी।।
दोहा २५७
देखि देखि रघुबीर तन सुर मनाव धरि धीर।। भरे बिलोचन प्रेम जल पुलकावली सरीर।।
चौपाई २४५२
नीकें निरखि नयन भरि सोभा। पितु पनु सुमिरि बहुरि मनु छोभा।।
चौपाई २४५३
अहह तात दारुनि हठ ठानी। समुझत नहिं कछु लाभु न हानी।।
चौपाई २४५४
सचिव सभय सिख देइ न कोई। बुध समाज बड़ अनुचित होई।।
चौपाई २४५५
कहँ धनु कुलिसहु चाहि कठोरा। कहँ स्यामल मृदुगात किसोरा।।
चौपाई २४५६
बिधि केहि भाँति धरौं उर धीरा। सिरस सुमन कन बेधिअ हीरा।।
चौपाई २४५७
सकल सभा कै मति भै भोरी। अब मोहि संभुचाप गति तोरी।।
चौपाई २४५८
निज जड़ता लोगन्ह पर डारी। होहि हरुअ रघुपतिहि निहारी।।
चौपाई २४५९
अति परिताप सीय मन माही। लव निमेष जुग सब सय जाहीं।।
दोहा २५८
प्रभुहि चितइ पुनि चितव महि राजत लोचन लोल। खेलत मनसिज मीन जुग जनु बिधु मंडल डोल।।
चौपाई २४६१
गिरा अलिनि मुख पंकज रोकी। प्रगट न लाज निसा अवलोकी।।
चौपाई २४६२
लोचन जलु रह लोचन कोना। जैसे परम कृपन कर सोना।।
चौपाई २४६३
सकुची ब्याकुलता बड़ि जानी। धरि धीरजु प्रतीति उर आनी।।
चौपाई २४६४
तन मन बचन मोर पनु साचा। रघुपति पद सरोज चितु राचा।।
चौपाई २४६५
तौ भगवानु सकल उर बासी। करिहिं मोहि रघुबर कै दासी।।
चौपाई २४६६
जेहि कें जेहि पर सत्य सनेहू। सो तेहि मिलइ न कछु संहेहू।।
चौपाई २४६७
प्रभु तन चितइ प्रेम तन ठाना। कृपानिधान राम सबु जाना।।
चौपाई २४६८
सियहि बिलोकि तकेउ धनु कैसे। चितव गरुरु लघु ब्यालहि जैसे।।
दोहा २५९
लखन लखेउ रघुबंसमनि ताकेउ हर कोदंडु। पुलकि गात बोले बचन चरन चापि ब्रह्मांडु।।
चौपाई २४७०
दिसकुंजरहु कमठ अहि कोला। धरहु धरनि धरि धीर न डोला।।
चौपाई २४७१
रामु चहहिं संकर धनु तोरा। होहु सजग सुनि आयसु मोरा।।
चौपाई २४७२
चाप सपीप रामु जब आए। नर नारिन्ह सुर सुकृत मनाए।।
चौपाई २४७३
सब कर संसउ अरु अग्यानू। मंद महीपन्ह कर अभिमानू।।
चौपाई २४७४
भृगुपति केरि गरब गरुआई। सुर मुनिबरन्ह केरि कदराई।।
चौपाई २४७५
सिय कर सोचु जनक पछितावा। रानिन्ह कर दारुन दुख दावा।।
चौपाई २४७६
संभुचाप बड बोहितु पाई। चढे जाइ सब संगु बनाई।।
चौपाई २४७७
राम बाहुबल सिंधु अपारू। चहत पारु नहि कोउ कड़हारू।।
दोहा २६०
राम बिलोके लोग सब चित्र लिखे से देखि। चितई सीय कृपायतन जानी बिकल बिसेषि।।
चौपाई २४७९
देखी बिपुल बिकल बैदेही। निमिष बिहात कलप सम तेही।।
चौपाई २४८०
तृषित बारि बिनु जो तनु त्यागा। मुएँ करइ का सुधा तड़ागा।।
चौपाई २४८१
का बरषा सब कृषी सुखानें। समय चुकें पुनि का पछितानें।।
चौपाई २४८२
अस जियँ जानि जानकी देखी। प्रभु पुलके लखि प्रीति बिसेषी।।
चौपाई २४८३
गुरहि प्रनामु मनहि मन कीन्हा। अति लाघवँ उठाइ धनु लीन्हा।।
चौपाई २४८४
दमकेउ दामिनि जिमि जब लयऊ। पुनि नभ धनु मंडल सम भयऊ।।
चौपाई २४८५
लेत चढ़ावत खैंचत गाढ़ें। काहुँ न लखा देख सबु ठाढ़ें।।
चौपाई २४८६
तेहि छन राम मध्य धनु तोरा। भरे भुवन धुनि घोर कठोरा।।
पद २४
भरे भुवन घोर कठोर रव रबि बाजि तजि मारगु चले। चिक्करहिं दिग्गज डोल महि अहि कोल कूरुम कलमले।। सुर असुर मुनि कर कान दीन्हें सकल बिकल बिचारहीं। कोदंड खंडेउ राम तुलसी जयति बचन उचारही।।
दोहा २६१
संकर चापु जहाजु सागरु रघुबर बाहुबलु। बूड़ सो सकल समाजु चढ़ा जो प्रथमहिं मोह बस।।
चौपाई २४८९
प्रभु दोउ चापखंड महि डारे। देखि लोग सब भए सुखारे।।
चौपाई २४९०
कोसिकरुप पयोनिधि पावन। प्रेम बारि अवगाहु सुहावन।।
चौपाई २४९१
रामरूप राकेसु निहारी। बढ़त बीचि पुलकावलि भारी।।
चौपाई २४९२
बाजे नभ गहगहे निसाना। देवबधू नाचहिं करि गाना।।
चौपाई २४९३
ब्रह्मादिक सुर सिद्ध मुनीसा। प्रभुहि प्रसंसहि देहिं असीसा।।
चौपाई २४९४
बरिसहिं सुमन रंग बहु माला। गावहिं किंनर गीत रसाला।।
चौपाई २४९५
रही भुवन भरि जय जय बानी। धनुषभंग धुनि जात न जानी।।
चौपाई २४९६
मुदित कहहिं जहँ तहँ नर नारी। भंजेउ राम संभुधनु भारी।।
दोहा २६२
बंदी मागध सूतगन बिरुद बदहिं मतिधीर। करहिं निछावरि लोग सब हय गय धन मनि चीर।।
चौपाई २४९८
झाँझि मृदंग संख सहनाई। भेरि ढोल दुंदुभी सुहाई।।
चौपाई २४९९
बाजहिं बहु बाजने सुहाए। जहँ तहँ जुबतिन्ह मंगल गाए।।
चौपाई २५००
सखिन्ह सहित हरषी अति रानी। सूखत धान परा जनु पानी।।
चौपाई २५०१
जनक लहेउ सुखु सोचु बिहाई। पैरत थकें थाह जनु पाई।।
चौपाई २५०२
श्रीहत भए भूप धनु टूटे। जैसें दिवस दीप छबि छूटे।।
चौपाई २५०३
सीय सुखहि बरनिअ केहि भाँती। जनु चातकी पाइ जलु स्वाती।।
चौपाई २५०४
रामहि लखनु बिलोकत कैसें। ससिहि चकोर किसोरकु जैसें।।
चौपाई २५०५
सतानंद तब आयसु दीन्हा। सीताँ गमनु राम पहिं कीन्हा।।
दोहा २६३
संग सखीं सुदंर चतुर गावहिं मंगलचार। गवनी बाल मराल गति सुषमा अंग अपार।।
चौपाई २५०७
सखिन्ह मध्य सिय सोहति कैसे। छबिगन मध्य महाछबि जैसें।।
चौपाई २५०८
कर सरोज जयमाल सुहाई। बिस्व बिजय सोभा जेहिं छाई।।
चौपाई २५०९
तन सकोचु मन परम उछाहू। गूढ़ प्रेमु लखि परइ न काहू।।
चौपाई २५१०
जाइ समीप राम छबि देखी। रहि जनु कुँअरि चित्र अवरेखी।।
चौपाई २५११
चतुर सखीं लखि कहा बुझाई। पहिरावहु जयमाल सुहाई।।
चौपाई २५१२
सुनत जुगल कर माल उठाई। प्रेम बिबस पहिराइ न जाई।।
चौपाई २५१३
सोहत जनु जुग जलज सनाला। ससिहि सभीत देत जयमाला।।
चौपाई २५१४
गावहिं छबि अवलोकि सहेली। सियँ जयमाल राम उर मेली।।
दोहा २६४
रघुबर उर जयमाल देखि देव बरिसहिं सुमन। सकुचे सकल भुआल जनु बिलोकि रबि कुमुदगन।।
चौपाई २५१६
पुर अरु ब्योम बाजने बाजे। खल भए मलिन साधु सब राजे।।
चौपाई २५१७
सुर किंनर नर नाग मुनीसा। जय जय जय कहि देहिं असीसा।।
चौपाई २५१८
नाचहिं गावहिं बिबुध बधूटीं। बार बार कुसुमांजलि छूटीं।।
चौपाई २५१९
जहँ तहँ बिप्र बेदधुनि करहीं। बंदी बिरदावलि उच्चरहीं।।
चौपाई २५२०
महि पाताल नाक जसु ब्यापा। राम बरी सिय भंजेउ चापा।।
चौपाई २५२१
करहिं आरती पुर नर नारी। देहिं निछावरि बित्त बिसारी।।
चौपाई २५२२
सोहति सीय राम कै जौरी। छबि सिंगारु मनहुँ एक ठोरी।।
चौपाई २५२३
सखीं कहहिं प्रभुपद गहु सीता। करति न चरन परस अति भीता।।
दोहा २६५
गौतम तिय गति सुरति करि नहिं परसति पग पानि।
मन बिहँसे रघुबंसमनि प्रीति अलौकिक जानि ॥
चौपाई २५२५
तब सिय देखि भूप अभिलाषे। कूर कपूत मूढ़ मन माखे।।
चौपाई २५२६
उठि उठि पहिरि सनाह अभागे। जहँ तहँ गाल बजावन लागे।।
चौपाई २५२७
लेहु छड़ाइ सीय कह कोऊ। धरि बाँधहु नृप बालक दोऊ।।
चौपाई २५२८
तोरें धनुषु चाड़ नहिं सरई। जीवत हमहि कुअँरि को बरई।।
चौपाई २५२९
जौं बिदेहु कछु करै सहाई। जीतहु समर सहित दोउ भाई।।
चौपाई २५३०
साधु भूप बोले सुनि बानी। राजसमाजहि लाज लजानी।।
चौपाई २५३१
बलु प्रतापु बीरता बड़ाई। नाक पिनाकहि संग सिधाई।।
चौपाई २५३२
सोइ सूरता कि अब कहुँ पाई। असि बुधि तौ बिधि मुहँ मसि लाई।।
दोहा २६६
देखहु रामहि नयन भरि तजि इरिषा मदु कोहु। लखन रोषु पावकु प्रबल जानि सलभ जनि होहु।।
चौपाई २५३४
बैनतेय बलि जिमि चह कागू। जिमि ससु चहै नाग अरि भागू।।
चौपाई २५३५
जिमि चह कुसल अकारन कोही। सब संपदा चहै सिवद्रोही।।
चौपाई २५३६
लोभी लोलुप कल कीरति चहई। अकलंकता कि कामी लहई।।
चौपाई २५३७
हरि पद बिमुख परम गति चाहा। तस तुम्हार लालचु नरनाहा।।
चौपाई २५३८
कोलाहलु सुनि सीय सकानी। सखीं लवाइ गईं जहँ रानी।।
चौपाई २५३९
रामु सुभायँ चले गुरु पाहीं। सिय सनेहु बरनत मन माहीं।।
चौपाई २५४०
रानिन्ह सहित सोचबस सीया। अब धौं बिधिहि काह करनीया।।
चौपाई २५४१
भूप बचन सुनि इत उत तकहीं। लखनु राम डर बोलि न सकहीं।।
दोहा २६७
अरुन नयन भृकुटी कुटिल चितवत नृपन्ह सकोप। मनहुँ मत्त गजगन निरखि सिंघकिसोरहि चोप।।
चौपाई २५४३
खरभरु देखि बिकल पुर नारीं। सब मिलि देहिं महीपन्ह गारीं।।
चौपाई २५४४
तेहिं अवसर सुनि सिव धनु भंगा। आयसु भृगुकुल कमल पतंगा।।
चौपाई २५४५
देखि महीप सकल सकुचाने। बाज झपट जनु लवा लुकाने।।
चौपाई २५४६
गौरि सरीर भूति भल भ्राजा। भाल बिसाल त्रिपुंड बिराजा।।
चौपाई २५४७
सीस जटा ससिबदनु सुहावा। रिसबस कछुक अरुन होइ आवा।।
चौपाई २५४८
भृकुटी कुटिल नयन रिस राते। सहजहुँ चितवत मनहुँ रिसाते।।
चौपाई २५४९
बृषभ कंध उर बाहु बिसाला। चारु जनेउ माल मृगछाला।।
चौपाई २५५०
कटि मुनि बसन तून दुइ बाँधें। धनु सर कर कुठारु कल काँधें।।
दोहा २६८
सांत बेषु करनी कठिन बरनि न जाइ सरुप। धरि मुनितनु जनु बीर रसु आयउ जहँ सब भूप।।
चौपाई २५५२
देखत भृगुपति बेषु कराला। उठे सकल भय बिकल भुआला।।
चौपाई २५५३
पितु समेत कहि कहि निज नामा। लगे करन सब दंड प्रनामा।।
चौपाई २५५४
जेहि सुभायँ चितवहिं हितु जानी। सो जानइ जनु आइ खुटानी।।
चौपाई २५५५
जनक बहोरि आइ सिरु नावा। सीय बोलाइ प्रनामु करावा।।
चौपाई २५५६
आसिष दीन्हि सखीं हरषानीं। निज समाज लै गई सयानीं।।
चौपाई २५५७
बिस्वामित्रु मिले पुनि आई। पद सरोज मेले दोउ भाई।।
चौपाई २५५८
रामु लखनु दसरथ के ढोटा। दीन्हि असीस देखि भल जोटा।।
चौपाई २५५९
रामहि चितइ रहे थकि लोचन। रूप अपार मार मद मोचन।।
दोहा २६९
बहुरि बिलोकि बिदेह सन कहहु काह अति भीर।। पूछत जानि अजान जिमि ब्यापेउ कोपु सरीर।।
चौपाई २५६१
समाचार कहि जनक सुनाए। जेहि कारन महीप सब आए।।
चौपाई २५६२
सुनत बचन फिरि अनत निहारे। देखे चापखंड महि डारे।।
चौपाई २५६३
अति रिस बोले बचन कठोरा। कहु जड़ जनक धनुष कै तोरा।।
चौपाई २५६४
बेगि देखाउ मूढ़ न त आजू। उलटउँ महि जहँ लहि तव राजू।।
चौपाई २५६५
अति डरु उतरु देत नृपु नाहीं। कुटिल भूप हरषे मन माहीं।।
चौपाई २५६६
सुर मुनि नाग नगर नर नारी।।सोचहिं सकल त्रास उर भारी।।
चौपाई २५६७
मन पछिताति सीय महतारी। बिधि अब सँवरी बात बिगारी।।
चौपाई २५६८
भृगुपति कर सुभाउ सुनि सीता। अरध निमेष कलप सम बीता।।
दोहा २७०
सभय बिलोके लोग सब जानि जानकी भीरु। हृदयँ न हरषु बिषादु कछु बोले श्रीरघुबीरु।।
चौपाई २५७०
नाथ संभुधनु भंजनिहारा। होइहि केउ एक दास तुम्हारा।।
चौपाई २५७१
आयसु काह कहिअ किन मोही। सुनि रिसाइ बोले मुनि कोही।।
चौपाई २५७२
सेवकु सो जो करै सेवकाई। अरि करनी करि करिअ लराई।।
चौपाई २५७३
सुनहु राम जेहिं सिवधनु तोरा। सहसबाहु सम सो रिपु मोरा।।
चौपाई २५७४
सो बिलगाउ बिहाइ समाजा। न त मारे जैहहिं सब राजा।।
चौपाई २५७५
सुनि मुनि बचन लखन मुसुकाने। बोले परसुधरहि अपमाने।।
चौपाई २५७६
बहु धनुहीं तोरीं लरिकाईं। कबहुँ न असि रिस कीन्हि गोसाईं।।
चौपाई २५७७
एहि धनु पर ममता केहि हेतू। सुनि रिसाइ कह भृगुकुलकेतू।।
दोहा २७१
रे नृप बालक कालबस बोलत तोहि न सँमार।। धनुही सम तिपुरारि धनु बिदित सकल संसार।।
चौपाई २५७९
लखन कहा हँसि हमरें जाना। सुनहु देव सब धनुष समाना।।
चौपाई २५८०
का छति लाभु जून धनु तौरें। देखा राम नयन के भोरें।।
चौपाई २५८१
छुअत टूट रघुपतिहु न दोसू। मुनि बिनु काज करिअ कत रोसू ।
चौपाई २५८२
बोले चितइ परसु की ओरा। रे सठ सुनेहि सुभाउ न मोरा।।
चौपाई २५८३
बालकु बोलि बधउँ नहिं तोही। केवल मुनि जड़ जानहि मोही।।
चौपाई २५८४
बाल ब्रह्मचारी अति कोही। बिस्व बिदित छत्रियकुल द्रोही।।
चौपाई २५८५
भुजबल भूमि भूप बिनु कीन्ही। बिपुल बार महिदेवन्ह दीन्ही।।
चौपाई २५८६
सहसबाहु भुज छेदनिहारा। परसु बिलोकु महीपकुमारा।।
दोहा २७२
मातु पितहि जनि सोचबस करसि महीसकिसोर। गर्भन्ह के अर्भक दलन परसु मोर अति घोर।।
चौपाई २५८८
बिहसि लखनु बोले मृदु बानी। अहो मुनीसु महा भटमानी।।
चौपाई २५८९
पुनि पुनि मोहि देखाव कुठारू। चहत उड़ावन फूँकि पहारू।।
चौपाई २५९०
इहाँ कुम्हड़बतिया कोउ नाहीं। जे तरजनी देखि मरि जाहीं।।
चौपाई २५९१
देखि कुठारु सरासन बाना। मैं कछु कहा सहित अभिमाना।।
चौपाई २५९२
भृगुसुत समुझि जनेउ बिलोकी। जो कछु कहहु सहउँ रिस रोकी।।
चौपाई २५९३
सुर महिसुर हरिजन अरु गाई। हमरें कुल इन्ह पर न सुराई।।
चौपाई २५९४
बधें पापु अपकीरति हारें। मारतहूँ पा परिअ तुम्हारें।।
चौपाई २५९५
कोटि कुलिस सम बचनु तुम्हारा। ब्यर्थ धरहु धनु बान कुठारा।।
दोहा २७३
जो बिलोकि अनुचित कहेउँ छमहु महामुनि धीर। सुनि सरोष भृगुबंसमनि बोले गिरा गभीर।।
चौपाई २५९७
कौसिक सुनहु मंद यहु बालकु। कुटिल कालबस निज कुल घालकु।।
चौपाई २५९८
भानु बंस राकेस कलंकू। निपट निरंकुस अबुध असंकू।।
चौपाई २५९९
काल कवलु होइहि छन माहीं। कहउँ पुकारि खोरि मोहि नाहीं।।
चौपाई २६००
तुम्ह हटकउ जौं चहहु उबारा। कहि प्रतापु बलु रोषु हमारा।।
चौपाई २६०१
लखन कहेउ मुनि सुजस तुम्हारा। तुम्हहि अछत को बरनै पारा।।
चौपाई २६०२
अपने मुँह तुम्ह आपनि करनी। बार अनेक भाँति बहु बरनी।।
चौपाई २६०३
नहिं संतोषु त पुनि कछु कहहू। जनि रिस रोकि दुसह दुख सहहू।।
चौपाई २६०४
बीरब्रती तुम्ह धीर अछोभा। गारी देत न पावहु सोभा।।
दोहा २७४
सूर समर करनी करहिं कहि न जनावहिं आपु।
बिद्यमान रन पाइ रिपु कायर कथहिं प्रतापु ॥
चौपाई २६०६
तुम्ह तौ कालु हाँक जनु लावा। बार बार मोहि लागि बोलावा।।
चौपाई २६०७
सुनत लखन के बचन कठोरा। परसु सुधारि धरेउ कर घोरा।।
चौपाई २६०८
अब जनि देइ दोसु मोहि लोगू। कटुबादी बालकु बधजोगू।।
चौपाई २६०९
बाल बिलोकि बहुत मैं बाँचा। अब यहु मरनिहार भा साँचा।।
चौपाई २६१०
कौसिक कहा छमिअ अपराधू। बाल दोष गुन गनहिं न साधू।।
चौपाई २६११
खर कुठार मैं अकरुन कोही। आगें अपराधी गुरुद्रोही।।
चौपाई २६१२
उतर देत छोड़उँ बिनु मारें। केवल कौसिक सील तुम्हारें।।
चौपाई २६१३
न त एहि काटि कुठार कठोरें। गुरहि उरिन होतेउँ श्रम थोरें।।
दोहा २७५
गाधिसूनु कह हृदयँ हँसि मुनिहि हरिअरइ सूझ। अयमय खाँड न ऊखमय अजहुँ न बूझ अबूझ।।
चौपाई २६१५
कहेउ लखन मुनि सीलु तुम्हारा। को नहि जान बिदित संसारा।।
चौपाई २६१६
माता पितहि उरिन भए नीकें। गुर रिनु रहा सोचु बड़ जीकें।।
चौपाई २६१७
सो जनु हमरेहि माथे काढ़ा। दिन चलि गए ब्याज बड़ बाढ़ा।।
चौपाई २६१८
अब आनिअ ब्यवहरिआ बोली। तुरत देउँ मैं थैली खोली।।
चौपाई २६१९
सुनि कटु बचन कुठार सुधारा। हाय हाय सब सभा पुकारा।।
चौपाई २६२०
भृगुबर परसु देखावहु मोही। बिप्र बिचारि बचउँ नृपद्रोही।।
चौपाई २६२१
मिले न कबहुँ सुभट रन गाढ़े। द्विज देवता घरहि के बाढ़े।।
चौपाई २६२२
अनुचित कहि सब लोग पुकारे। रघुपति सयनहिं लखनु नेवारे।।
दोहा २७६
लखन उतर आहुति सरिस भृगुबर कोपु कृसानु। बढ़त देखि जल सम बचन बोले रघुकुलभानु।।
चौपाई २६२४
नाथ करहु बालक पर छोहू। सूध दूधमुख करिअ न कोहू।।
चौपाई २६२५
जौं पै प्रभु प्रभाउ कछु जाना। तौ कि बराबरि करत अयाना।।
चौपाई २६२६
जौं लरिका कछु अचगरि करहीं। गुर पितु मातु मोद मन भरहीं।।
चौपाई २६२७
करिअ कृपा सिसु सेवक जानी। तुम्ह सम सील धीर मुनि ग्यानी।।
चौपाई २६२८
राम बचन सुनि कछुक जुड़ाने। कहि कछु लखनु बहुरि मुसकाने।।
चौपाई २६२९
हँसत देखि नख सिख रिस ब्यापी। राम तोर भ्राता बड़ पापी।।
चौपाई २६३०
गौर सरीर स्याम मन माहीं। कालकूटमुख पयमुख नाहीं।।
चौपाई २६३१
सहज टेढ़ अनुहरइ न तोही। नीचु मीचु सम देख न मौहीं।।
दोहा २७७
लखन कहेउ हँसि सुनहु मुनि क्रोधु पाप कर मूल। जेहि बस जन अनुचित करहिं चरहिं बिस्व प्रतिकूल।।
चौपाई २६३३
मैं तुम्हार अनुचर मुनिराया। परिहरि कोपु करिअ अब दाया।।
चौपाई २६३४
टूट चाप नहिं जुरहि रिसाने। बैठिअ होइहिं पाय पिराने।।
चौपाई २६३५
जौ अति प्रिय तौ करिअ उपाई। जोरिअ कोउ बड़ गुनी बोलाई।।
चौपाई २६३६
बोलत लखनहिं जनकु डेराहीं। मष्ट करहु अनुचित भल नाहीं।।
चौपाई २६३७
थर थर कापहिं पुर नर नारी। छोट कुमार खोट बड़ भारी।।
चौपाई २६३८
भृगुपति सुनि सुनि निरभय बानी। रिस तन जरइ होइ बल हानी।।
चौपाई २६३९
बोले रामहि देइ निहोरा। बचउँ बिचारि बंधु लघु तोरा।।
चौपाई २६४०
मनु मलीन तनु सुंदर कैसें। बिष रस भरा कनक घटु जैसैं।।
दोहा २७८
सुनि लछिमन बिहसे बहुरि नयन तरेरे राम। गुर समीप गवने सकुचि परिहरि बानी बाम।।
चौपाई २६४२
अति बिनीत मृदु सीतल बानी। बोले रामु जोरि जुग पानी।।
चौपाई २६४३
सुनहु नाथ तुम्ह सहज सुजाना। बालक बचनु करिअ नहिं काना।।
चौपाई २६४४
बररै बालक एकु सुभाऊ। इन्हहि न संत बिदूषहिं काऊ।।
चौपाई २६४५
तेहिं नाहीं कछु काज बिगारा। अपराधी में नाथ तुम्हारा।।
चौपाई २६४६
कृपा कोपु बधु बँधब गोसाईं। मो पर करिअ दास की नाई।।
चौपाई २६४७
कहिअ बेगि जेहि बिधि रिस जाई। मुनिनायक सोइ करौं उपाई।।
चौपाई २६४८
कह मुनि राम जाइ रिस कैसें। अजहुँ अनुज तव चितव अनैसें।।
चौपाई २६४९
एहि के कंठ कुठारु न दीन्हा। तौ मैं काह कोपु करि कीन्हा।।
दोहा २७९
गर्भ स्त्रवहिं अवनिप रवनि सुनि कुठार गति घोर। परसु अछत देखउँ जिअत बैरी भूपकिसोर।।
चौपाई २६५१
बहइ न हाथु दहइ रिस छाती। भा कुठारु कुंठित नृपघाती।।
चौपाई २६५२
भयउ बाम बिधि फिरेउ सुभाऊ। मोरे हृदयँ कृपा कसि काऊ।।
चौपाई २६५३
आजु दया दुखु दुसह सहावा। सुनि सौमित्र बिहसि सिरु नावा।।
चौपाई २६५४
बाउ कृपा मूरति अनुकूला। बोलत बचन झरत जनु फूला।।
चौपाई २६५५
जौं पै कृपाँ जरिहिं मुनि गाता। क्रोध भएँ तनु राख बिधाता।।
चौपाई २६५६
देखु जनक हठि बालक एहू। कीन्ह चहत जड़ जमपुर गेहू।।
चौपाई २६५७
बेगि करहु किन आँखिन्ह ओटा। देखत छोट खोट नृप ढोटा।।
चौपाई २६५८
बिहसे लखनु कहा मन माहीं। मूदें आँखि कतहुँ कोउ नाहीं।।
दोहा २८०
परसुरामु तब राम प्रति बोले उर अति क्रोधु। संभु सरासनु तोरि सठ करसि हमार प्रबोधु।।
चौपाई २६६०
बंधु कहइ कटु संमत तोरें। तू छल बिनय करसि कर जोरें।।
चौपाई २६६१
करु परितोषु मोर संग्रामा। नाहिं त छाड़ कहाउब रामा।।
चौपाई २६६२
छलु तजि करहि समरु सिवद्रोही। बंधु सहित न त मारउँ तोही।।
चौपाई २६६३
भृगुपति बकहिं कुठार उठाएँ। मन मुसकाहिं रामु सिर नाएँ।।
चौपाई २६६४
गुनह लखन कर हम पर रोषू। कतहुँ सुधाइहु ते बड़ दोषू।।
चौपाई २६६५
टेढ़ जानि सब बंदइ काहू। बक्र चंद्रमहि ग्रसइ न राहू।।
चौपाई २६६६
राम कहेउ रिस तजिअ मुनीसा। कर कुठारु आगें यह सीसा।।
चौपाई २६६७
जेंहिं रिस जाइ करिअ सोइ स्वामी। मोहि जानि आपन अनुगामी।।
दोहा २८१
प्रभुहि सेवकहि समरु कस तजहु बिप्रबर रोसु। बेषु बिलोकें कहेसि कछु बालकहू नहिं दोसु।।
चौपाई २६६९
देखि कुठार बान धनु धारी। भै लरिकहि रिस बीरु बिचारी।।
चौपाई २६७०
नामु जान पै तुम्हहि न चीन्हा। बंस सुभायँ उतरु तेंहिं दीन्हा।।
चौपाई २६७१
जौं तुम्ह औतेहु मुनि की नाईं। पद रज सिर सिसु धरत गोसाईं।।
चौपाई २६७२
छमहु चूक अनजानत केरी। चहिअ बिप्र उर कृपा घनेरी।।
चौपाई २६७३
हमहि तुम्हहि सरिबरि कसि नाथा।।कहहु न कहाँ चरन कहँ माथा।।
चौपाई २६७४
राम मात्र लघु नाम हमारा। परसु सहित बड़ नाम तोहारा।।
चौपाई २६७५
देव एकु गुनु धनुष हमारें। नव गुन परम पुनीत तुम्हारें।।
चौपाई २६७६
सब प्रकार हम तुम्ह सन हारे। छमहु बिप्र अपराध हमारे।।
दोहा २८२
बार बार मुनि बिप्रबर कहा राम सन राम। बोले भृगुपति सरुष हसि तहूँ बंधु सम बाम।।
चौपाई २६७८
निपटहिं द्विज करि जानहि मोही। मैं जस बिप्र सुनावउँ तोही।।
चौपाई २६७९
चाप स्त्रुवा सर आहुति जानू। कोप मोर अति घोर कृसानु।।
चौपाई २६८०
समिधि सेन चतुरंग सुहाई। महा महीप भए पसु आई।।
चौपाई २६८१
मै एहि परसु काटि बलि दीन्हे। समर जग्य जप कोटिन्ह कीन्हे।।
चौपाई २६८२
मोर प्रभाउ बिदित नहिं तोरें। बोलसि निदरि बिप्र के भोरें।।
चौपाई २६८३
भंजेउ चापु दापु बड़ बाढ़ा। अहमिति मनहुँ जीति जगु ठाढ़ा।।
चौपाई २६८४
राम कहा मुनि कहहु बिचारी। रिस अति बड़ि लघु चूक हमारी।।
चौपाई २६८५
छुअतहिं टूट पिनाक पुराना। मैं कहि हेतु करौं अभिमाना।।
दोहा २८३
जौं हम निदरहिं बिप्र बदि सत्य सुनहु भृगुनाथ। तौ अस को जग सुभटु जेहि भय बस नावहिं माथ।।
चौपाई २६८७
देव दनुज भूपति भट नाना। समबल अधिक होउ बलवाना।।
चौपाई २६८८
जौं रन हमहि पचारै कोऊ। लरहिं सुखेन कालु किन होऊ।।
चौपाई २६८९
छत्रिय तनु धरि समर सकाना। कुल कलंकु तेहिं पावँर आना।।
चौपाई २६९०
कहउँ सुभाउ न कुलहि प्रसंसी। कालहु डरहिं न रन रघुबंसी।।
चौपाई २६९१
बिप्रबंस कै असि प्रभुताई। अभय होइ जो तुम्हहि डेराई।।
चौपाई २६९२
सुनु मृदु गूढ़ बचन रघुपति के। उघरे पटल परसुधर मति के।।
चौपाई २६९३
राम रमापति कर धनु लेहू। खैंचहु मिटै मोर संदेहू।।
चौपाई २६९४
देत चापु आपुहिं चलि गयऊ। परसुराम मन बिसमय भयऊ।।
दोहा २८४
जाना राम प्रभाउ तब पुलक प्रफुल्लित गात। जोरि पानि बोले बचन ह्दयँ न प्रेमु अमात।।
चौपाई २६९६
जय रघुबंस बनज बन भानू। गहन दनुज कुल दहन कृसानु।।
चौपाई २६९७
जय सुर बिप्र धेनु हितकारी। जय मद मोह कोह भ्रम हारी।।
चौपाई २६९८
बिनय सील करुना गुन सागर। जयति बचन रचना अति नागर।।
चौपाई २६९९
सेवक सुखद सुभग सब अंगा। जय सरीर छबि कोटि अनंगा।।
चौपाई २७००
करौं काह मुख एक प्रसंसा। जय महेस मन मानस हंसा।।
चौपाई २७०१
अनुचित बहुत कहेउँ अग्याता। छमहु छमामंदिर दोउ भ्राता।।
चौपाई २७०२
कहि जय जय जय रघुकुलकेतू। भृगुपति गए बनहि तप हेतू।।
चौपाई २७०३
अपभयँ कुटिल महीप डेराने। जहँ तहँ कायर गवँहिं पराने।।
दोहा २८५
देवन्ह दीन्हीं दुंदुभीं प्रभु पर बरषहिं फूल। हरषे पुर नर नारि सब मिटी मोहमय सूल।।
चौपाई २७०५
अति गहगहे बाजने बाजे। सबहिं मनोहर मंगल साजे।।
चौपाई २७०६
जूथ जूथ मिलि सुमुख सुनयनीं। करहिं गान कल कोकिलबयनी।।
चौपाई २७०७
सुखु बिदेह कर बरनि न जाई। जन्मदरिद्र मनहुँ निधि पाई।।
चौपाई २७०८
गत त्रास भइ सीय सुखारी। जनु बिधु उदयँ चकोरकुमारी।।
चौपाई २७०९
जनक कीन्ह कौसिकहि प्रनामा। प्रभु प्रसाद धनु भंजेउ रामा।।
चौपाई २७१०
मोहि कृतकृत्य कीन्ह दुहुँ भाईं। अब जो उचित सो कहिअ गोसाई।।
चौपाई २७११
कह मुनि सुनु नरनाथ प्रबीना। रहा बिबाहु चाप आधीना।।
चौपाई २७१२
टूटतहीं धनु भयउ बिबाहू। सुर नर नाग बिदित सब काहु।।
दोहा २८६
तदपि जाइ तुम्ह करहु अब जथा बंस ब्यवहारु। बूझि बिप्र कुलबृद्ध गुर बेद बिदित आचारु।।
चौपाई २७१४
दूत अवधपुर पठवहु जाई। आनहिं नृप दसरथहि बोलाई।।
चौपाई २७१५
मुदित राउ कहि भलेहिं कृपाला। पठए दूत बोलि तेहि काला।।
चौपाई २७१६
बहुरि महाजन सकल बोलाए। आइ सबन्हि सादर सिर नाए।।
चौपाई २७१७
हाट बाट मंदिर सुरबासा। नगरु सँवारहु चारिहुँ पासा।।
चौपाई २७१८
हरषि चले निज निज गृह आए। पुनि परिचारक बोलि पठाए।।
चौपाई २७१९
रचहु बिचित्र बितान बनाई। सिर धरि बचन चले सचु पाई।।
चौपाई २७२०
पठए बोलि गुनी तिन्ह नाना। जे बितान बिधि कुसल सुजाना।।
चौपाई २७२१
बिधिहि बंदि तिन्ह कीन्ह अरंभा। बिरचे कनक कदलि के खंभा।।
दोहा २८७
हरित मनिन्ह के पत्र फल पदुमराग के फूल। रचना देखि बिचित्र अति मनु बिरंचि कर भूल।।
चौपाई २७२३
बेनि हरित मनिमय सब कीन्हे। सरल सपरब परहिं नहिं चीन्हे।।
चौपाई २७२४
कनक कलित अहिबेल बनाई। लखि नहि परइ सपरन सुहाई।।
चौपाई २७२५
तेहि के रचि पचि बंध बनाए। बिच बिच मुकता दाम सुहाए।।
चौपाई २७२६
मानिक मरकत कुलिस पिरोजा। चीरि कोरि पचि रचे सरोजा।।
चौपाई २७२७
किए भृंग बहुरंग बिहंगा। गुंजहिं कूजहिं पवन प्रसंगा।।
चौपाई २७२८
सुर प्रतिमा खंभन गढ़ी काढ़ी। मंगल द्रब्य लिएँ सब ठाढ़ी।।
चौपाई २७२९
चौंकें भाँति अनेक पुराईं। सिंधुर मनिमय सहज सुहाई।।
दोहा २८८
सौरभ पल्लव सुभग सुठि किए नीलमनि कोरि।। हेम बौर मरकत घवरि लसत पाटमय डोरि।।
चौपाई २७३१
रचे रुचिर बर बंदनिबारे। मनहुँ मनोभवँ फंद सँवारे।।
चौपाई २७३२
मंगल कलस अनेक बनाए। ध्वज पताक पट चमर सुहाए।।
चौपाई २७३३
दीप मनोहर मनिमय नाना। जाइ न बरनि बिचित्र बिताना।।
चौपाई २७३४
जेहिं मंडप दुलहिनि बैदेही। सो बरनै असि मति कबि केही।।
चौपाई २७३५
दूलहु रामु रूप गुन सागर। सो बितानु तिहुँ लोक उजागर।।
चौपाई २७३६
जनक भवन कै सौभा जैसी। गृह गृह प्रति पुर देखिअ तैसी।।
चौपाई २७३७
जेहिं तेरहुति तेहि समय निहारी। तेहि लघु लगहिं भुवन दस चारी।।
चौपाई २७३८
जो संपदा नीच गृह सोहा। सो बिलोकि सुरनायक मोहा।।
दोहा २८९
बसइ नगर जेहि लच्छ करि कपट नारि बर बेषु।। तेहि पुर कै सोभा कहत सकुचहिं सारद सेषु।।
चौपाई २७४०
पहुँचे दूत राम पुर पावन। हरषे नगर बिलोकि सुहावन।।
चौपाई २७४१
भूप द्वार तिन्ह खबरि जनाई। दसरथ नृप सुनि लिए बोलाई।।
चौपाई २७४२
करि प्रनामु तिन्ह पाती दीन्ही। मुदित महीप आपु उठि लीन्ही।।
चौपाई २७४३
बारि बिलोचन बाचत पाँती। पुलक गात आई भरि छाती।।
चौपाई २७४४
रामु लखनु उर कर बर चीठी। रहि गए कहत न खाटी मीठी।।
चौपाई २७४५
पुनि धरि धीर पत्रिका बाँची। हरषी सभा बात सुनि साँची।।
चौपाई २७४६
खेलत रहे तहाँ सुधि पाई। आए भरतु सहित हित भाई।।
चौपाई २७४७
पूछत अति सनेहँ सकुचाई। तात कहाँ तें पाती आई।।
दोहा २९०
कुसल प्रानप्रिय बंधु दोउ अहहिं कहहु केहिं देस। सुनि सनेह साने बचन बाची बहुरि नरेस।।
चौपाई २७४९
सुनि पाती पुलके दोउ भ्राता। अधिक सनेहु समात न गाता।।
चौपाई २७५०
प्रीति पुनीत भरत कै देखी। सकल सभाँ सुखु लहेउ बिसेषी।।
चौपाई २७५१
तब नृप दूत निकट बैठारे। मधुर मनोहर बचन उचारे।।
चौपाई २७५२
भैया कहहु कुसल दोउ बारे। तुम्ह नीकें निज नयन निहारे।।
चौपाई २७५३
स्यामल गौर धरें धनु भाथा। बय किसोर कौसिक मुनि साथा।।
चौपाई २७५४
पहिचानहु तुम्ह कहहु सुभाऊ। प्रेम बिबस पुनि पुनि कह राऊ।।
चौपाई २७५५
जा दिन तें मुनि गए लवाई। तब तें आजु साँचि सुधि पाई।।
चौपाई २७५६
कहहु बिदेह कवन बिधि जाने। सुनि प्रिय बचन दूत मुसकाने।।
दोहा २९१
सुनहु महीपति मुकुट मनि तुम्ह सम धन्य न कोउ। रामु लखनु जिन्ह के तनय बिस्व बिभूषन दोउ।।
चौपाई २७५८
पूछन जोगु न तनय तुम्हारे। पुरुषसिंघ तिहु पुर उजिआरे।।
चौपाई २७५९
जिन्ह के जस प्रताप कें आगे। ससि मलीन रबि सीतल लागे।।
चौपाई २७६०
तिन्ह कहँ कहिअ नाथ किमि चीन्हे। देखिअ रबि कि दीप कर लीन्हे।।
चौपाई २७६१
सीय स्वयंबर भूप अनेका। समिटे सुभट एक तें एका।।
चौपाई २७६२
संभु सरासनु काहुँ न टारा। हारे सकल बीर बरिआरा।।
चौपाई २७६३
तीनि लोक महँ जे भटमानी। सभ कै सकति संभु धनु भानी।।
चौपाई २७६४
सकइ उठाइ सरासुर मेरू। सोउ हियँ हारि गयउ करि फेरू।।
चौपाई २७६५
जेहि कौतुक सिवसैलु उठावा। सोउ तेहि सभाँ पराभउ पावा।।
दोहा २९२
तहाँ राम रघुबंस मनि सुनिअ महा महिपाल। भंजेउ चाप प्रयास बिनु जिमि गज पंकज नाल।।
चौपाई २७६७
सुनि सरोष भृगुनायकु आए। बहुत भाँति तिन्ह आँखि देखाए।।
चौपाई २७६८
देखि राम बलु निज धनु दीन्हा। करि बहु बिनय गवनु बन कीन्हा।।
चौपाई २७६९
राजन रामु अतुलबल जैसें। तेज निधान लखनु पुनि तैसें।।
चौपाई २७७०
कंपहि भूप बिलोकत जाकें। जिमि गज हरि किसोर के ताकें।।
चौपाई २७७१
देव देखि तव बालक दोऊ। अब न आँखि तर आवत कोऊ।।
चौपाई २७७२
दूत बचन रचना प्रिय लागी। प्रेम प्रताप बीर रस पागी।।
चौपाई २७७३
सभा समेत राउ अनुरागे। दूतन्ह देन निछावरि लागे।।
चौपाई २७७४
कहि अनीति ते मूदहिं काना। धरमु बिचारि सबहिं सुख माना।।
दोहा २९३
तब उठि भूप बसिष्ठ कहुँ दीन्हि पत्रिका जाइ। कथा सुनाई गुरहि सब सादर दूत बोलाइ।।
चौपाई २७७६
सुनि बोले गुर अति सुखु पाई। पुन्य पुरुष कहुँ महि सुख छाई।।
चौपाई २७७७
जिमि सरिता सागर महुँ जाहीं। जद्यपि ताहि कामना नाहीं।।
चौपाई २७७८
तिमि सुख संपति बिनहिं बोलाएँ। धरमसील पहिं जाहिं सुभाएँ।।
चौपाई २७७९
तुम्ह गुर बिप्र धेनु सुर सेबी। तसि पुनीत कौसल्या देबी।।
चौपाई २७८०
सुकृती तुम्ह समान जग माहीं। भयउ न है कोउ होनेउ नाहीं।।
चौपाई २७८१
तुम्ह ते अधिक पुन्य बड़ काकें। राजन राम सरिस सुत जाकें।।
चौपाई २७८२
बीर बिनीत धरम ब्रत धारी। गुन सागर बर बालक चारी।।
चौपाई २७८३
तुम्ह कहुँ सर्ब काल कल्याना। सजहु बरात बजाइ निसाना।।
दोहा २९४
चलहु बेगि सुनि गुर बचन भलेहिं नाथ सिरु नाइ। भूपति गवने भवन तब दूतन्ह बासु देवाइ।।
चौपाई २७८५
राजा सबु रनिवास बोलाई। जनक पत्रिका बाचि सुनाई।।
चौपाई २७८६
सुनि संदेसु सकल हरषानीं। अपर कथा सब भूप बखानीं।।
चौपाई २७८७
प्रेम प्रफुल्लित राजहिं रानी। मनहुँ सिखिनि सुनि बारिद बनी।।
चौपाई २७८८
मुदित असीस देहिं गुरु नारीं। अति आनंद मगन महतारीं।।
चौपाई २७८९
लेहिं परस्पर अति प्रिय पाती। हृदयँ लगाइ जुड़ावहिं छाती।।
चौपाई २७९०
राम लखन कै कीरति करनी। बारहिं बार भूपबर बरनी।।
चौपाई २७९१
मुनि प्रसादु कहि द्वार सिधाए। रानिन्ह तब महिदेव बोलाए।।
चौपाई २७९२
दिए दान आनंद समेता। चले बिप्रबर आसिष देता।।
दोहा २९५
जाचक लिए हँकारि दीन्हि निछावरि कोटि बिधि। चिरु जीवहुँ सुत चारि चक्रबर्ति दसरत्थ के।।
चौपाई २७९४
कहत चले पहिरें पट नाना। हरषि हने गहगहे निसाना।।
चौपाई २७९५
समाचार सब लोगन्ह पाए। लागे घर घर होने बधाए।।
चौपाई २७९६
भुवन चारि दस भरा उछाहू। जनकसुता रघुबीर बिआहू।।
चौपाई २७९७
सुनि सुभ कथा लोग अनुरागे। मग गृह गलीं सँवारन लागे।।
चौपाई २७९८
जद्यपि अवध सदैव सुहावनि। राम पुरी मंगलमय पावनि।।
चौपाई २७९९
तदपि प्रीति कै प्रीति सुहाई। मंगल रचना रची बनाई।।
चौपाई २८००
ध्वज पताक पट चामर चारु। छावा परम बिचित्र बजारू।।
चौपाई २८०१
कनक कलस तोरन मनि जाला। हरद दूब दधि अच्छत माला।।
दोहा २९६
मंगलमय निज निज भवन लोगन्ह रचे बनाइ। बीथीं सीचीं चतुरसम चौकें चारु पुराइ।।
चौपाई २८०३
जहँ तहँ जूथ जूथ मिलि भामिनि। सजि नव सप्त सकल दुति दामिनि।।
चौपाई २८०४
बिधुबदनीं मृग सावक लोचनि। निज सरुप रति मानु बिमोचनि।।
चौपाई २८०५
गावहिं मंगल मंजुल बानीं। सुनिकल रव कलकंठि लजानीं।।
चौपाई २८०६
भूप भवन किमि जाइ बखाना। बिस्व बिमोहन रचेउ बिताना।।
चौपाई २८०७
मंगल द्रब्य मनोहर नाना। राजत बाजत बिपुल निसाना।।
चौपाई २८०८
कतहुँ बिरिद बंदी उच्चरहीं। कतहुँ बेद धुनि भूसुर करहीं।।
चौपाई २८०९
गावहिं सुंदरि मंगल गीता। लै लै नामु रामु अरु सीता।।
चौपाई २८१०
बहुत उछाहु भवनु अति थोरा। मानहुँ उमगि चला चहु ओरा।।
दोहा २९७
सोभा दसरथ भवन कइ को कबि बरनै पार। जहाँ सकल सुर सीस मनि राम लीन्ह अवतार।।
चौपाई २८१२
भूप भरत पुनि लिए बोलाई। हय गय स्यंदन साजहु जाई।।
चौपाई २८१३
चलहु बेगि रघुबीर बराता। सुनत पुलक पूरे दोउ भ्राता।।
चौपाई २८१४
भरत सकल साहनी बोलाए। आयसु दीन्ह मुदित उठि धाए।।
चौपाई २८१५
रचि रुचि जीन तुरग तिन्ह साजे। बरन बरन बर बाजि बिराजे।।
चौपाई २८१६
सुभग सकल सुठि चंचल करनी। अय इव जरत धरत पग धरनी।।
चौपाई २८१७
नाना जाति न जाहिं बखाने। निदरि पवनु जनु चहत उड़ाने।।
चौपाई २८१८
तिन्ह सब छयल भए असवारा। भरत सरिस बय राजकुमारा।।
चौपाई २८१९
सब सुंदर सब भूषनधारी। कर सर चाप तून कटि भारी।।
दोहा २९८
छरे छबीले छयल सब सूर सुजान नबीन। जुग पदचर असवार प्रति जे असिकला प्रबीन।।
चौपाई २८२१
बाँधे बिरद बीर रन गाढ़े। निकसि भए पुर बाहेर ठाढ़े।।
चौपाई २८२२
फेरहिं चतुर तुरग गति नाना। हरषहिं सुनि सुनि पवन निसाना।।
चौपाई २८२३
रथ सारथिन्ह बिचित्र बनाए। ध्वज पताक मनि भूषन लाए।।
चौपाई २८२४
चवँर चारु किंकिन धुनि करही। भानु जान सोभा अपहरहीं।।
चौपाई २८२५
सावँकरन अगनित हय होते। ते तिन्ह रथन्ह सारथिन्ह जोते।।
चौपाई २८२६
सुंदर सकल अलंकृत सोहे। जिन्हहि बिलोकत मुनि मन मोहे।।
चौपाई २८२७
जे जल चलहिं थलहि की नाई। टाप न बूड़ बेग अधिकाई।।
चौपाई २८२८
अस्त्र सस्त्र सबु साजु बनाई। रथी सारथिन्ह लिए बोलाई।।
दोहा २९९
चढ़ि चढ़ि रथ बाहेर नगर लागी जुरन बरात। होत सगुन सुन्दर सबहि जो जेहि कारज जात।।
चौपाई २८३०
कलित करिबरन्हि परीं अँबारीं। कहि न जाहिं जेहि भाँति सँवारीं।।
चौपाई २८३१
चले मत्तगज घंट बिराजी। मनहुँ सुभग सावन घन राजी।।
चौपाई २८३२
बाहन अपर अनेक बिधाना। सिबिका सुभग सुखासन जाना।।
चौपाई २८३३
तिन्ह चढ़ि चले बिप्रबर बृन्दा। जनु तनु धरें सकल श्रुति छंदा।।
चौपाई २८३४
मागध सूत बंदि गुनगायक। चले जान चढ़ि जो जेहि लायक।।
चौपाई २८३५
बेसर ऊँट बृषभ बहु जाती। चले बस्तु भरि अगनित भाँती।।
चौपाई २८३६
कोटिन्ह काँवरि चले कहारा। बिबिध बस्तु को बरनै पारा।।
चौपाई २८३७
चले सकल सेवक समुदाई। निज निज साजु समाजु बनाई।।
दोहा ३००
सब कें उर निर्भर हरषु पूरित पुलक सरीर। कबहिं देखिबे नयन भरि रामु लखनू दोउ बीर।।
चौपाई २८३९
गरजहिं गज घंटा धुनि घोरा। रथ रव बाजि हिंस चहु ओरा।।
चौपाई २८४०
निदरि घनहि घुर्म्मरहिं निसाना। निज पराइ कछु सुनिअ न काना।।
चौपाई २८४१
महा भीर भूपति के द्वारें। रज होइ जाइ पषान पबारें।।
चौपाई २८४२
चढ़ी अटारिन्ह देखहिं नारीं। लिंएँ आरती मंगल थारी।।
चौपाई २८४३
गावहिं गीत मनोहर नाना। अति आनंदु न जाइ बखाना।।
चौपाई २८४४
तब सुमंत्र दुइ स्पंदन साजी। जोते रबि हय निंदक बाजी।।
चौपाई २८४५
दोउ रथ रुचिर भूप पहिं आने। नहिं सारद पहिं जाहिं बखाने।।
चौपाई २८४६
राज समाजु एक रथ साजा। दूसर तेज पुंज अति भ्राजा।।
दोहा ३०१
तेहिं रथ रुचिर बसिष्ठ कहुँ हरषि चढ़ाइ नरेसु। आपु चढ़ेउ स्पंदन सुमिरि हर गुर गौरि गनेसु।।
चौपाई २८४८
सहित बसिष्ठ सोह नृप कैसें। सुर गुर संग पुरंदर जैसें।।
चौपाई २८४९
करि कुल रीति बेद बिधि राऊ। देखि सबहि सब भाँति बनाऊ।।
चौपाई २८५०
सुमिरि रामु गुर आयसु पाई। चले महीपति संख बजाई।।
चौपाई २८५१
हरषे बिबुध बिलोकि बराता। बरषहिं सुमन सुमंगल दाता।।
चौपाई २८५२
भयउ कोलाहल हय गय गाजे। ब्योम बरात बाजने बाजे।।
चौपाई २८५३
सुर नर नारि सुमंगल गाई। सरस राग बाजहिं सहनाई।।
चौपाई २८५४
घंट घंटि धुनि बरनि न जाहीं। सरव करहिं पाइक फहराहीं।।
चौपाई २८५५
करहिं बिदूषक कौतुक नाना। हास कुसल कल गान सुजाना ।
दोहा ३०२
तुरग नचावहिं कुँअर बर अकनि मृदंग निसान।। नागर नट चितवहिं चकित डगहिं न ताल बँधान।।
चौपाई २८५७
बनइ न बरनत बनी बराता। होहिं सगुन सुंदर सुभदाता।।
चौपाई २८५८
चारा चाषु बाम दिसि लेई। मनहुँ सकल मंगल कहि देई।।
चौपाई २८५९
दाहिन काग सुखेत सुहावा। नकुल दरसु सब काहूँ पावा।।
चौपाई २८६०
सानुकूल बह त्रिबिध बयारी। सघट सवाल आव बर नारी।।
चौपाई २८६१
लोवा फिरि फिरि दरसु देखावा। सुरभी सनमुख सिसुहि पिआवा।।
चौपाई २८६२
मृगमाला फिरि दाहिनि आई। मंगल गन जनु दीन्हि देखाई।।
चौपाई २८६३
छेमकरी कह छेम बिसेषी। स्यामा बाम सुतरु पर देखी।।
चौपाई २८६४
सनमुख आयउ दधि अरु मीना। कर पुस्तक दुइ बिप्र प्रबीना।।
दोहा ३०३
मंगलमय कल्यानमय अभिमत फल दातार। जनु सब साचे होन हित भए सगुन एक बार।।
चौपाई २८६६
मंगल सगुन सुगम सब ताकें। सगुन ब्रह्म सुंदर सुत जाकें।।
चौपाई २८६७
राम सरिस बरु दुलहिनि सीता। समधी दसरथु जनकु पुनीता।।
चौपाई २८६८
सुनि अस ब्याहु सगुन सब नाचे। अब कीन्हे बिरंचि हम साँचे।।
चौपाई २८६९
एहि बिधि कीन्ह बरात पयाना। हय गय गाजहिं हने निसाना।।
चौपाई २८७०
आवत जानि भानुकुल केतू। सरितन्हि जनक बँधाए सेतू।।
चौपाई २८७१
बीच बीच बर बास बनाए। सुरपुर सरिस संपदा छाए।।
चौपाई २८७२
असन सयन बर बसन सुहाए। पावहिं सब निज निज मन भाए।।
चौपाई २८७३
नित नूतन सुख लखि अनुकूले। सकल बरातिन्ह मंदिर भूले।।
दोहा ३०४
आवत जानि बरात बर सुनि गहगहे निसान। सजि गज रथ पदचर तुरग लेन चले अगवान।।
चौपाई २८७५
कनक कलस भरि कोपर थारा। भाजन ललित अनेक प्रकारा।।
चौपाई २८७६
भरे सुधासम सब पकवाने। नाना भाँति न जाहिं बखाने।।
चौपाई २८७७
फल अनेक बर बस्तु सुहाईं। हरषि भेंट हित भूप पठाईं।।
चौपाई २८७८
भूषन बसन महामनि नाना। खग मृग हय गय बहुबिधि जाना।।
चौपाई २८७९
मंगल सगुन सुगंध सुहाए। बहुत भाँति महिपाल पठाए।।
चौपाई २८८०
दधि चिउरा उपहार अपारा। भरि भरि काँवरि चले कहारा।।
चौपाई २८८१
अगवानन्ह जब दीखि बराता।उर आनंदु पुलक भर गाता।।
चौपाई २८८२
देखि बनाव सहित अगवाना। मुदित बरातिन्ह हने निसाना।।
दोहा ३०५
हरषि परसपर मिलन हित कछुक चले बगमेल। जनु आनंद समुद्र दुइ मिलत बिहाइ सुबेल।।
चौपाई २८८४
बरषि सुमन सुर सुंदरि गावहिं। मुदित देव दुंदुभीं बजावहिं।।
चौपाई २८८५
बस्तु सकल राखीं नृप आगें। बिनय कीन्ह तिन्ह अति अनुरागें।।
चौपाई २८८६
प्रेम समेत रायँ सबु लीन्हा। भै बकसीस जाचकन्हि दीन्हा।।
चौपाई २८८७
करि पूजा मान्यता बड़ाई। जनवासे कहुँ चले लवाई।।
चौपाई २८८८
बसन बिचित्र पाँवड़े परहीं। देखि धनहु धन मदु परिहरहीं।।
चौपाई २८८९
अति सुंदर दीन्हेउ जनवासा। जहँ सब कहुँ सब भाँति सुपासा।।
चौपाई २८९०
जानी सियँ बरात पुर आई। कछु निज महिमा प्रगटि जनाई।।
चौपाई २८९१
हृदयँ सुमिरि सब सिद्धि बोलाई। भूप पहुनई करन पठाई।।
दोहा ३०६
सिधि सब सिय आयसु अकनि गईं जहाँ जनवास। लिएँ संपदा सकल सुख सुरपुर भोग बिलास।।
चौपाई २८९३
निज निज बास बिलोकि बराती। सुर सुख सकल सुलभ सब भाँती।।
चौपाई २८९४
बिभव भेद कछु कोउ न जाना। सकल जनक कर करहिं बखाना।।
चौपाई २८९५
सिय महिमा रघुनायक जानी। हरषे हृदयँ हेतु पहिचानी।।
चौपाई २८९६
पितु आगमनु सुनत दोउ भाई। हृदयँ न अति आनंदु अमाई।।
चौपाई २८९७
सकुचन्ह कहि न सकत गुरु पाहीं। पितु दरसन लालचु मन माहीं।।
चौपाई २८९८
बिस्वामित्र बिनय बड़ि देखी। उपजा उर संतोषु बिसेषी।।
चौपाई २८९९
हरषि बंधु दोउ हृदयँ लगाए। पुलक अंग अंबक जल छाए।।
चौपाई २९००
चले जहाँ दसरथु जनवासे। मनहुँ सरोबर तकेउ पिआसे।।
दोहा ३०७
भूप बिलोके जबहिं मुनि आवत सुतन्ह समेत। उठे हरषि सुखसिंधु महुँ चले थाह सी लेत।।
चौपाई २९०२
मुनिहि दंडवत कीन्ह महीसा। बार बार पद रज धरि सीसा।।
चौपाई २९०३
कौसिक राउ लिये उर लाई। कहि असीस पूछी कुसलाई।।
चौपाई २९०४
पुनि दंडवत करत दोउ भाई। देखि नृपति उर सुखु न समाई।।
चौपाई २९०५
सुत हियँ लाइ दुसह दुख मेटे। मृतक सरीर प्रान जनु भेंटे।।
चौपाई २९०६
पुनि बसिष्ठ पद सिर तिन्ह नाए। प्रेम मुदित मुनिबर उर लाए।।
चौपाई २९०७
बिप्र बृंद बंदे दुहुँ भाईं। मन भावती असीसें पाईं।।
चौपाई २९०८
भरत सहानुज कीन्ह प्रनामा। लिए उठाइ लाइ उर रामा।।
चौपाई २९०९
हरषे लखन देखि दोउ भ्राता। मिले प्रेम परिपूरित गाता।।
दोहा ३०८
पुरजन परिजन जातिजन जाचक मंत्री मीत। मिले जथाबिधि सबहि प्रभु परम कृपाल बिनीत।।
चौपाई २९११
रामहि देखि बरात जुड़ानी। प्रीति कि रीति न जाति बखानी।।
चौपाई २९१२
नृप समीप सोहहिं सुत चारी। जनु धन धरमादिक तनुधारी।।
चौपाई २९१३
सुतन्ह समेत दसरथहि देखी। मुदित नगर नर नारि बिसेषी।।
चौपाई २९१४
सुमन बरिसि सुर हनहिं निसाना। नाकनटीं नाचहिं करि गाना।।
चौपाई २९१५
सतानंद अरु बिप्र सचिव गन। मागध सूत बिदुष बंदीजन।।
चौपाई २९१६
सहित बरात राउ सनमाना। आयसु मागि फिरे अगवाना।।
चौपाई २९१७
प्रथम बरात लगन तें आई। तातें पुर प्रमोदु अधिकाई।।
चौपाई २९१८
ब्रह्मानंदु लोग सब लहहीं। बढ़हुँ दिवस निसि बिधि सन कहहीं।।
दोहा ३०९
रामु सीय सोभा अवधि सुकृत अवधि दोउ राज। जहँ जहँ पुरजन कहहिं अस मिलि नर नारि समाज।।।
चौपाई २९२०
जनक सुकृत मूरति बैदेही। दसरथ सुकृत रामु धरें देही।।
चौपाई २९२१
इन्ह सम काँहु न सिव अवराधे। काहिं न इन्ह समान फल लाधे।।
चौपाई २९२२
इन्ह सम कोउ न भयउ जग माहीं। है नहिं कतहूँ होनेउ नाहीं।।
चौपाई २९२३
हम सब सकल सुकृत कै रासी। भए जग जनमि जनकपुर बासी।।
चौपाई २९२४
जिन्ह जानकी राम छबि देखी। को सुकृती हम सरिस बिसेषी।।
चौपाई २९२५
पुनि देखब रघुबीर बिआहू। लेब भली बिधि लोचन लाहू।।
चौपाई २९२६
कहहिं परसपर कोकिलबयनीं। एहि बिआहँ बड़ लाभु सुनयनीं।।
चौपाई २९२७
बड़ें भाग बिधि बात बनाई। नयन अतिथि होइहहिं दोउ भाई।।
दोहा ३१०
बारहिं बार सनेह बस जनक बोलाउब सीय। लेन आइहहिं बंधु दोउ कोटि काम कमनीय।।
चौपाई २९२९
बिबिध भाँति होइहि पहुनाई। प्रिय न काहि अस सासुर माई।।
चौपाई २९३०
तब तब राम लखनहि निहारी। होइहहिं सब पुर लोग सुखारी।।
चौपाई २९३१
सखि जस राम लखनकर जोटा। तैसेइ भूप संग दुइ ढोटा।।
चौपाई २९३२
स्याम गौर सब अंग सुहाए। ते सब कहहिं देखि जे आए।।
चौपाई २९३३
कहा एक मैं आजु निहारे। जनु बिरंचि निज हाथ सँवारे।।
चौपाई २९३४
भरतु रामही की अनुहारी। सहसा लखि न सकहिं नर नारी।।
चौपाई २९३५
लखनु सत्रुसूदनु एकरूपा। नख सिख ते सब अंग अनूपा।।
चौपाई २९३६
मन भावहिं मुख बरनि न जाहीं। उपमा कहुँ त्रिभुवन कोउ नाहीं।।
पद २५
उपमा न कोउ कह दास तुलसी कतहुँ कबि कोबिद कहैं। बल बिनय बिद्या सील सोभा सिंधु इन्ह से एइ अहैं।। पुर नारि सकल पसारि अंचल बिधिहि बचन सुनावहीं।। ब्याहिअहुँ चारिउ भाइ एहिं पुर हम सुमंगल गावहीं।।
दोहा ३११
कहहिं परस्पर नारि बारि बिलोचन पुलक तन। सखि सबु करब पुरारि पुन्य पयोनिधि भूप दोउ।।
चौपाई २९३९
एहि बिधि सकल मनोरथ करहीं। आनँद उमगि उमगि उर भरहीं।।
चौपाई २९४०
जे नृप सीय स्वयंबर आए। देखि बंधु सब तिन्ह सुख पाए।।
चौपाई २९४१
कहत राम जसु बिसद बिसाला। निज निज भवन गए महिपाला।।
चौपाई २९४२
गए बीति कुछ दिन एहि भाँती। प्रमुदित पुरजन सकल बराती।।
चौपाई २९४३
मंगल मूल लगन दिनु आवा। हिम रितु अगहनु मासु सुहावा।।
चौपाई २९४४
ग्रह तिथि नखतु जोगु बर बारू। लगन सोधि बिधि कीन्ह बिचारू।।
चौपाई २९४५
पठै दीन्हि नारद सन सोई। गनी जनक के गनकन्ह जोई।।
चौपाई २९४६
सुनी सकल लोगन्ह यह बाता। कहहिं जोतिषी आहिं बिधाता।।
दोहा ३१२
धेनुधूरि बेला बिमल सकल सुमंगल मूल। बिप्रन्ह कहेउ बिदेह सन जानि सगुन अनुकुल।।
चौपाई २९४८
उपरोहितहि कहेउ नरनाहा। अब बिलंब कर कारनु काहा।।
चौपाई २९४९
सतानंद तब सचिव बोलाए। मंगल सकल साजि सब ल्याए।।
चौपाई २९५०
संख निसान पनव बहु बाजे। मंगल कलस सगुन सुभ साजे।।
चौपाई २९५१
सुभग सुआसिनि गावहिं गीता। करहिं बेद धुनि बिप्र पुनीता।।
चौपाई २९५२
लेन चले सादर एहि भाँती। गए जहाँ जनवास बराती।।
चौपाई २९५३
कोसलपति कर देखि समाजू। अति लघु लाग तिन्हहि सुरराजू।।
चौपाई २९५४
भयउ समउ अब धारिअ पाऊ। यह सुनि परा निसानहिं घाऊ।।
चौपाई २९५५
गुरहि पूछि करि कुल बिधि राजा। चले संग मुनि साधु समाजा।।
दोहा ३१३
भाग्य बिभव अवधेस कर देखि देव ब्रह्मादि। लगे सराहन सहस मुख जानि जनम निज बादि।।
चौपाई २९५७
सुरन्ह सुमंगल अवसरु जाना। बरषहिं सुमन बजाइ निसाना।।
चौपाई २९५८
सिव ब्रह्मादिक बिबुध बरूथा। चढ़े बिमानन्हि नाना जूथा।।
चौपाई २९५९
प्रेम पुलक तन हृदयँ उछाहू। चले बिलोकन राम बिआहू।।
चौपाई २९६०
देखि जनकपुरु सुर अनुरागे। निज निज लोक सबहिं लघु लागे।।
चौपाई २९६१
चितवहिं चकित बिचित्र बिताना। रचना सकल अलौकिक नाना।।
चौपाई २९६२
नगर नारि नर रूप निधाना। सुघर सुधरम सुसील सुजाना।।
चौपाई २९६३
तिन्हहि देखि सब सुर सुरनारीं। भए नखत जनु बिधु उजिआरीं।।
चौपाई २९६४
बिधिहि भयह आचरजु बिसेषी। निज करनी कछु कतहुँ न देखी।।
दोहा ३१४
सिवँ समुझाए देव सब जनि आचरज भुलाहु। हृदयँ बिचारहु धीर धरि सिय रघुबीर बिआहु।।
चौपाई २९६६
जिन्ह कर नामु लेत जग माहीं। सकल अमंगल मूल नसाहीं।।
चौपाई २९६७
करतल होहिं पदारथ चारी। तेइ सिय रामु कहेउ कामारी।।
चौपाई २९६८
एहि बिधि संभु सुरन्ह समुझावा। पुनि आगें बर बसह चलावा।।
चौपाई २९६९
देवन्ह देखे दसरथु जाता। महामोद मन पुलकित गाता।।
चौपाई २९७०
साधु समाज संग महिदेवा। जनु तनु धरें करहिं सुख सेवा।।
चौपाई २९७१
सोहत साथ सुभग सुत चारी। जनु अपबरग सकल तनुधारी।।
चौपाई २९७२
मरकत कनक बरन बर जोरी। देखि सुरन्ह भै प्रीति न थोरी।।
चौपाई २९७३
पुनि रामहि बिलोकि हियँ हरषे। नृपहि सराहि सुमन तिन्ह बरषे।।
दोहा ३१५
राम रूपु नख सिख सुभग बारहिं बार निहारि। पुलक गात लोचन सजल उमा समेत पुरारि।।
चौपाई २९७५
केकि कंठ दुति स्यामल अंगा। तड़ित बिनिंदक बसन सुरंगा।।
चौपाई २९७६
ब्याह बिभूषन बिबिध बनाए। मंगल सब सब भाँति सुहाए।।
चौपाई २९७७
सरद बिमल बिधु बदनु सुहावन। नयन नवल राजीव लजावन।।
चौपाई २९७८
सकल अलौकिक सुंदरताई। कहि न जाइ मनहीं मन भाई।।
चौपाई २९७९
बंधु मनोहर सोहहिं संगा। जात नचावत चपल तुरंगा।।
चौपाई २९८०
राजकुअँर बर बाजि देखावहिं। बंस प्रसंसक बिरिद सुनावहिं।।
चौपाई २९८१
जेहि तुरंग पर रामु बिराजे। गति बिलोकि खगनायकु लाजे।।
चौपाई २९८२
कहि न जाइ सब भाँति सुहावा। बाजि बेषु जनु काम बनावा।।
पद २६
जनु बाजि बेषु बनाइ मनसिजु राम हित अति सोहई। आपनें बय बल रूप गुन गति सकल भुवन बिमोहई।। जगमगत जीनु जराव जोति सुमोति मनि मानिक लगे। किंकिनि ललाम लगामु ललित बिलोकि सुर नर मुनि ठगे।।
दोहा ३१६
प्रभु मनसहिं लयलीन मनु चलत बाजि छबि पाव। भूषित उड़गन तड़ित घनु जनु बर बरहि नचाव।।
चौपाई २९८५
जेहिं बर बाजि रामु असवारा। तेहि सारदउ न बरनै पारा।।
चौपाई २९८६
संकरु राम रूप अनुरागे। नयन पंचदस अति प्रिय लागे।।
चौपाई २९८७
हरि हित सहित रामु जब जोहे। रमा समेत रमापति मोहे।।
चौपाई २९८८
निरखि राम छबि बिधि हरषाने। आठइ नयन जानि पछिताने।।
चौपाई २९८९
सुर सेनप उर बहुत उछाहू। बिधि ते डेवढ़ लोचन लाहू।।
चौपाई २९९०
रामहि चितव सुरेस सुजाना। गौतम श्रापु परम हित माना।।
चौपाई २९९१
देव सकल सुरपतिहि सिहाहीं। आजु पुरंदर सम कोउ नाहीं।।
चौपाई २९९२
मुदित देवगन रामहि देखी। नृपसमाज दुहुँ हरषु बिसेषी।।
पद २७
अति हरषु राजसमाज दुहु दिसि दुंदुभीं बाजहिं घनी। बरषहिं सुमन सुर हरषि कहि जय जयति जय रघुकुलमनी।। एहि भाँति जानि बरात आवत बाजने बहु बाजहीं। रानि सुआसिनि बोलि परिछनि हेतु मंगल साजहीं।।
दोहा ३१७
सजि आरती अनेक बिधि मंगल सकल सँवारि। चलीं मुदित परिछनि करन गजगामिनि बर नारि।।
चौपाई २९९५
बिधुबदनीं सब सब मृगलोचनि। सब निज तन छबि रति मदु मोचनि।।
चौपाई २९९६
पहिरें बरन बरन बर चीरा। सकल बिभूषन सजें सरीरा।।
चौपाई २९९७
सकल सुमंगल अंग बनाएँ। करहिं गान कलकंठि लजाएँ।।
चौपाई २९९८
कंकन किंकिनि नूपुर बाजहिं। चालि बिलोकि काम गज लाजहिं।।
चौपाई २९९९
बाजहिं बाजने बिबिध प्रकारा। नभ अरु नगर सुमंगलचारा।।
चौपाई ३०००
सची सारदा रमा भवानी। जे सुरतिय सुचि सहज सयानी।।
चौपाई ३००१
कपट नारि बर बेष बनाई। मिलीं सकल रनिवासहिं जाई।।
चौपाई ३००२
करहिं गान कल मंगल बानीं। हरष बिबस सब काहुँ न जानी।।
पद २८
को जान केहि आनंद बस सब ब्रह्मु बर परिछन चली। कल गान मधुर निसान बरषहिं सुमन सुर सोभा भली।। आनंदकंदु बिलोकि दूलहु सकल हियँ हरषित भई।। अंभोज अंबक अंबु उमगि सुअंग पुलकावलि छई।।
दोहा ३१८
जो सुख भा सिय मातु मन देखि राम बर बेषु। सो न सकहिं कहि कलप सत सहस सारदा सेषु।।
चौपाई ३००५
नयन नीरु हटि मंगल जानी। परिछनि करहिं मुदित मन रानी।।
चौपाई ३००६
बेद बिहित अरु कुल आचारू। कीन्ह भली बिधि सब ब्यवहारू।।
चौपाई ३००७
पंच सबद धुनि मंगल गाना। पट पाँवड़े परहिं बिधि नाना।।
चौपाई ३००८
करि आरती अरघु तिन्ह दीन्हा। राम गमनु मंडप तब कीन्हा।।
चौपाई ३००९
दसरथु सहित समाज बिराजे। बिभव बिलोकि लोकपति लाजे।।
चौपाई ३०१०
समयँ समयँ सुर बरषहिं फूला। सांति पढ़हिं महिसुर अनुकूला।।
चौपाई ३०११
नभ अरु नगर कोलाहल होई। आपनि पर कछु सुनइ न कोई।।
चौपाई ३०१२
एहि बिधि रामु मंडपहिं आए। अरघु देइ आसन बैठाए।।
पद २९
बैठारि आसन आरती करि निरखि बरु सुखु पावहीं।। मनि बसन भूषन भूरि वारहिं नारि मंगल गावहीं।। ब्रह्मादि सुरबर बिप्र बेष बनाइ कौतुक देखहीं। अवलोकि रघुकुल कमल रबि छबि सुफल जीवन लेखहीं।।
दोहा ३१९
नाऊ बारी भाट नट राम निछावरि पाइ। मुदित असीसहिं नाइ सिर हरषु न हृदयँ समाइ।।
चौपाई ३०१५
मिले जनकु दसरथु अति प्रीतीं। करि बैदिक लौकिक सब रीतीं।।
चौपाई ३०१६
मिलत महा दोउ राज बिराजे। उपमा खोजि खोजि कबि लाजे।।
चौपाई ३०१७
लही न कतहुँ हारि हियँ मानी। इन्ह सम एइ उपमा उर आनी।।
चौपाई ३०१८
सामध देखि देव अनुरागे। सुमन बरषि जसु गावन लागे।।
चौपाई ३०१९
जगु बिरंचि उपजावा जब तें। देखे सुने ब्याह बहु तब तें।।
चौपाई ३०२०
सकल भाँति सम साजु समाजू। सम समधी देखे हम आजू।।
चौपाई ३०२१
देव गिरा सुनि सुंदर साँची। प्रीति अलौकिक दुहु दिसि माची।।
चौपाई ३०२२
देत पाँवड़े अरघु सुहाए। सादर जनकु मंडपहिं ल्याए।।
पद ३०
मंडपु बिलोकि बिचीत्र रचनाँ रुचिरताँ मुनि मन हरे।। निज पानि जनक सुजान सब कहुँ आनि सिंघासन धरे।। कुल इष्ट सरिस बसिष्ट पूजे बिनय करि आसिष लही। कौसिकहि पूजत परम प्रीति कि रीति तौ न परै कही।।
दोहा ३२०
बामदेव आदिक रिषय पूजे मुदित महीस। दिए दिब्य आसन सबहि सब सन लही असीस।।
चौपाई ३०२५
बहुरि कीन्ह कोसलपति पूजा। जानि ईस सम भाउ न दूजा।।
चौपाई ३०२६
कीन्ह जोरि कर बिनय बड़ाई। कहि निज भाग्य बिभव बहुताई।।
चौपाई ३०२७
पूजे भूपति सकल बराती। समधि सम सादर सब भाँती।।
चौपाई ३०२८
आसन उचित दिए सब काहू। कहौं काह मूख एक उछाहू।।
चौपाई ३०२९
सकल बरात जनक सनमानी। दान मान बिनती बर बानी।।
चौपाई ३०३०
बिधि हरि हरु दिसिपति दिनराऊ। जे जानहिं रघुबीर प्रभाऊ।।
चौपाई ३०३१
कपट बिप्र बर बेष बनाएँ। कौतुक देखहिं अति सचु पाएँ।।
चौपाई ३०३२
पूजे जनक देव सम जानें। दिए सुआसन बिनु पहिचानें।।
पद ३१
पहिचान को केहि जान सबहिं अपान सुधि भोरी भई। आनंद कंदु बिलोकि दूलहु उभय दिसि आनँद मई।। सुर लखे राम सुजान पूजे मानसिक आसन दए। अवलोकि सीलु सुभाउ प्रभु को बिबुध मन प्रमुदित भए।।
दोहा ३२१
रामचंद्र मुख चंद्र छबि लोचन चारु चकोर। करत पान सादर सकल प्रेमु प्रमोदु न थोर।।
चौपाई ३०३५
समउ बिलोकि बसिष्ठ बोलाए। सादर सतानंदु सुनि आए।।
चौपाई ३०३६
बेगि कुअँरि अब आनहु जाई। चले मुदित मुनि आयसु पाई।।
चौपाई ३०३७
रानी सुनि उपरोहित बानी। प्रमुदित सखिन्ह समेत सयानी।।
चौपाई ३०३८
बिप्र बधू कुलबृद्ध बोलाईं। करि कुल रीति सुमंगल गाईं।।
चौपाई ३०३९
नारि बेष जे सुर बर बामा। सकल सुभायँ सुंदरी स्यामा।।
चौपाई ३०४०
तिन्हहि देखि सुखु पावहिं नारीं। बिनु पहिचानि प्रानहु ते प्यारीं।।
चौपाई ३०४१
बार बार सनमानहिं रानी। उमा रमा सारद सम जानी।।
चौपाई ३०४२
सीय सँवारि समाजु बनाई। मुदित मंडपहिं चलीं लवाई।।
पद ३२
चलि ल्याइ सीतहि सखीं सादर सजि सुमंगल भामिनीं। नवसप्त साजें सुंदरी सब मत्त कुंजर गामिनीं।। कल गान सुनि मुनि ध्यान त्यागहिं काम कोकिल लाजहीं। मंजीर नूपुर कलित कंकन ताल गती बर बाजहीं।।
दोहा ३२२
सोहति बनिता बृंद महुँ सहज सुहावनि सीय। छबि ललना गन मध्य जनु सुषमा तिय कमनीय।।
चौपाई ३०४५
सिय सुंदरता बरनि न जाई। लघु मति बहुत मनोहरताई।।
चौपाई ३०४६
आवत दीखि बरातिन्ह सीता।।रूप रासि सब भाँति पुनीता।।
चौपाई ३०४७
सबहि मनहिं मन किए प्रनामा। देखि राम भए पूरनकामा।।
चौपाई ३०४८
हरषे दसरथ सुतन्ह समेता। कहि न जाइ उर आनँदु जेता।।
चौपाई ३०४९
सुर प्रनामु करि बरसहिं फूला। मुनि असीस धुनि मंगल मूला।।
चौपाई ३०५०
गान निसान कोलाहलु भारी। प्रेम प्रमोद मगन नर नारी।।
चौपाई ३०५१
एहि बिधि सीय मंडपहिं आई। प्रमुदित सांति पढ़हिं मुनिराई।।
चौपाई ३०५२
तेहि अवसर कर बिधि ब्यवहारू। दुहुँ कुलगुर सब कीन्ह अचारू।।
पद ३३
आचारु करि गुर गौरि गनपति मुदित बिप्र पुजावहीं। सुर प्रगटि पूजा लेहिं देहिं असीस अति सुखु पावहीं।। मधुपर्क मंगल द्रब्य जो जेहि समय मुनि मन महुँ चहैं। भरे कनक कोपर कलस सो सब लिएहिं परिचारक रहैं।।1।। कुल रीति प्रीति समेत रबि कहि देत सबु सादर कियो। एहि भाँति देव पुजाइ सीतहि सुभग सिंघासनु दियो।। सिय राम अवलोकनि परसपर प्रेम काहु न लखि परै।। मन बुद्धि बर बानी अगोचर प्रगट कबि कैसें करै।।
दोहा ३२३
होम समय तनु धरि अनलु अति सुख आहुति लेहिं। बिप्र बेष धरि बेद सब कहि बिबाह बिधि देहिं।।
चौपाई ३०५५
जनक पाटमहिषी जग जानी। सीय मातु किमि जाइ बखानी।।
चौपाई ३०५६
सुजसु सुकृत सुख सुदंरताई। सब समेटि बिधि रची बनाई।।
चौपाई ३०५७
समउ जानि मुनिबरन्ह बोलाई। सुनत सुआसिनि सादर ल्याई।।
चौपाई ३०५८
जनक बाम दिसि सोह सुनयना। हिमगिरि संग बनि जनु मयना।।
चौपाई ३०५९
कनक कलस मनि कोपर रूरे। सुचि सुंगध मंगल जल पूरे।।
चौपाई ३०६०
निज कर मुदित रायँ अरु रानी। धरे राम के आगें आनी।।
चौपाई ३०६१
पढ़हिं बेद मुनि मंगल बानी। गगन सुमन झरि अवसरु जानी।।
चौपाई ३०६२
बरु बिलोकि दंपति अनुरागे। पाय पुनीत पखारन लागे।।
पद ३४
लागे पखारन पाय पंकज प्रेम तन पुलकावली। नभ नगर गान निसान जय धुनि उमगि जनु चहुँ दिसि चली।। जे पद सरोज मनोज अरि उर सर सदैव बिराजहीं। जे सकृत सुमिरत बिमलता मन सकल कलि मल भाजहीं।।1।। जे परसि मुनिबनिता लही गति रही जो पातकमई। मकरंदु जिन्ह को संभु सिर सुचिता अवधि सुर बरनई।। करि मधुप मन मुनि जोगिजन जे सेइ अभिमत गति लहैं। ते पद पखारत भाग्यभाजनु जनकु जय जय सब कहै।।2।। बर कुअँरि करतल जोरि साखोचारु दोउ कुलगुर करैं। भयो पानिगहनु बिलोकि बिधि सुर मनुज मुनि आँनद भरैं।। सुखमूल दूलहु देखि दंपति पुलक तन हुलस्यो हियो। करि लोक बेद बिधानु कन्यादानु नृपभूषन कियो।।3।। हिमवंत जिमि गिरिजा महेसहि हरिहि श्री सागर दई। तिमि जनक रामहि सिय समरपी बिस्व कल कीरति नई।। क्यों करै बिनय बिदेहु कियो बिदेहु मूरति सावँरी। करि होम बिधिवत गाँठि जोरी होन लागी भावँरी।।
दोहा ३२४
जय धुनि बंदी बेद धुनि मंगल गान निसान। सुनि हरषहिं बरषहिं बिबुध सुरतरु सुमन सुजान।।
चौपाई ३०६५
कुअँरु कुअँरि कल भावँरि देहीं।।नयन लाभु सब सादर लेहीं।।
चौपाई ३०६६
जाइ न बरनि मनोहर जोरी। जो उपमा कछु कहौं सो थोरी।।
चौपाई ३०६७
राम सीय सुंदर प्रतिछाहीं। जगमगात मनि खंभन माहीं ।
चौपाई ३०६८
मनहुँ मदन रति धरि बहु रूपा। देखत राम बिआहु अनूपा।।
चौपाई ३०६९
दरस लालसा सकुच न थोरी। प्रगटत दुरत बहोरि बहोरी।।
चौपाई ३०७०
भए मगन सब देखनिहारे। जनक समान अपान बिसारे।।
चौपाई ३०७१
प्रमुदित मुनिन्ह भावँरी फेरी। नेगसहित सब रीति निबेरीं।।
चौपाई ३०७२
राम सीय सिर सेंदुर देहीं। सोभा कहि न जाति बिधि केहीं।।
चौपाई ३०७३
अरुन पराग जलजु भरि नीकें। ससिहि भूष अहि लोभ अमी कें।।
चौपाई ३०७४
बहुरि बसिष्ठ दीन्ह अनुसासन। बरु दुलहिनि बैठे एक आसन।।
पद ३५
बैठे बरासन रामु जानकि मुदित मन दसरथु भए। तनु पुलक पुनि पुनि देखि अपनें सुकृत सुरतरु फल नए।। भरि भुवन रहा उछाहु राम बिबाहु भा सबहीं कहा। केहि भाँति बरनि सिरात रसना एक यहु मंगलु महा।।1।। तब जनक पाइ बसिष्ठ आयसु ब्याह साज सँवारि कै। माँडवी श्रुतिकीरति उरमिला कुअँरि लईं हँकारि के।। कुसकेतु कन्या प्रथम जो गुन सील सुख सोभामई। सब रीति प्रीति समेत करि सो ब्याहि नृप भरतहि दई।।2।। जानकी लघु भगिनी सकल सुंदरि सिरोमनि जानि कै। सो तनय दीन्ही ब्याहि लखनहि सकल बिधि सनमानि कै।। जेहि नामु श्रुतकीरति सुलोचनि सुमुखि सब गुन आगरी। सो दई रिपुसूदनहि भूपति रूप सील उजागरी।।3।। अनुरुप बर दुलहिनि परस्पर लखि सकुच हियँ हरषहीं। सब मुदित सुंदरता सराहहिं सुमन सुर गन बरषहीं।। सुंदरी सुंदर बरन्ह सह सब एक मंडप राजहीं। जनु जीव उर चारिउ अवस्था बिमुन सहित बिराजहीं।।
दोहा ३२५
मुदित अवधपति सकल सुत बधुन्ह समेत निहारि। जनु पार महिपाल मनि क्रियन्ह सहित फल चारि।।
चौपाई ३०७७
जसि रघुबीर ब्याह बिधि बरनी। सकल कुअँर ब्याहे तेहिं करनी।।
चौपाई ३०७८
कहि न जाइ कछु दाइज भूरी। रहा कनक मनि मंडपु पूरी।।
चौपाई ३०७९
कंबल बसन बिचित्र पटोरे। भाँति भाँति बहु मोल न थोरे।।
चौपाई ३०८०
गज रथ तुरग दास अरु दासी। धेनु अलंकृत कामदुहा सी।।
चौपाई ३०८१
बस्तु अनेक करिअ किमि लेखा। कहि न जाइ जानहिं जिन्ह देखा।।
चौपाई ३०८२
लोकपाल अवलोकि सिहाने। लीन्ह अवधपति सबु सुखु माने।।
चौपाई ३०८३
दीन्ह जाचकन्हि जो जेहि भावा। उबरा सो जनवासेहिं आवा।।
चौपाई ३०८४
तब कर जोरि जनकु मृदु बानी। बोले सब बरात सनमानी।।
पद ३६
सनमानि सकल बरात आदर दान बिनय बड़ाइ कै। प्रमुदित महा मुनि बृंद बंदे पूजि प्रेम लड़ाइ कै।। सिरु नाइ देव मनाइ सब सन कहत कर संपुट किएँ। सुर साधु चाहत भाउ सिंधु कि तोष जल अंजलि दिएँ।।1।। कर जोरि जनकु बहोरि बंधु समेत कोसलराय सों। बोले मनोहर बयन सानि सनेह सील सुभाय सों।। संबंध राजन रावरें हम बड़े अब सब बिधि भए। एहि राज साज समेत सेवक जानिबे बिनु गथ लए।।2।। ए दारिका परिचारिका करि पालिबीं करुना नई। अपराधु छमिबो बोलि पठए बहुत हौं ढीट्यो कई।। पुनि भानुकुलभूषन सकल सनमान निधि समधी किए। कहि जाति नहिं बिनती परस्पर प्रेम परिपूरन हिए।।3।। बृंदारका गन सुमन बरिसहिं राउ जनवासेहि चले। दुंदुभी जय धुनि बेद धुनि नभ नगर कौतूहल भले।। तब सखीं मंगल गान करत मुनीस आयसु पाइ कै। दूलह दुलहिनिन्ह सहित सुंदरि चलीं कोहबर ल्याइ कै।।
दोहा ३२६
पुनि पुनि रामहि चितव सिय सकुचति मनु सकुचै न। हरत मनोहर मीन छबि प्रेम पिआसे नैन।।
चौपाई ३०८७
स्याम सरीरु सुभायँ सुहावन। सोभा कोटि मनोज लजावन।।
चौपाई ३०८८
जावक जुत पद कमल सुहाए। मुनि मन मधुप रहत जिन्ह छाए।।
चौपाई ३०८९
पीत पुनीत मनोहर धोती। हरति बाल रबि दामिनि जोती।।
चौपाई ३०९०
कल किंकिनि कटि सूत्र मनोहर। बाहु बिसाल बिभूषन सुंदर।।
चौपाई ३०९१
पीत जनेउ महाछबि देई। कर मुद्रिका चोरि चितु लेई।।
चौपाई ३०९२
सोहत ब्याह साज सब साजे। उर आयत उरभूषन राजे।।
चौपाई ३०९३
पिअर उपरना काखासोती। दुहुँ आँचरन्हि लगे मनि मोती।।
चौपाई ३०९४
नयन कमल कल कुंडल काना। बदनु सकल सौंदर्ज निधाना।।
चौपाई ३०९५
सुंदर भृकुटि मनोहर नासा। भाल तिलकु रुचिरता निवासा।।
चौपाई ३०९६
सोहत मौरु मनोहर माथे। मंगलमय मुकुता मनि गाथे।।
पद ३७
गाथे महामनि मौर मंजुल अंग सब चित चोरहीं। पुर नारि सुर सुंदरीं बरहि बिलोकि सब तिन तोरहीं।। मनि बसन भूषन वारि आरति करहिं मंगल गावहिं। सुर सुमन बरिसहिं सूत मागध बंदि सुजसु सुनावहीं।।1।। कोहबरहिं आने कुँअर कुँअरि सुआसिनिन्ह सुख पाइ कै। अति प्रीति लौकिक रीति लागीं करन मंगल गाइ कै।। लहकौरि गौरि सिखाव रामहि सीय सन सारद कहैं। रनिवासु हास बिलास रस बस जन्म को फलु सब लहैं।।2।। निज पानि मनि महुँ देखिअति मूरति सुरूपनिधान की। चालति न भुजबल्ली बिलोकनि बिरह भय बस जानकी।। कौतुक बिनोद प्रमोदु प्रेमु न जाइ कहि जानहिं अलीं। बर कुअँरि सुंदर सकल सखीं लवाइ जनवासेहि चलीं।।3।। तेहि समय सुनिअ असीस जहँ तहँ नगर नभ आनँदु महा। चिरु जिअहुँ जोरीं चारु चारयो मुदित मन सबहीं कहा।। जोगीन्द्र सिद्ध मुनीस देव बिलोकि प्रभु दुंदुभि हनी। चले हरषि बरषि प्रसून निज निज लोक जय जय जय भनी।।
दोहा ३२७
सहित बधूटिन्ह कुअँर सब तब आए पितु पास। सोभा मंगल मोद भरि उमगेउ जनु जनवास।।
चौपाई ३०९९
पुनि जेवनार भई बहु भाँती। पठए जनक बोलाइ बराती।।
चौपाई ३१००
परत पाँवड़े बसन अनूपा। सुतन्ह समेत गवन कियो भूपा।।
चौपाई ३१०१
सादर सबके पाय पखारे। जथाजोगु पीढ़न्ह बैठारे।।
चौपाई ३१०२
धोए जनक अवधपति चरना। सीलु सनेहु जाइ नहिं बरना।।
चौपाई ३१०३
बहुरि राम पद पंकज धोए। जे हर हृदय कमल महुँ गोए।।
चौपाई ३१०४
तीनिउ भाई राम सम जानी। धोए चरन जनक निज पानी।।
चौपाई ३१०५
आसन उचित सबहि नृप दीन्हे। बोलि सूपकारी सब लीन्हे।।
चौपाई ३१०६
सादर लगे परन पनवारे। कनक कील मनि पान सँवारे।।
दोहा ३२८
सूपोदन सुरभी सरपि सुंदर स्वादु पुनीत। छन महुँ सब कें परुसि गे चतुर सुआर बिनीत।।
चौपाई ३१०८
पंच कवल करि जेवन लअगे। गारि गान सुनि अति अनुरागे।।
चौपाई ३१०९
भाँति अनेक परे पकवाने। सुधा सरिस नहिं जाहिं बखाने।।
चौपाई ३११०
परुसन लगे सुआर सुजाना। बिंजन बिबिध नाम को जाना।।
चौपाई ३१११
चारि भाँति भोजन बिधि गाई। एक एक बिधि बरनि न जाई।।
चौपाई ३११२
छरस रुचिर बिंजन बहु जाती। एक एक रस अगनित भाँती।।
चौपाई ३११३
जेवँत देहिं मधुर धुनि गारी। लै लै नाम पुरुष अरु नारी।।
चौपाई ३११४
समय सुहावनि गारि बिराजा। हँसत राउ सुनि सहित समाजा।।
चौपाई ३११५
एहि बिधि सबहीं भौजनु कीन्हा। आदर सहित आचमनु दीन्हा।।
दोहा ३२९
देइ पान पूजे जनक दसरथु सहित समाज। जनवासेहि गवने मुदित सकल भूप सिरताज।।
चौपाई ३११७
नित नूतन मंगल पुर माहीं। निमिष सरिस दिन जामिनि जाहीं।।
चौपाई ३११८
बड़े भोर भूपतिमनि जागे। जाचक गुन गन गावन लागे।।
चौपाई ३११९
देखि कुअँर बर बधुन्ह समेता। किमि कहि जात मोदु मन जेता।।
चौपाई ३१२०
प्रातक्रिया करि गे गुरु पाहीं। महाप्रमोदु प्रेमु मन माहीं।।
चौपाई ३१२१
करि प्रनाम पूजा कर जोरी। बोले गिरा अमिअँ जनु बोरी।।
चौपाई ३१२२
तुम्हरी कृपाँ सुनहु मुनिराजा। भयउँ आजु मैं पूरनकाजा।।
चौपाई ३१२३
अब सब बिप्र बोलाइ गोसाईं। देहु धेनु सब भाँति बनाई।।
चौपाई ३१२४
सुनि गुर करि महिपाल बड़ाई। पुनि पठए मुनि बृंद बोलाई।।
दोहा ३३०
बामदेउ अरु देवरिषि बालमीकि जाबालि। आए मुनिबर निकर तब कौसिकादि तपसालि।।
चौपाई ३१२६
दंड प्रनाम सबहि नृप कीन्हे। पूजि सप्रेम बरासन दीन्हे।।
चौपाई ३१२७
चारि लच्छ बर धेनु मगाई। कामसुरभि सम सील सुहाई।।
चौपाई ३१२८
सब बिधि सकल अलंकृत कीन्हीं। मुदित महिप महिदेवन्ह दीन्हीं।।
चौपाई ३१२९
करत बिनय बहु बिधि नरनाहू। लहेउँ आजु जग जीवन लाहू।।
चौपाई ३१३०
पाइ असीस महीसु अनंदा। लिए बोलि पुनि जाचक बृंदा।।
चौपाई ३१३१
कनक बसन मनि हय गय स्यंदन। दिए बूझि रुचि रबिकुलनंदन।।
चौपाई ३१३२
चले पढ़त गावत गुन गाथा। जय जय जय दिनकर कुल नाथा।।
चौपाई ३१३३
एहि बिधि राम बिआह उछाहू। सकइ न बरनि सहस मुख जाहू।।
दोहा ३३१
बार बार कौसिक चरन सीसु नाइ कह राउ। यह सबु सुखु मुनिराज तव कृपा कटाच्छ पसाउ।।
चौपाई ३१३५
जनक सनेहु सीलु करतूती। नृपु सब भाँति सराह बिभूती।।
चौपाई ३१३६
दिन उठि बिदा अवधपति मागा। राखहिं जनकु सहित अनुरागा।।
चौपाई ३१३७
नित नूतन आदरु अधिकाई। दिन प्रति सहस भाँति पहुनाई।।
चौपाई ३१३८
नित नव नगर अनंद उछाहू। दसरथ गवनु सोहाइ न काहू।।
चौपाई ३१३९
बहुत दिवस बीते एहि भाँती। जनु सनेह रजु बँधे बराती।।
चौपाई ३१४०
कौसिक सतानंद तब जाई। कहा बिदेह नृपहि समुझाई।।
चौपाई ३१४१
अब दसरथ कहँ आयसु देहू। जद्यपि छाड़ि न सकहु सनेहू।।
चौपाई ३१४२
भलेहिं नाथ कहि सचिव बोलाए। कहि जय जीव सीस तिन्ह नाए।।
दोहा ३३२
अवधनाथु चाहत चलन भीतर करहु जनाउ। भए प्रेमबस सचिव सुनि बिप्र सभासद राउ।।
चौपाई ३१४४
पुरबासी सुनि चलिहि बराता। बूझत बिकल परस्पर बाता।।
चौपाई ३१४५
सत्य गवनु सुनि सब बिलखाने। मनहुँ साँझ सरसिज सकुचाने।।
चौपाई ३१४६
जहँ जहँ आवत बसे बराती। तहँ तहँ सिद्ध चला बहु भाँती।।
चौपाई ३१४७
बिबिध भाँति मेवा पकवाना। भोजन साजु न जाइ बखाना।।
चौपाई ३१४८
भरि भरि बसहँ अपार कहारा। पठई जनक अनेक सुसारा।।
चौपाई ३१४९
तुरग लाख रथ सहस पचीसा। सकल सँवारे नख अरु सीसा।।
चौपाई ३१५०
मत्त सहस दस सिंधुर साजे। जिन्हहि देखि दिसिकुंजर लाजे।।
चौपाई ३१५१
कनक बसन मनि भरि भरि जाना। महिषीं धेनु बस्तु बिधि नाना।।
दोहा ३३३
दाइज अमित न सकिअ कहि दीन्ह बिदेहँ बहोरि। जो अवलोकत लोकपति लोक संपदा थोरि।।
चौपाई ३१५३
सबु समाजु एहि भाँति बनाई। जनक अवधपुर दीन्ह पठाई।।
चौपाई ३१५४
चलिहि बरात सुनत सब रानीं। बिकल मीनगन जनु लघु पानीं।।
चौपाई ३१५५
पुनि पुनि सीय गोद करि लेहीं। देइ असीस सिखावनु देहीं।।
चौपाई ३१५६
होएहु संतत पियहि पिआरी। चिरु अहिबात असीस हमारी।।
चौपाई ३१५७
सासु ससुर गुर सेवा करेहू। पति रुख लखि आयसु अनुसरेहू।।
चौपाई ३१५८
अति सनेह बस सखीं सयानी। नारि धरम सिखवहिं मृदु बानी।।
चौपाई ३१५९
सादर सकल कुअँरि समुझाई। रानिन्ह बार बार उर लाई।।
चौपाई ३१६०
बहुरि बहुरि भेटहिं महतारीं। कहहिं बिरंचि रचीं कत नारीं।।
दोहा ३३४
तेहि अवसर भाइन्ह सहित रामु भानु कुल केतु। चले जनक मंदिर मुदित बिदा करावन हेतु।।
चौपाई ३१६२
चारिअ भाइ सुभायँ सुहाए। नगर नारि नर देखन धाए।।
चौपाई ३१६३
कोउ कह चलन चहत हहिं आजू। कीन्ह बिदेह बिदा कर साजू।।
चौपाई ३१६४
लेहु नयन भरि रूप निहारी। प्रिय पाहुने भूप सुत चारी।।
चौपाई ३१६५
को जानै केहि सुकृत सयानी। नयन अतिथि कीन्हे बिधि आनी।।
चौपाई ३१६६
मरनसीलु जिमि पाव पिऊषा। सुरतरु लहै जनम कर भूखा।।
चौपाई ३१६७
पाव नारकी हरिपदु जैसें। इन्ह कर दरसनु हम कहँ तैसे।।
चौपाई ३१६८
निरखि राम सोभा उर धरहू। निज मन फनि मूरति मनि करहू।।
चौपाई ३१६९
एहि बिधि सबहि नयन फलु देता। गए कुअँर सब राज निकेता।।
दोहा ३३५
रूप सिंधु सब बंधु लखि हरषि उठा रनिवासु। करहि निछावरि आरती महा मुदित मन सासु।।
चौपाई ३१७१
देखि राम छबि अति अनुरागीं। प्रेमबिबस पुनि पुनि पद लागीं।।
चौपाई ३१७२
रही न लाज प्रीति उर छाई। सहज सनेहु बरनि किमि जाई।।
चौपाई ३१७३
भाइन्ह सहित उबटि अन्हवाए। छरस असन अति हेतु जेवाँए।।
चौपाई ३१७४
बोले रामु सुअवसरु जानी। सील सनेह सकुचमय बानी।।
चौपाई ३१७५
राउ अवधपुर चहत सिधाए। बिदा होन हम इहाँ पठाए।।
चौपाई ३१७६
मातु मुदित मन आयसु देहू। बालक जानि करब नित नेहू।।
चौपाई ३१७७
सुनत बचन बिलखेउ रनिवासू। बोलि न सकहिं प्रेमबस सासू।।
चौपाई ३१७८
हृदयँ लगाइ कुअँरि सब लीन्ही। पतिन्ह सौंपि बिनती अति कीन्ही।।
पद ३८
करि बिनय सिय रामहि समरपी जोरि कर पुनि पुनि कहै। बलि जाँउ तात सुजान तुम्ह कहुँ बिदित गति सब की अहै।। परिवार पुरजन मोहि राजहि प्रानप्रिय सिय जानिबी। तुलसीस सीलु सनेहु लखि निज किंकरी करि मानिबी।।
दोहा ३३६
तुम्ह परिपूरन काम जान सिरोमनि भावप्रिय। जन गुन गाहक राम दोष दलन करुनायतन।।
चौपाई ३१८१
अस कहि रही चरन गहि रानी। प्रेम पंक जनु गिरा समानी।।
चौपाई ३१८२
सुनि सनेहसानी बर बानी। बहुबिधि राम सासु सनमानी।।
चौपाई ३१८३
राम बिदा मागत कर जोरी। कीन्ह प्रनामु बहोरि बहोरी।।
चौपाई ३१८४
पाइ असीस बहुरि सिरु नाई। भाइन्ह सहित चले रघुराई।।
चौपाई ३१८५
मंजु मधुर मूरति उर आनी। भई सनेह सिथिल सब रानी।।
चौपाई ३१८६
पुनि धीरजु धरि कुअँरि हँकारी। बार बार भेटहिं महतारीं।।
चौपाई ३१८७
पहुँचावहिं फिरि मिलहिं बहोरी। बढ़ी परस्पर प्रीति न थोरी।।
चौपाई ३१८८
पुनि पुनि मिलत सखिन्ह बिलगाई। बाल बच्छ जिमि धेनु लवाई।।
दोहा ३३७
प्रेमबिबस नर नारि सब सखिन्ह सहित रनिवासु। मानहुँ कीन्ह बिदेहपुर करुनाँ बिरहँ निवासु।।
चौपाई ३१९०
सुक सारिका जानकी ज्याए। कनक पिंजरन्हि राखि पढ़ाए।।
चौपाई ३१९१
ब्याकुल कहहिं कहाँ बैदेही। सुनि धीरजु परिहरइ न केही।।
चौपाई ३१९२
भए बिकल खग मृग एहि भाँति। मनुज दसा कैसें कहि जाती।।
चौपाई ३१९३
बंधु समेत जनकु तब आए। प्रेम उमगि लोचन जल छाए।।
चौपाई ३१९४
सीय बिलोकि धीरता भागी। रहे कहावत परम बिरागी।।
चौपाई ३१९५
लीन्हि राँय उर लाइ जानकी। मिटी महामरजाद ग्यान की।।
चौपाई ३१९६
समुझावत सब सचिव सयाने। कीन्ह बिचारु न अवसर जाने।।
चौपाई ३१९७
बारहिं बार सुता उर लाई। सजि सुंदर पालकीं मगाई।।
दोहा ३३८
प्रेमबिबस परिवारु सबु जानि सुलगन नरेस। कुँअरि चढ़ाई पालकिन्ह सुमिरे सिद्धि गनेस।।
चौपाई ३१९९
बहुबिधि भूप सुता समुझाई। नारिधरमु कुलरीति सिखाई।।
चौपाई ३२००
दासीं दास दिए बहुतेरे। सुचि सेवक जे प्रिय सिय केरे।।
चौपाई ३२०१
सीय चलत ब्याकुल पुरबासी। होहिं सगुन सुभ मंगल रासी।।
चौपाई ३२०२
भूसुर सचिव समेत समाजा। संग चले पहुँचावन राजा।।
चौपाई ३२०३
समय बिलोकि बाजने बाजे। रथ गज बाजि बरातिन्ह साजे।।
चौपाई ३२०४
दसरथ बिप्र बोलि सब लीन्हे। दान मान परिपूरन कीन्हे।।
चौपाई ३२०५
चरन सरोज धूरि धरि सीसा। मुदित महीपति पाइ असीसा।।
चौपाई ३२०६
सुमिरि गजाननु कीन्ह पयाना। मंगलमूल सगुन भए नाना।।
दोहा ३३९
सुर प्रसून बरषहि हरषि करहिं अपछरा गान। चले अवधपति अवधपुर मुदित बजाइ निसान।।
चौपाई ३२०८
नृप करि बिनय महाजन फेरे। सादर सकल मागने टेरे।।
चौपाई ३२०९
भूषन बसन बाजि गज दीन्हे। प्रेम पोषि ठाढ़े सब कीन्हे।।
चौपाई ३२१०
बार बार बिरिदावलि भाषी। फिरे सकल रामहि उर राखी।।
चौपाई ३२११
बहुरि बहुरि कोसलपति कहहीं। जनकु प्रेमबस फिरै न चहहीं।।
चौपाई ३२१२
पुनि कह भूपति बचन सुहाए। फिरिअ महीस दूरि बड़ि आए।।
चौपाई ३२१३
राउ बहोरि उतरि भए ठाढ़े। प्रेम प्रबाह बिलोचन बाढ़े।।
चौपाई ३२१४
तब बिदेह बोले कर जोरी। बचन सनेह सुधाँ जनु बोरी।।
चौपाई ३२१५
करौ कवन बिधि बिनय बनाई। महाराज मोहि दीन्हि बड़ाई।।
दोहा ३४०
कोसलपति समधी सजन सनमाने सब भाँति। मिलनि परसपर बिनय अति प्रीति न हृदयँ समाति।।
चौपाई ३२१७
मुनि मंडलिहि जनक सिरु नावा। आसिरबादु सबहि सन पावा।।
चौपाई ३२१८
सादर पुनि भेंटे जामाता। रूप सील गुन निधि सब भ्राता।।
चौपाई ३२१९
जोरि पंकरुह पानि सुहाए। बोले बचन प्रेम जनु जाए।।
चौपाई ३२२०
राम करौ केहि भाँति प्रसंसा। मुनि महेस मन मानस हंसा।।
चौपाई ३२२१
करहिं जोग जोगी जेहि लागी। कोहु मोहु ममता मदु त्यागी।।
चौपाई ३२२२
ब्यापकु ब्रह्मु अलखु अबिनासी। चिदानंदु निरगुन गुनरासी।।
चौपाई ३२२३
मन समेत जेहि जान न बानी। तरकि न सकहिं सकल अनुमानी।।
चौपाई ३२२४
महिमा निगमु नेति कहि कहई। जो तिहुँ काल एकरस रहई।।
दोहा ३४१
नयन बिषय मो कहुँ भयउ सो समस्त सुख मूल। सबइ लाभु जग जीव कहँ भएँ ईसु अनुकुल।।
चौपाई ३२२६
सबहि भाँति मोहि दीन्हि बड़ाई। निज जन जानि लीन्ह अपनाई।।
चौपाई ३२२७
होहिं सहस दस सारद सेषा। करहिं कलप कोटिक भरि लेखा।।
चौपाई ३२२८
मोर भाग्य राउर गुन गाथा। कहि न सिराहिं सुनहु रघुनाथा।।
चौपाई ३२२९
मै कछु कहउँ एक बल मोरें। तुम्ह रीझहु सनेह सुठि थोरें।।
चौपाई ३२३०
बार बार मागउँ कर जोरें। मनु परिहरै चरन जनि भोरें।।
चौपाई ३२३१
सुनि बर बचन प्रेम जनु पोषे। पूरनकाम रामु परितोषे।।
चौपाई ३२३२
करि बर बिनय ससुर सनमाने। पितु कौसिक बसिष्ठ सम जाने।।
चौपाई ३२३३
बिनती बहुरि भरत सन कीन्ही। मिलि सप्रेमु पुनि आसिष दीन्ही।।
दोहा ३४२
मिले लखन रिपुसूदनहि दीन्हि असीस महीस। भए परस्पर प्रेमबस फिरि फिरि नावहिं सीस।।
चौपाई ३२३५
बार बार करि बिनय बड़ाई। रघुपति चले संग सब भाई।।
चौपाई ३२३६
जनक गहे कौसिक पद जाई। चरन रेनु सिर नयनन्ह लाई।।
चौपाई ३२३७
सुनु मुनीस बर दरसन तोरें। अगमु न कछु प्रतीति मन मोरें।।
चौपाई ३२३८
जो सुखु सुजसु लोकपति चहहीं। करत मनोरथ सकुचत अहहीं।।
चौपाई ३२३९
सो सुखु सुजसु सुलभ मोहि स्वामी। सब सिधि तव दरसन अनुगामी।।
चौपाई ३२४०
कीन्हि बिनय पुनि पुनि सिरु नाई। फिरे महीसु आसिषा पाई।।
चौपाई ३२४१
चली बरात निसान बजाई। मुदित छोट बड़ सब समुदाई।।
चौपाई ३२४२
रामहि निरखि ग्राम नर नारी। पाइ नयन फलु होहिं सुखारी।।
दोहा ३४३
बीच बीच बर बास करि मग लोगन्ह सुख देत। अवध समीप पुनीत दिन पहुँची आइ जनेत।।
चौपाई ३२४४
हने निसान पनव बर बाजे। भेरि संख धुनि हय गय गाजे।।
चौपाई ३२४५
झाँझि बिरव डिंडमीं सुहाई। सरस राग बाजहिं सहनाई।।
चौपाई ३२४६
पुर जन आवत अकनि बराता। मुदित सकल पुलकावलि गाता।।
चौपाई ३२४७
निज निज सुंदर सदन सँवारे। हाट बाट चौहट पुर द्वारे।।
चौपाई ३२४८
गलीं सकल अरगजाँ सिंचाई। जहँ तहँ चौकें चारु पुराई।।
चौपाई ३२४९
बना बजारु न जाइ बखाना। तोरन केतु पताक बिताना।।
चौपाई ३२५०
सफल पूगफल कदलि रसाला। रोपे बकुल कदंब तमाला।।
चौपाई ३२५१
लगे सुभग तरु परसत धरनी। मनिमय आलबाल कल करनी।।
दोहा ३४४
बिबिध भाँति मंगल कलस गृह गृह रचे सँवारि। सुर ब्रह्मादि सिहाहिं सब रघुबर पुरी निहारि।।
चौपाई ३२५३
भूप भवन तेहि अवसर सोहा। रचना देखि मदन मनु मोहा।।
चौपाई ३२५४
मंगल सगुन मनोहरताई। रिधि सिधि सुख संपदा सुहाई।।
चौपाई ३२५५
जनु उछाह सब सहज सुहाए। तनु धरि धरि दसरथ दसरथ गृहँ छाए।।
चौपाई ३२५६
देखन हेतु राम बैदेही। कहहु लालसा होहि न केही।।
चौपाई ३२५७
जुथ जूथ मिलि चलीं सुआसिनि। निज छबि निदरहिं मदन बिलासनि।।
चौपाई ३२५८
सकल सुमंगल सजें आरती। गावहिं जनु बहु बेष भारती।।
चौपाई ३२५९
भूपति भवन कोलाहलु होई। जाइ न बरनि समउ सुखु सोई।।
चौपाई ३२६०
कौसल्यादि राम महतारीं। प्रेम बिबस तन दसा बिसारीं।।
दोहा ३४५
दिए दान बिप्रन्ह बिपुल पूजि गनेस पुरारी। प्रमुदित परम दरिद्र जनु पाइ पदारथ चारि।।
चौपाई ३२६२
मोद प्रमोद बिबस सब माता। चलहिं न चरन सिथिल भए गाता।।
चौपाई ३२६३
राम दरस हित अति अनुरागीं। परिछनि साजु सजन सब लागीं।।
चौपाई ३२६४
बिबिध बिधान बाजने बाजे। मंगल मुदित सुमित्राँ साजे।।
चौपाई ३२६५
हरद दूब दधि पल्लव फूला। पान पूगफल मंगल मूला।।
चौपाई ३२६६
अच्छत अंकुर लोचन लाजा। मंजुल मंजरि तुलसि बिराजा।।
चौपाई ३२६७
छुहे पुरट घट सहज सुहाए। मदन सकुन जनु नीड़ बनाए।।
चौपाई ३२६८
सगुन सुंगध न जाहिं बखानी। मंगल सकल सजहिं सब रानी।।
चौपाई ३२६९
रचीं आरतीं बहुत बिधाना। मुदित करहिं कल मंगल गाना।।
दोहा ३४६
कनक थार भरि मंगलन्हि कमल करन्हि लिएँ मात। चलीं मुदित परिछनि करन पुलक पल्लवित गात।।
चौपाई ३२७१
धूप धूम नभु मेचक भयऊ। सावन घन घमंडु जनु ठयऊ।।
चौपाई ३२७२
सुरतरु सुमन माल सुर बरषहिं। मनहुँ बलाक अवलि मनु करषहिं।।
चौपाई ३२७३
मंजुल मनिमय बंदनिवारे। मनहुँ पाकरिपु चाप सँवारे।।
चौपाई ३२७४
प्रगटहिं दुरहिं अटन्ह पर भामिनि। चारु चपल जनु दमकहिं दामिनि।।
चौपाई ३२७५
दुंदुभि धुनि घन गरजनि घोरा। जाचक चातक दादुर मोरा।।
चौपाई ३२७६
सुर सुगन्ध सुचि बरषहिं बारी। सुखी सकल ससि पुर नर नारी।।
चौपाई ३२७७
समउ जानी गुर आयसु दीन्हा। पुर प्रबेसु रघुकुलमनि कीन्हा।।
चौपाई ३२७८
सुमिरि संभु गिरजा गनराजा। मुदित महीपति सहित समाजा।।
दोहा ३४७
होहिं सगुन बरषहिं सुमन सुर दुंदुभीं बजाइ। बिबुध बधू नाचहिं मुदित मंजुल मंगल गाइ।।
चौपाई ३२८०
मागध सूत बंदि नट नागर। गावहिं जसु तिहु लोक उजागर।।
चौपाई ३२८१
जय धुनि बिमल बेद बर बानी। दस दिसि सुनिअ सुमंगल सानी।।
चौपाई ३२८२
बिपुल बाजने बाजन लागे। नभ सुर नगर लोग अनुरागे।।
चौपाई ३२८३
बने बराती बरनि न जाहीं। महा मुदित मन सुख न समाहीं।।
चौपाई ३२८४
पुरबासिन्ह तब राय जोहारे। देखत रामहि भए सुखारे।।
चौपाई ३२८५
करहिं निछावरि मनिगन चीरा। बारि बिलोचन पुलक सरीरा।।
चौपाई ३२८६
आरति करहिं मुदित पुर नारी। हरषहिं निरखि कुँअर बर चारी।।
चौपाई ३२८७
सिबिका सुभग ओहार उघारी। देखि दुलहिनिन्ह होहिं सुखारी।।
दोहा ३४८
एहि बिधि सबही देत सुखु आए राजदुआर। मुदित मातु परुछनि करहिं बधुन्ह समेत कुमार।।
चौपाई ३२८९
करहिं आरती बारहिं बारा। प्रेमु प्रमोदु कहै को पारा।।
चौपाई ३२९०
भूषन मनि पट नाना जाती।।करही निछावरि अगनित भाँती।।
चौपाई ३२९१
बधुन्ह समेत देखि सुत चारी। परमानंद मगन महतारी।।
चौपाई ३२९२
पुनि पुनि सीय राम छबि देखी।।मुदित सफल जग जीवन लेखी।।
चौपाई ३२९३
सखीं सीय मुख पुनि पुनि चाही। गान करहिं निज सुकृत सराही।।
चौपाई ३२९४
बरषहिं सुमन छनहिं छन देवा। नाचहिं गावहिं लावहिं सेवा।।
चौपाई ३२९५
देखि मनोहर चारिउ जोरीं। सारद उपमा सकल ढँढोरीं।।
चौपाई ३२९६
देत न बनहिं निपट लघु लागी। एकटक रहीं रूप अनुरागीं।।
दोहा ३४९
निगम नीति कुल रीति करि अरघ पाँवड़े देत। बधुन्ह सहित सुत परिछि सब चलीं लवाइ निकेत।।
चौपाई ३२९८
चारि सिंघासन सहज सुहाए। जनु मनोज निज हाथ बनाए।।
चौपाई ३२९९
तिन्ह पर कुअँरि कुअँर बैठारे। सादर पाय पुनित पखारे।।
चौपाई ३३००
धूप दीप नैबेद बेद बिधि। पूजे बर दुलहिनि मंगलनिधि।।
चौपाई ३३०१
बारहिं बार आरती करहीं। ब्यजन चारु चामर सिर ढरहीं।।
चौपाई ३३०२
बस्तु अनेक निछावर होहीं। भरीं प्रमोद मातु सब सोहीं।।
चौपाई ३३०३
पावा परम तत्व जनु जोगीं। अमृत लहेउ जनु संतत रोगीं।।
चौपाई ३३०४
जनम रंक जनु पारस पावा। अंधहि लोचन लाभु सुहावा।।
चौपाई ३३०५
मूक बदन जनु सारद छाई। मानहुँ समर सूर जय पाई।।
दोहा ३५०क
एहि सुख ते सत कोटि गुन पावहिं मातु अनंदु।। भाइन्ह सहित बिआहि घर आए रघुकुलचंदु।।
दोहा ३५०ख
लोक रीत जननी करहिं बर दुलहिनि सकुचाहिं। मोदु बिनोदु बिलोकि बड़ रामु मनहिं मुसकाहिं।।
चौपाई ३३०८
देव पितर पूजे बिधि नीकी। पूजीं सकल बासना जी की।।
चौपाई ३३०९
सबहिं बंदि मागहिं बरदाना। भाइन्ह सहित राम कल्याना।।
चौपाई ३३१०
अंतरहित सुर आसिष देहीं। मुदित मातु अंचल भरि लेंहीं।।
चौपाई ३३११
भूपति बोलि बराती लीन्हे। जान बसन मनि भूषन दीन्हे।।
चौपाई ३३१२
आयसु पाइ राखि उर रामहि। मुदित गए सब निज निज धामहि।।
चौपाई ३३१३
पुर नर नारि सकल पहिराए। घर घर बाजन लगे बधाए।।
चौपाई ३३१४
जाचक जन जाचहि जोइ जोई। प्रमुदित राउ देहिं सोइ सोई।।
चौपाई ३३१५
सेवक सकल बजनिआ नाना। पूरन किए दान सनमाना।।
दोहा ३५१
देंहिं असीस जोहारि सब गावहिं गुन गन गाथ। तब गुर भूसुर सहित गृहँ गवनु कीन्ह नरनाथ।।
चौपाई ३३१७
जो बसिष्ठ अनुसासन दीन्ही। लोक बेद बिधि सादर कीन्ही।।
चौपाई ३३१८
भूसुर भीर देखि सब रानी। सादर उठीं भाग्य बड़ जानी।।
चौपाई ३३१९
पाय पखारि सकल अन्हवाए। पूजि भली बिधि भूप जेवाँए।।
चौपाई ३३२०
आदर दान प्रेम परिपोषे। देत असीस चले मन तोषे।।
चौपाई ३३२१
बहु बिधि कीन्हि गाधिसुत पूजा। नाथ मोहि सम धन्य न दूजा।।
चौपाई ३३२२
कीन्हि प्रसंसा भूपति भूरी। रानिन्ह सहित लीन्हि पग धूरी।।
चौपाई ३३२३
भीतर भवन दीन्ह बर बासु। मन जोगवत रह नृप रनिवासू।।
चौपाई ३३२४
पूजे गुर पद कमल बहोरी। कीन्हि बिनय उर प्रीति न थोरी।।
दोहा ३५२
बधुन्ह समेत कुमार सब रानिन्ह सहित महीसु। पुनि पुनि बंदत गुर चरन देत असीस मुनीसु।।
चौपाई ३३२६
बिनय कीन्हि उर अति अनुरागें। सुत संपदा राखि सब आगें।।
चौपाई ३३२७
नेगु मागि मुनिनायक लीन्हा। आसिरबादु बहुत बिधि दीन्हा।।
चौपाई ३३२८
उर धरि रामहि सीय समेता। हरषि कीन्ह गुर गवनु निकेता।।
चौपाई ३३२९
बिप्रबधू सब भूप बोलाई। चैल चारु भूषन पहिराई।।
चौपाई ३३३०
बहुरि बोलाइ सुआसिनि लीन्हीं। रुचि बिचारि पहिरावनि दीन्हीं।।
चौपाई ३३३१
नेगी नेग जोग सब लेहीं। रुचि अनुरुप भूपमनि देहीं।।
चौपाई ३३३२
प्रिय पाहुने पूज्य जे जाने। भूपति भली भाँति सनमाने।।
चौपाई ३३३३
देव देखि रघुबीर बिबाहू। बरषि प्रसून प्रसंसि उछाहू।।
दोहा ३५३
चले निसान बजाइ सुर निज निज पुर सुख पाइ। कहत परसपर राम जसु प्रेम न हृदयँ समाइ।।
चौपाई ३३३५
सब बिधि सबहि समदि नरनाहू। रहा हृदयँ भरि पूरि उछाहू।।
चौपाई ३३३६
जहँ रनिवासु तहाँ पगु धारे। सहित बहूटिन्ह कुअँर निहारे।।
चौपाई ३३३७
लिए गोद करि मोद समेता। को कहि सकइ भयउ सुखु जेता।।
चौपाई ३३३८
बधू सप्रेम गोद बैठारीं। बार बार हियँ हरषि दुलारीं।।
चौपाई ३३३९
देखि समाजु मुदित रनिवासू। सब कें उर अनंद कियो बासू।।
चौपाई ३३४०
कहेउ भूप जिमि भयउ बिबाहू। सुनि हरषु होत सब काहू।।
चौपाई ३३४१
जनक राज गुन सीलु बड़ाई। प्रीति रीति संपदा सुहाई।।
चौपाई ३३४२
बहुबिधि भूप भाट जिमि बरनी। रानीं सब प्रमुदित सुनि करनी।।
दोहा ३५४
सुतन्ह समेत नहाइ नृप बोलि बिप्र गुर ग्याति। भोजन कीन्ह अनेक बिधि घरी पंच गइ राति।।
चौपाई ३३४४
मंगलगान करहिं बर भामिनि। भै सुखमूल मनोहर जामिनि।।
चौपाई ३३४५
अँचइ पान सब काहूँ पाए। स्त्रग सुगंध भूषित छबि छाए।।
चौपाई ३३४६
रामहि देखि रजायसु पाई। निज निज भवन चले सिर नाई।।
चौपाई ३३४७
प्रेम प्रमोद बिनोदु बढ़ाई। समउ समाजु मनोहरताई।।
चौपाई ३३४८
कहि न सकहि सत सारद सेसू। बेद बिरंचि महेस गनेसू।।
चौपाई ३३४९
सो मै कहौं कवन बिधि बरनी। भूमिनागु सिर धरइ कि धरनी।।
चौपाई ३३५०
नृप सब भाँति सबहि सनमानी। कहि मृदु बचन बोलाई रानी।।
चौपाई ३३५१
बधू लरिकनीं पर घर आईं। राखेहु नयन पलक की नाई।।
दोहा ३५५
लरिका श्रमित उनीद बस सयन करावहु जाइ। अस कहि गे बिश्रामगृहँ राम चरन चितु लाइ।।
चौपाई ३३५३
भूप बचन सुनि सहज सुहाए। जरित कनक मनि पलँग डसाए।।
चौपाई ३३५४
सुभग सुरभि पय फेन समाना। कोमल कलित सुपेतीं नाना।।
चौपाई ३३५५
उपबरहन बर बरनि न जाहीं। स्त्रग सुगंध मनिमंदिर माहीं।।
चौपाई ३३५६
रतनदीप सुठि चारु चँदोवा। कहत न बनइ जान जेहिं जोवा।।
चौपाई ३३५७
सेज रुचिर रचि रामु उठाए। प्रेम समेत पलँग पौढ़ाए।।
चौपाई ३३५८
अग्या पुनि पुनि भाइन्ह दीन्ही। निज निज सेज सयन तिन्ह कीन्ही।।
चौपाई ३३५९
देखि स्याम मृदु मंजुल गाता। कहहिं सप्रेम बचन सब माता।।
चौपाई ३३६०
मारग जात भयावनि भारी। केहि बिधि तात ताड़का मारी।।
दोहा ३५६
घोर निसाचर बिकट भट समर गनहिं नहिं काहु।। मारे सहित सहाय किमि खल मारीच सुबाहु।।
चौपाई ३३६२
मुनि प्रसाद बलि तात तुम्हारी। ईस अनेक करवरें टारी।।
चौपाई ३३६३
मख रखवारी करि दुहुँ भाई। गुरु प्रसाद सब बिद्या पाई।।
चौपाई ३३६४
मुनितय तरी लगत पग धूरी। कीरति रही भुवन भरि पूरी।।
चौपाई ३३६५
कमठ पीठि पबि कूट कठोरा। नृप समाज महुँ सिव धनु तोरा।।
चौपाई ३३६६
बिस्व बिजय जसु जानकि पाई। आए भवन ब्याहि सब भाई।।
चौपाई ३३६७
सकल अमानुष करम तुम्हारे। केवल कौसिक कृपाँ सुधारे।।
चौपाई ३३६८
आजु सुफल जग जनमु हमारा। देखि तात बिधुबदन तुम्हारा।।
चौपाई ३३६९
जे दिन गए तुम्हहि बिनु देखें। ते बिरंचि जनि पारहिं लेखें।।
दोहा ३५७
राम प्रतोषीं मातु सब कहि बिनीत बर बैन। सुमिरि संभु गुर बिप्र पद किए नीदबस नैन।।
चौपाई ३३७१
नीदउँ बदन सोह सुठि लोना। मनहुँ साँझ सरसीरुह सोना।।
चौपाई ३३७२
घर घर करहिं जागरन नारीं। देहिं परसपर मंगल गारीं।।
चौपाई ३३७३
पुरी बिराजति राजति रजनी। रानीं कहहिं बिलोकहु सजनी।।
चौपाई ३३७४
सुंदर बधुन्ह सासु लै सोई। फनिकन्ह जनु सिरमनि उर गोई।।
चौपाई ३३७५
प्रात पुनीत काल प्रभु जागे। अरुनचूड़ बर बोलन लागे।।
चौपाई ३३७६
बंदि मागधन्हि गुनगन गाए। पुरजन द्वार जोहारन आए।।
चौपाई ३३७७
बंदि बिप्र सुर गुर पितु माता। पाइ असीस मुदित सब भ्राता।।
चौपाई ३३७८
जननिन्ह सादर बदन निहारे। भूपति संग द्वार पगु धारे।।
दोहा ३५८
कीन्ह सौच सब सहज सुचि सरित पुनीत नहाइ। प्रातक्रिया करि तात पहिं आए चारिउ भाइ।।
चौपाई ३३८०
भूप बिलोकि लिए उर लाई। बैठै हरषि रजायसु पाई।।
चौपाई ३३८१
देखि रामु सब सभा जुड़ानी। लोचन लाभ अवधि अनुमानी।।
चौपाई ३३८२
पुनि बसिष्टु मुनि कौसिक आए। सुभग आसनन्हि मुनि बैठाए।।
चौपाई ३३८३
सुतन्ह समेत पूजि पद लागे। निरखि रामु दोउ गुर अनुरागे।।
चौपाई ३३८४
कहहिं बसिष्टु धरम इतिहासा। सुनहिं महीसु सहित रनिवासा।।
चौपाई ३३८५
मुनि मन अगम गाधिसुत करनी। मुदित बसिष्ट बिपुल बिधि बरनी।।
चौपाई ३३८६
बोले बामदेउ सब साँची। कीरति कलित लोक तिहुँ माची।।
चौपाई ३३८७
सुनि आनंदु भयउ सब काहू। राम लखन उर अधिक उछाहू।।
दोहा ३५९
मंगल मोद उछाह नित जाहिं दिवस एहि भाँति। उमगी अवध अनंद भरि अधिक अधिक अधिकाति।।
चौपाई ३३८९
सुदिन सोधि कल कंकन छौरे। मंगल मोद बिनोद न थोरे।।
चौपाई ३३९०
नित नव सुखु सुर देखि सिहाहीं। अवध जन्म जाचहिं बिधि पाहीं।।
चौपाई ३३९१
बिस्वामित्रु चलन नित चहहीं। राम सप्रेम बिनय बस रहहीं।।
चौपाई ३३९२
दिन दिन सयगुन भूपति भाऊ। देखि सराह महामुनिराऊ।।
चौपाई ३३९३
मागत बिदा राउ अनुरागे। सुतन्ह समेत ठाढ़ भे आगे।।
चौपाई ३३९४
नाथ सकल संपदा तुम्हारी। मैं सेवकु समेत सुत नारी।।
चौपाई ३३९५
करब सदा लरिकनः पर छोहू। दरसन देत रहब मुनि मोहू।।
चौपाई ३३९६
अस कहि राउ सहित सुत रानी। परेउ चरन मुख आव न बानी।।
चौपाई ३३९७
दीन्ह असीस बिप्र बहु भाँती। चले न प्रीति रीति कहि जाती।।
चौपाई ३३९८
रामु सप्रेम संग सब भाई। आयसु पाइ फिरे पहुँचाई।।
दोहा ३६०
राम रूपु भूपति भगति ब्याहु उछाहु अनंदु। जात सराहत मनहिं मन मुदित गाधिकुलचंदु।।
चौपाई ३४००
बामदेव रघुकुल गुर ग्यानी। बहुरि गाधिसुत कथा बखानी।।
चौपाई ३४०१
सुनि मुनि सुजसु मनहिं मन राऊ। बरनत आपन पुन्य प्रभाऊ।।
चौपाई ३४०२
बहुरे लोग रजायसु भयऊ। सुतन्ह समेत नृपति गृहँ गयऊ।।
चौपाई ३४०३
जहँ तहँ राम ब्याहु सबु गावा। सुजसु पुनीत लोक तिहुँ छावा।।
चौपाई ३४०४
आए ब्याहि रामु घर जब तें। बसइ अनंद अवध सब तब तें।।
चौपाई ३४०५
प्रभु बिबाहँ जस भयउ उछाहू। सकहिं न बरनि गिरा अहिनाहू।।
चौपाई ३४०६
कबिकुल जीवनु पावन जानी।।राम सीय जसु मंगल खानी।।
चौपाई ३४०७
तेहि ते मैं कछु कहा बखानी। करन पुनीत हेतु निज बानी।।
पद ३९
निज गिरा पावनि करन कारन राम जसु तुलसी कह्यो। रघुबीर चरित अपार बारिधि पारु कबि कौनें लह्यो।। उपबीत ब्याह उछाह मंगल सुनि जे सादर गावहीं। बैदेहि राम प्रसाद ते जन सर्बदा सुखु पावहीं।।
दोहा ३६१
सिय रघुबीर बिबाहु जे सप्रेम गावहिं सुनहिं। तिन्ह कहुँ सदा उछाहु मंगलायतन राम जसु।।
Contributors
𑂄𑂠𑂩𑂹𑂬 𑂫𑂩𑂹𑂧𑂰
सामुदायिक संरक्षण / Community Custodianship
इस अध्याय की अनुवाद स्थिति
Chapter Translation Coverage & Stewardship
यह अध्याय पूर्णतः अनूदित है! आप पाठ की प्रामाणिकता हेतु संशोधन या समीक्षा प्रस्तुत कर सकते हैं।
अनुवाद पूर्णता / Completion: 100% 3409/3409 छंद अनूदित